Video ngắn, độc hại bủa vây: Từ những cú lướt 'chơi chơi' đến vòng xoáy lao lý

Đáng lo hơn, khi việc câu view trở thành mục tiêu, không ít người sẵn sàng vượt qua những giới hạn về đạo đức và pháp luật. Một câu nói quá đà, một đoạn video bịa đặt, một buổi livestream công kích người khác, một lượt like, share tưởng vô hại… đều có thể khiến người dùng phải trả giá đắt.

Bị cuốn vào ma trận thông tin rác, hệ lụy khôn lường

Theo luật sư Lê Trung Phát (Đoàn luật sư TP.HCM), các nền tảng video ngắn đang chiếm quá nhiều thời gian trong đời sống hằng ngày. Với một bộ phận người dùng, việc mở TikTok, Facebook reels hay các ứng dụng tương tự đã trở thành phản xạ khó từ bỏ.

Sức hút ấy không chỉ đến từ nội dung ngắn, dễ xem. Thuật toán của nền tảng liên tục ghi nhận những video mà người dùng dừng lại lâu, bấm thích, bình luận hoặc chia sẻ để đề xuất thêm nội dung tương tự. Một người từng tò mò xem vài clip chửi bới có thể nhanh chóng bị dẫn vào một dòng video dày đặc những màn đấu khẩu, thách thức và bạo lực.

Khi những nội dung này xuất hiện với tần suất lớn, người xem dễ có cảm giác đó là chuyện phổ biến, thậm chí bình thường trong xã hội. Những "giang hồ mạng" nói năng tục tĩu, khoe tiền, khoe quyền lực hoặc giải quyết mâu thuẫn bằng đe dọa lại được tung hô như thần tượng.

Đáng nói, người trẻ không phải nhóm duy nhất chịu ảnh hưởng mà người lao động tự do, người ở nhà nhiều hoặc người nghỉ hưu cũng có thể dành hàng giờ để theo dõi những buổi livestream kéo dài, trong đó người tham gia liên tục công kích, xúc phạm, nhục mạ nhau hoặc kể chuyện chưa được kiểm chứng, sai sự thật, tạo ra cho người xem, người nghe có cái nhìn lệch lạc, nghi ngờ và mất niềm tin vào những giá trị tốt đẹp đang tồn tại.

Luật sư Lưu Tấn Anh Toàn (Đoàn luật sư TP.HCM) nhận định sự phổ biến của video ngắn đang làm thay đổi cách nhiều người tiếp nhận thông tin. Thay vì tìm hiểu đầy đủ một vấn đề, người xem dễ tin vào "kết luận" được trình bày trong vài chục giây. Thông tin càng gây sốc, đánh mạnh vào cảm xúc càng có khả năng được ghi nhớ và chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở nội dung rác, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) khiến ranh giới giữa hình ảnh thật và giả ngày càng khó nhận biết. Công nghệ deepfake hiện nay cho phép tạo ra các video giả mạo với độ chân thực cực cao. 

Nhiều người dùng mạng xã hội hồn nhiên tham gia các trào lưu "đu trend" bằng ảnh hoặc video do AI tạo ra chỉ để giải trí mà không lường trước được các rủi ro pháp lý tiềm ẩn. 

Mạng là ảo nhưng hậu quả là thật

Rủi ro càng lớn khi AI được sử dụng để gán cho một người lời nói, hành vi hoặc quan điểm mà họ không có để bôi nhọ danh dự, gây tổn hại uy tín hoặc lừa đảo chuyển tiền, tạo ra các quảng cáo không đúng sự thật, giải thích pháp luật theo hướng giật gân...

Vì tin người xuất hiện trong clip hoặc thấy video có nhiều lượt xem, không ít người tiếp tục chia sẻ cho người thân mà không kiểm tra nguồn tin. Một nội dung sai vì thế có thể được phát tán qua hàng ngàn tài khoản chỉ trong thời gian ngắn. 

Theo luật sư Phát, không gian mạng không còn là môi trường "tự do tuyệt đối". Những hành vi tưởng chừng chỉ là "nói cho vui" hoặc "bình luận vô hại" trên mạng xã hội đang được điều chỉnh chặt chẽ bởi pháp luật.

