Vì sao tập đoàn toàn cầu khó rời bỏ công nghệ Trung Quốc?

Vì sao tập đoàn toàn cầu khó rời bỏ công nghệ Trung Quốc?

Từ pin xe điện đến AI, doanh nghiệp Trung Quốc đang chuyển từ nhà cung ứng giá rẻ thành đối tác công nghệ khó thay thế của các tập đoàn toàn cầu.

Apple lựa chọn Alibaba và Baidu để cung cấp công nghệ AI tại Trung Quốc. Ford tìm đến CATL vì công nghệ pin. Volkswagen hợp tác với Xpeng để làm xe điện thông minh tại Trung Quốc. Còn Stellantis tăng hợp tác với Leapmotor trong lĩnh vực sản xuất xe điện và mua hàng chung.

Giới phân tích nhận định một làn sóng chuyển dịch lớn đang diễn ra, khi các doanh nghiệp Trung Quốc vươn lên thành mắt xích công nghệ khó thay thế đối với các tập đoàn toàn cầu.

"5 năm trước, Bắc Kinh chủ yếu là nơi các tập đoàn toàn cầu tìm đến để bán hàng. Hiện trong một số lĩnh vực, đây lại là nơi họ tìm đến để khai thác năng lực", Kitty Fok - Giám đốc hãng nghiên cứu thị trường IDC Trung Quốc cho biết trên CNBC.

Điều này xảy ra bất chấp việc Washington tăng cường kiềm chế công nghệ Trung Quốc. Từ khi đưa Huawei vào danh sách đen năm 2019, Mỹ đã áp đặt hàng loạt biện pháp hạn chế với chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip. Nước này cũng siết một số khoản đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn, công nghệ lượng tử và AI của Trung Quốc. Họ đồng thời áp lệnh cấm vận công nghệ với nhiều công ty, trong đó có nhà sản xuất chip theo hợp đồng Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC).

Tuy nhiên, Trung Quốc đang ngày càng xây dựng được vị thế đáng gờm trong nhiều ngành công nghệ. Soumen Mandal - nhà phân tích tại Counterpoint Research cho biết năm 2025, các hãng xe như BYD, Changan và Chery chiếm gần 63% thị trường xe điện toàn cầu. Trong khi đó, các hãng pin CATL, BYD, CALB và Gotion nắm khoảng 70% thị phần.

Theo Mandal, lợi thế về chi phí, quy mô chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới là những yếu tố then chốt buộc các tập đoàn toàn cầu duy trì quan hệ với doanh nghiệp Trung Quốc.

"Sự nổi bật về công nghệ của nền kinh tế thứ hai thế giới đang chuyển từ sản xuất chi phí thấp sang quy mô, chiều sâu chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới", ông nói. Các tập đoàn toàn cầu cũng duy trì được sự cân bằng giữa rủi ro địa chính trị và tình hình thương mại thực tế.

Sự chuyển dịch này thể hiện rất rõ trong lĩnh vực pin xe điện. CATL đã tham gia sâu vào ngành ôtô toàn cầu. Ford hợp tác với CATL để sử dụng công nghệ pin. LFP (Lithium Ferrous Phosphate - lithium sắt phốt phát) của hãng tại nhà máy pin ở Michigan.

Fok cho rằng diễn biến này rất khó đảo ngược. "Trong lĩnh vực pin xe điện, sự chuyển dịch mang tính cấu trúc đã hoàn tất. Thay đổi nhà cung cấp không phải là quyết định có thể thực hiện trong một quý. Quá trình này đòi hỏi nhiều năm thiết kế, thử nghiệm và chứng nhận lại", bà giải thích.

Dù vậy, với một số doanh nghiệp, việc hợp tác với các hãng công nghệ Trung Quốc vẫn chủ yếu để cạnh tranh tại thị trường này. Fok giải thích vì những hạn chế với nhà cung cấp nước ngoài, các tập đoàn đa quốc gia cần dịch vụ AI hoặc hạ tầng đám mây cho hoạt động tại Trung Quốc đều phải làm việc với nhà cung cấp địa phương. Ví dụ, việc Apple hợp tác với Alibaba và Baidu.

Lian Jye Su - nhà phân tích tại Omdia cho biết quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc vẫn là động lực chính của nhiều mối quan hệ hợp tác như vậy. Điều này đặc biệt đúng trong bối cảnh các hãng xe toàn cầu tìm đến nhà cung cấp của nước này để có phần mềm, AI và các hệ thống khác nhằm bán hàng tại đây.

Tuy nhiên, đó không phải là động lực duy nhất. Su cho biết một "sự chuyển dịch cấu trúc chậm nhưng bền vững" đang diễn ra trong chuỗi cung ứng các lĩnh vực như pin, xe điện, lưu trữ năng lượng và AI ứng dụng.

Các mô hình AI của Trung Quốc thách thức quan niệm rằng khách hàng tìm đến công nghệ nước này chủ yếu vì giá rẻ. Một cuộc khảo sát do IDC thực hiện đầu năm nay với các doanh nghiệp châu Âu cho thấy khả năng bảo mật và tuân thủ, cùng hiệu suất vượt trội, là hai lý do hàng đầu khiến họ dùng AI Trung Quốc, chứ không phải chi phí.

Khác với Anthropic và OpenAI của Mỹ, các công ty Trung Quốc như Alibaba và DeepSeek tập trung vào mô hình mã nguồn mở, giúp nhà phát triển trên toàn cầu dễ tiếp cận hơn. Su đánh giá AI Trung Quốc tiến bộ kể cả khi Washington đang kìm hãm Bắc Kinh trong một số lĩnh vực, như bán dẫn.

"Các biện pháp hạn chế của Mỹ lại trở thành chất xúc tác cho đổi mới và hiệu suất tại Trung Quốc", Su cho biết. Ông cũng nói thêm rằng các nhà cung cấp nước này vẫn duy trì được sức cạnh tranh trong lĩnh vực AI, pin và phần mềm ôtô.

Dù vậy, vấn đề địa chính trị vẫn sẽ ảnh hưởng đến cách thức và địa điểm mà công nghệ Trung Quốc được sử dụng. Su dự báo công nghệ Trung Quốc sẽ đối mặt thách thức lớn nhất ở các mảng bán dẫn, dịch vụ an ninh mạng và quốc phòng.

Mandal kỳ vọng công nghệ Trung Quốc được ứng dụng rộng rãi hơn trong các lĩnh vực như xe điện, pin, robot, drone, AI, bán dẫn. Điều này tạo ra "một hệ sinh thái công nghệ toàn cầu phân mảnh, nhưng thực dụng hơn".

Hà Thu (theo Reuters, CNBC)