Việt Nam - Anh tìm động lực tăng trưởng mới từ công nghệ và logistics

Phát biểu tại Hội nghị, Ngài Iain Frew, Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam nhấn mạnh tới ý nghĩa của việc tăng cường hợp tác giữa hai nước trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Vương quốc Anh đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Các lĩnh vực công nghệ, tài chính, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang mở ra những cơ hội hợp tác mới, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm các cơ hội đầu tư, kinh doanh.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng đánh giá nền tảng thương mại, đầu tư giữa hai nước tiếp tục phát triển tích cực. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt mức cao kỷ lục, gần 9,4 tỷ USD; trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt gần 6 tỷ USD, tăng 14,5% so với cùng kỳ. Đến hết năm 2025, các nhà đầu tư Anh có 623 dự án tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký gần 4,7 tỷ USD, tập trung vào tài chính, công nghiệp, năng lượng, công nghệ và logistics.

Theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA) và việc Vương quốc Anh tham gia CPTPP tiếp tục mở rộng không gian thị trường, củng cố chuỗi cung ứng và tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước tăng cường đầu tư dài hạn. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện không chỉ là dấu mốc ngoại giao mà còn tạo khuôn khổ mới để đưa hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, tài chính, khoa học - công nghệ, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đi vào chiều sâu.

Đại diện nhóm nghiên cứu, bà Nguyễn Ngọc Tâm, Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Công Thương nhấn mạnh tới năng suất lao động là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trong bối cảnh khoảng cách về năng suất giữa Việt Nam và một số nền kinh tế trong khu vực vẫn còn đáng kể, việc khai thác hiệu quả AI và các công nghệ mới được xem là một trong những hướng đi quan trọng để tạo động lực tăng năng suất, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao sức cạnh tranh của ngành công thương.

Theo bà Nguyễn Ngọc Tâm, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và chính sách cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo nền tảng để ứng dụng AI theo hướng an toàn, có trách nhiệm. Đối với ngành công thương, các định hướng chuyển đổi số tập trung vào những lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng như năng lượng, công nghiệp chế biến, chế tạo, thương mại nội địa, thương mại điện tử, logistics và xuất nhập khẩu.

Bộ Công Thương đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp 20-25% giá trị gia tăng toàn ngành, 70% doanh nghiệp sản xuất công nghiệp thực hiện chuyển đổi số cơ bản. AI được định hướng ứng dụng rộng trong thương mại điện tử, logistics, xuất nhập khẩu, năng lượng và sản xuất công nghiệp, qua đó cá nhân hóa dịch vụ, tối ưu vận hành, giảm chi phí và nâng cao năng suất. 

Cùng với số hóa quy trình, AI, robot và nhà máy thông minh còn hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện “chuyển đổi kép”, đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và tiêu chuẩn môi trường trong thương mại quốc tế.

Từ góc độ hợp tác tài chính, Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và huy động hiệu quả hơn các nguồn lực trong nước và quốc tế.

Trong tiến trình này, việc xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng là một định hướng chiến lược, hướng tới hình thành hệ sinh thái tài chính hiện đại, minh bạch, cạnh tranh, gắn với chuẩn mực quốc tế và phục vụ nền kinh tế thực.

Việt Nam đánh giá cao kinh nghiệm của Vương quốc Anh về pháp luật, quản trị, giám sát dựa trên rủi ro, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và bảo vệ nhà đầu tư. Tại Hội nghị về Trung tâm Tài chính Quốc tế tổ chức ở Hà Nội tháng 3/2026, phía Anh đã chia sẻ kinh nghiệm về thị trường hàng hóa phái sinh, tạo nền tảng để hai bên tiếp tục hợp tác kỹ thuật và phát triển các sản phẩm cụ thể.