Theo quy định tại Điều 95, Nghị định 174/2026, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xúc phạm uy tín tổ chức hay danh dự cá nhân có thể bị phạt tiền từ 10-15 triệu đồng đối với cá nhân và 20-30 triệu đồng đối với tổ chức.

Đặc biệt, mức phạt có thể lên đến 50 triệu đồng đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng về thông tin giả mạo trên mạng xã hội như cung cấp, chia sẻ thông tin xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xúc phạm tôn giáo, phân biệt đối xử về giới, phân biệt chủng tộc...

Ngoài ra, việc thu thập, xử lý dữ liệu sinh trắc học, hình ảnh khuôn mặt trái phép bằng AI cũng bị nghiêm cấm theo Nghị định 356/2025 về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Trường hợp hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự về các tội danh như: làm nhục người khác, vu khống, gây rối trật tự công cộng hay lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân…

Nhiều "thần tượng mạng" đã phải trả giá đắt từ hành vi câu view như vụ người mẫu Ngọc Trinh từng bị xét xử về tội gây rối trật tự công cộng sau khi thực hiện và đăng tải các clip điều khiển xe mô tô phân khối lớn với những động tác nguy hiểm;

Trang Nemo bị xử lý hình sự sau vụ xô xát phát sinh từ mâu thuẫn trên mạng;

Vụ chủ kênh TikTok Tàng Keng Ông Trùm, Dù Bầu Trời bị tuyên phạt 3 năm tù do đăng tải các video thô tục, kích động chia rẽ vùng miền và xúc phạm danh dự người khác trên không gian mạng...

Gần nhất là việc khởi tố các TikToker như Khánh Sky, Vua quạt, Huấn Hoa Hồng… từ những mâu thuẫn phát sinh trên mạng xã hội.

Nền tảng phải có trách nhiệm, người dùng phải có 'bộ lọc'

Trước những sai phạm tràn lan, Bộ Thông tin và Truyền thông đã công bố hàng loạt sai phạm của TikTok tại Việt Nam, từ việc để lọt thông tin kích động bạo lực đến nội dung gây hại cho trẻ em.

Luật sư Lưu Tấn Anh Toàn cho rằng hiện nay, các nền tảng xuyên biên giới đã bắt đầu phải tuân thủ nghiêm ngặt hơn các quy định của Việt Nam, bao gồm việc chặn, gỡ tài khoản vi phạm và cải tiến thuật toán kiểm duyệt.

Đáng chú ý, dự thảo nghị định quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, Bộ Thông tin và Truyền thông đã đề xuất các nền tảng mạng xã hội phải xử lý khiếu nại của người dùng Việt Nam trong vòng 48 giờ. Nếu nội dung bị khiếu nại ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp, nền tảng phải tạm khóa nội dung đó ngay lập tức.

Tuy nhiên, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, mỗi người dùng cần tự xây dựng cho mình một "bộ lọc" thông minh trước khi xem, tin hoặc chia sẻ một video.

Trước hết, cần kiểm tra nội dung đến từ tài khoản nào, có dẫn nguồn hay không và đã được cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan báo chí xác nhận chưa. Một video có hàng triệu lượt xem không có nghĩa thông tin trong đó là đúng.

Người dùng cũng cần thận trọng khi nêu tên, đăng hình ảnh hoặc quy kết trách nhiệm cho một cá nhân, tổ chức. Quyền phản ánh, phê bình và bày tỏ quan điểm không đồng nghĩa với quyền bịa đặt, xúc phạm hoặc kêu gọi người khác tấn công đối tượng bị nhắc đến.

Với người có sức ảnh hưởng, trách nhiệm càng lớn bởi một phát ngôn của họ có thể được hàng chục ngàn người tiếp nhận và phát tán. Khi phát hiện thông tin sai, việc chủ động gỡ bỏ, đính chính, xin lỗi và khắc phục hậu quả không chỉ thể hiện thái độ có trách nhiệm mà còn có thể được xem xét trong quá trình xử lý vụ việc.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề