Vượt núi băng rừng ngắm ruộng bậc thang trên ‘nóc nhà Đông Bắc’

Tây Côn Lĩnh là dãy núi được mệnh danh là "nóc nhà Đông Bắc" với độ cao khoảng 2.431m so với mực nước biển. Dãy núi này không chỉ sở hữu vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ mà còn là nơi sinh sống của người Dao, người La Chí… từ bao đời nay.

Ruộng bậc thang trên đỉnh Tây Côn Lĩnh

Và một trong những bản làng xinh đẹp trên đỉnh núi này chính là Xà Phìn (xã Thanh Thủy, Tuyên Quang), nơi từng nếp nhà sàn mái rêu ẩn mình giữa rừng xanh, được ôm ấp bởi những thửa ruộng bậc thang uốn lượn.

Tại Xà Phìn, mỗi năm bà con chỉ gieo cấy một vụ lúa. So với các khu vực khác, lúa ở Xà Phìn chín muộn hơn, thời gian đẹp nhất vào cuối tháng 9 đầu tháng 10 hằng năm.

Nằm lưng chừng dãy Tây Côn Lĩnh với đặc trưng địa hình có độ dốc cao, ruộng bậc thang tại Xà Phìn cũng mang vẻ đẹp khác lạ, kỹ vĩ giữa những lớp núi lô nhô.

Các thửa ruộng không đồng đều mà lựa theo địa hình, chỗ bo tròn, chỗ vuông góc, thửa lớn, thửa nhỏ xếp chồng lên nhau.

Điều đặc biệt nhất ở ruộng bậc thang Xà Phìn là sự gắn kết với đời sống bản địa. Khung cảnh ngôi nhà sàn lợp mái lá cọ lọt thỏm giữa võng lúa hay những nếp nhà nhấp nhô điểm xuyết bên ruộng bậc thang khiến du khách say mê.

Tại Xà Phìn có nhiều "tọa độ" để du khách có thể ngắm toàn cảnh ruộng bậc thang. Điểm đầu tiên, ngay trên lối vào bản, cách cổng chào khoảng 1km. Còn điểm cao hơn, du khách đi qua làng, rồi tiếp tục đi bộ qua đồi chè shan tuyết của người dân.

Giữa tháng 9, ruộng bậc thang bắt đầu thay áo mới dần chuyển sang sắc vàng lúa chín, đón mùa vàng.

Giữ gìn nhà mái rêu

Nằm ở độ cao trên 1.000m, bản Xà Phìn có khí hậu quanh năm mát mẻ, cùng độ ẩm cao nên mái nhà nào cũng phủ đầy rêu xanh đặc trưng.

Qua nhiều thế hệ, bà con dân bản vẫn giữ nguyên nếp nhà truyền thống, nhìn từ trên cao, mái nhà rêu như lớp ngụy trang giúp bản làng hòa vào làm một với núi rừng.

Toàn bộ nhà sàn tại Xà Phìn đều được lợp lá cọ, mái càng nhiều rêu thì nhà càng nhiều tuổi. Theo người dân địa phương, phải mất 7-8 năm, mái nhà mới có thể phủ rêu kín, ở bản nhiều mái nhà đã lợp được 30 năm.

Mái nhà lợp lá cọ của người Dao thường dày, lợp bởi nhiều lớp. Mỗi mái nhà được làm từ 8.000 - 10.000 lá cọ.

Trong khi ở nhiều bản làng khác, mái nhà dần được thay bằng ngói hay tôn, nhưng bà con ở Xà Phìn vẫn yêu quý mái nhà bằng lá cọ. Năm nay, bản có nhiều mái nhà mới nhưng nhà nào cũng được lợp theo cách truyền thống của làng.

Đường đến Xà Phìn

Để đến Xà Phìn, từ trung tâm Hà Giang du khách đi theo quốc lộ 2 tới chợ Phương Tiến, tiếp tục rẽ theo con đường nhỏ phía bên trái để lên núi.

Con đường men theo suối Sửu và đưa du khách lên cao dần. Đoạn từ chợ Phương Tiến đến bản Xà Phìn dài khoảng 11km nhưng khá khó đi, nhiều đoạn gồ ghề, xuống cấp. 

Du khách nên di chuyển chậm và chủ động quan sát khi qua những đoạn đường dốc, cua hẹp.

Càng lên cao, khung cảnh Tây Côn Lĩnh càng mở ra với những triền núi nối tiếp nhau. 

Giữa màu xanh của rừng, những thửa ruộng bậc thang và mái nhà phủ rêu của người Dao tạo nên một bức tranh đặc trưng của vùng cao Xà Phìn.