Đối với stablecoin và tài sản mã hóa, đây là những lĩnh vực có tiềm năng hỗ trợ thanh toán và tài chính xuyên biên giới nhưng đồng thời đặt ra các vấn đề về tài sản bảo chứng, thanh khoản, bảo vệ người sử dụng và ổn định tài chính. Việt Nam mong muốn tiếp tục trao đổi kinh nghiệm với các cơ quan quản lý của Vương quốc Anh, trong đó có Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) theo hướng thận trọng, cởi mở và dựa trên bằng chứng. Vì vậy, đổi mới tài chính không nên được đặt đối lập với quản lý. Điều cần thiết là thiết kế một khuôn khổ quản lý phù hợp để đổi mới diễn ra an toàn, có trách nhiệm và tạo giá trị thực.

Một nội dung được Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh là định hướng phát triển thị trường giao dịch hàng hóa và các công cụ phái sinh theo hướng minh bạch, an toàn, chuyên nghiệp và hội nhập. Theo đó, thị trường phái sinh cần gắn với hàng hóa thực và nhu cầu phòng ngừa rủi ro của doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu; không tách rời thị trường tài chính khỏi nền kinh tế thực và không khuyến khích đầu cơ ngắn hạn thiếu kiểm soát.

Mục tiêu là giúp doanh nghiệp trong những ngành hàng như cà phê, cao su, kim loại, năng lượng, thức ăn chăn nuôi, dệt may, vận tải và xuất nhập khẩu tiếp cận các công cụ định giá và phòng ngừa rủi ro.

Theo Thứ trưởng, thị trường này có mối quan hệ hữu cơ với Trung tâm Tài chính Quốc tế, nơi các sở giao dịch, tổ chức thanh toán bù trừ, ngân hàng, bảo hiểm và doanh nghiệp công nghệ có thể hình thành một hệ sinh thái theo chuẩn quốc tế.

Cùng với thị trường phái sinh, logistics cũng được xác định là một không gian hợp tác tiềm năng. Việt Nam đang hướng tới xây dựng hệ thống logistics đồng bộ, hiện đại, xanh và số, giảm chi phí logistics và phát triển các trung tâm có năng lực cạnh tranh quốc tế. Đây là lĩnh vực phù hợp với thế mạnh của Vương quốc Anh về tài chính thương mại, bảo hiểm hàng hải, công nghệ cảng và quản trị chuỗi cung ứng.

Trên cơ sở những nội dung trao đổi, Thứ trưởng Phan Thị Thắng đề xuất cần tăng cường đối thoại giữa cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và doanh nghiệp về khung pháp lý cho fintech, AI, dữ liệu, an ninh mạng và các mô hình thử nghiệm có kiểm soát.

Cùng đó, thúc đẩy các dự án hợp tác cụ thể tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam và trên phạm vi cả nước, trong đó có tài chính xanh, tài chính thương mại, thị trường hàng hóa phái sinh, tài chính logistics, bảo hiểm và quản trị rủi ro chuỗi cung ứng.

Mặt khác, xây dựng chương trình phát triển nhân lực chung giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và trường đại học, tập trung vào quản lý, tuân thủ, an ninh mạng, khoa học dữ liệu và ứng dụng AI có trách nhiệm. Đặc biệt, chuyển các trao đổi tại Hội nghị thành những quan hệ đối tác có thể đo lường; khuyến khích doanh nghiệp hai nước xác định bài toán cụ thể, triển khai thí điểm, đánh giá và nhân rộng những mô hình hiệu quả.

Từ góc độ nhóm nghiên cứu, bà Nguyễn Ngọc Tâm đề xuất tăng cường chuẩn hóa, kết nối dữ liệu dùng chung của ngành công thương; nâng cao năng lực số và kỹ năng ứng dụng AI có trách nhiệm; xây dựng môi trường thử nghiệm có kiểm soát cho các mô hình công nghệ mới, đồng thời tận dụng khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Vương quốc Anh để thúc đẩy trao đổi chuyên gia, chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh các phiên thảo luận chuyên môn, Hội nghị có phiên giới thiệu của các công ty fintech Vương quốc Anh và hoạt động kết nối doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước trực tiếp giới thiệu giải pháp, tìm kiếm đối tác và mở rộng cơ hội hợp tác.