Xây dựng kịch bản ứng phó hạn mặn, bảo vệ sản xuất

Theo đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Minh Lâm yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tham mưu UBND tỉnh xây dựng, cập nhật phương án, kế hoạch phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô năm 2026-2027 theo kịch bản rủi ro rất cao; đánh giá đầy đủ nguy cơ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt, cháy rừng, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi.

Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan chuyên môn theo dõi sát diễn biến thời tiết, nguồn nước, ranh giới mặn trên sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây; tăng cường đo độ mặn để kịp thời thông báo cho UBND các xã, phường hướng dẫn người dân lấy nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các đơn vị quản lý công trình thủy lợi, gồm hệ thống thủy lợi Dầu Tiếng, các trạm bơm, cống ngăn mặn, tích nước hợp lý, an toàn tại các hồ chứa; vận hành linh hoạt các cống ngăn mặn, tranh thủ đỉnh triều thấp để tích trữ nước ngọt vào hệ thống kênh mương.

Ngành nông nghiệp hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, bảo vệ cây trồng, vật nuôi và phòng, chống dịch bệnh trong điều kiện hạn hán, nguồn nước nhiễm mặn; tăng cường công tác kiểm lâm, phòng cháy, chữa cháy rừng trên toàn tỉnh.

Sở Tài chính tham mưu UBND tỉnh xem xét, bố trí kinh phí từ nguồn dự phòng ngân sách và các nguồn kinh phí hợp pháp khác, theo khả năng cân đối ngân sách và quy định pháp luật, để hỗ trợ các xã, phường triển khai các giải pháp khẩn cấp như nạo vét kênh mương, đắp đập tạm ngăn mặn, mua sắm trang thiết bị cấp nước, phòng cháy, chữa cháy rừng.

Ông Nguyễn Minh Lâm cũng yêu cầu UBND các xã, phường xây dựng kịch bản ứng phó trực tiếp tại cơ sở; khẩn trương rà soát, cập nhật kế hoạch phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và cháy rừng mùa khô 2026-2027 theo kịch bản rủi ro rất cao, với xâm nhập mặn tương đương đợt lịch sử 2019-2020 và hạn hán tương đương giai đoạn 2014-2016. Việc rà soát phải thực hiện chi tiết đến từng ấp, khu phố, tuyệt đối không để người dân, cơ sở y tế, giáo dục thiếu nước ngọt sinh hoạt.

Về sản xuất và nguồn nước tưới, các địa phương tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân bố trí lịch gieo trồng phù hợp, tránh đỉnh hạn, mặn trùng với giai đoạn cây trồng cần nước; đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa thiếu nước sang các loại cây chịu hạn ngắn ngày. Người dân được hướng dẫn thực hiện các biện pháp tưới tiết kiệm, đo độ mặn trước khi tưới, nhất là đối với cây ăn trái và cây trồng có giá trị kinh tế cao.

Các địa phương chủ động cân đối nguồn cấp nước sinh hoạt đến từng hộ dân, ấp, khu phố ở khu vực thường xuyên bị ảnh hưởng; vận động, hỗ trợ người dân chuẩn bị bồn chứa, bể chứa, máy lọc nước hộ gia đình và hóa chất xử lý nước; đồng thời tăng cường tuần tra, canh gác các khu vực rừng có nguy cơ cháy cao, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng lửa trong rừng và ven rừng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, dự báo của cơ quan chuyên môn cho thấy trạng thái El Nino duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh từ tháng 9/2026 đến tháng 2/2027, với xác suất 93-95%. Với địa hình đặc thù phụ thuộc nguồn nước hệ thống sông Vàm Cỏ, sông Sài Gòn, hệ thống thủy lợi hồ Dầu Tiếng và các khu vực hạ lưu tiếp giáp Đồng bằng sông Cửu Long chịu tác động mặn lấn sâu, nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và cháy rừng trong mùa khô 2026-2027 được đánh giá rất gay gắt.

Đây cũng là những nguy cơ từng xảy ra nghiêm trọng trong các năm trước. Giai đoạn hạn hán 2014-2016, nguồn nước trên lưu vực sông Vàm Cỏ, sông Sài Gòn và các hồ chứa, đặc biệt hồ Dầu Tiếng, suy giảm mạnh, có thời điểm mực nước hồ tiệm cận mực nước chết. Trong khi đó, đợt xâm nhập mặn 2019-2020, ranh mặn 4 g/l trên sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây từng xâm nhập sâu từ 90-120 km tính từ cửa sông, độ mặn tại một số trạm trên sông Vàm Cỏ Đông có thời điểm vượt 10-15 g/l.

Riêng mùa khô 2025-2026, tình hình hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước diễn ra ít gay gắt hơn. Trên sông Vàm Cỏ Đông, ranh mặn 4 g/l xâm nhập đến khu vực Bến Lức, cách cửa sông Soài Rạp khoảng 58 km; trên sông Vàm Cỏ Tây, ranh mặn 4 g/l đến cống Kỳ Son, cách cửa sông khoảng 64 km.

Nhờ chủ động triển khai các giải pháp ứng phó ngay từ đầu mùa khô, đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh duy trì sản xuất ổn định với khoảng 555.780 ha lúa, hơn 39.600 ha cây ăn quả, hơn 19.600 ha rau màu và gần 150.000 ha cây công nghiệp, không ghi nhận thiệt hại do hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn. Tình trạng thiếu nước sinh hoạt cục bộ tại một số địa phương cuối tháng 4/2026 cũng được khắc phục nhanh, không ảnh hưởng trên diện rộng.