Tìm thấy 13 chiếc nhẫn cổ có dấu vết 'sắt ngoài Trái đất'

14/08/2026 10:35 GMT+7

Phân tích 91 hiện vật 3.000 năm tuổi, các nhà nghiên cứu phát hiện 13 chiếc nhẫn có hàm lượng niken cao, dấu hiệu chúng có thể được chế tác từ sắt thiên thạch.

Một nghiên cứu công bố năm 2026 trên Journal of Archaeological Science cho thấy giới tinh hoa sống quanh biển Aegean hơn 3.000 năm trước có thể từng xem sắt thiên thạch như một vật liệu biểu thị quyền lực và đã dùng nó để chế tác những chiếc nhẫn tinh xảo.

Nhóm nghiên cứu gồm GS Matthieu Gounelle, Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên quốc gia Pháp, và GS Eleni Mantzourani, Đại học Athens, đã phân tích 91 hiện vật bằng sắt có niên đại khoảng 1800-1000 TCN. 

Các đồ vật được khai quật tại 33 địa điểm ở Crete, Peloponnese, các đảo Aegean và phần đất liền Hy Lạp, hiện lưu giữ tại 19 bảo tàng.

Để tránh làm hỏng những cổ vật quý giá, các nhà khoa học sử dụng phổ huỳnh quang tia X, phương pháp cho phép xác định thành phần hóa học mà không cần lấy mẫu phá hủy hiện vật.

Kết quả cho thấy 13 hiện vật chứa lượng niken đáng kể. Đây là dấu hiệu quan trọng bởi sắt thiên thạch thường có hàm lượng niken cao hơn sắt luyện từ quặng trên Trái đất. 

Trong số này, nhóm nghiên cứu đánh giá 9 chiếc rất có khả năng có nguồn gốc thiên thạch, một chiếc khá có khả năng, còn ba chiếc cần được kiểm tra thêm. 

Đáng chú ý, cả 13 hiện vật giàu niken đều là nhẫn đeo tay.

Phần lớn những chiếc nhẫn này được tìm thấy trong các ngôi mộ dạng vòm hoặc mộ buồng giàu đồ tùy táng, bên cạnh bình vàng, trang sức hổ phách và những con dấu bằng đá quý.

Chúng đều có phần mặt nhẫn và nhiều chiếc được chế tác từ nhiều kim loại, kết hợp sắt giàu niken với vàng, bạc hoặc đồng.

Ngoại lệ đặc biệt là một chiếc nhẫn phát hiện tại đền Anemospilia trên đảo Crete. Theo Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên quốc gia Pháp, bối cảnh khảo cổ của các hiện vật khiến nhóm nghiên cứu cho rằng chúng nhiều khả năng thuộc về những nhân vật có địa vị cao trong các xã hội Minoan và Mycenaean. 

Hai nền văn minh này từng phát triển mạnh quanh biển Aegean trong thời đại đồ đồng.

"Đây là lần đầu tiên chúng tôi xác định rõ ràng những vật thể được làm từ sắt thiên thạch tại Hy Lạp", GS Gounelle cho biết sau khoảng 5 năm nghiên cứu. 

Ông cho rằng người thời đó có thể đã biết vật liệu đặc biệt này "đến từ bầu trời", qua đó khiến những chiếc nhẫn mang giá trị biểu tượng vượt xa một món trang sức thông thường.

Một câu hỏi khác là người Minoan và Mycenaean lấy sắt thiên thạch từ đâu. Nhóm nghiên cứu đề xuất Ai Cập có thể là nguồn cung nguyên liệu, do thiên thạch sắt hiếm tại Hy Lạp trong khi dễ được phát hiện và bảo tồn hơn ở những vùng sa mạc. 

Mạng lưới thương mại rộng khắp Địa Trung Hải thời đồ đồng cũng khiến khả năng này trở nên hợp lý, dù đây vẫn là một giả thuyết cần thêm bằng chứng.

Điều thú vị là "mốt" nhẫn thiên thạch dường như không kéo dài. Những chiếc nhẫn giàu niken giảm mạnh vào khoảng thời gian các hệ thống cung điện Mycenaean sụp đổ, khoảng năm 1200 TCN. 

Các nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân có thể liên quan đến biến động kinh tế, chính trị và sự đứt gãy của các tuyến thương mại Địa Trung Hải.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết

0

Chuyển sao tặng cho thành viên

• x1
• x5
• x10

Hoặc nhập số sao

Bạn đang có: 0 sao

Tuổi Trẻ Online Newsletters

Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất