Tạo không gian tăng trưởng mới cho du lịch Việt

Phát triển du lịch chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa, có giá trị gia tăng cao; có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, có sức lan tỏa mạnh đối với các ngành, lĩnh vực khác... Đó là mục tiêu mà Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới (Nghị quyết 26) đã xác định, mở ra tầm nhìn mới đưa du lịch nước nhà “cất cánh”.

Chuyển từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao giá trị

Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế; phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa; tổng thu từ khách du lịch đạt 1 triệu tỷ đồng, tăng gần 38% so với năm 2019, đóng góp trực tiếp gần 8,8% GDP; tạo khoảng 4,41 triệu việc làm, chiếm 8,5% tổng số lao động cả nước. Tám tháng năm 2026, ngành du lịch đón 15,9 triệu lượt khách quốc tế, hướng tới hoàn thành mục tiêu đạt 25 triệu lượt khách quốc tế của cả năm. Những con số này cho thấy du lịch Việt Nam đã có bước tiến đáng kể về quy mô và tốc độ tăng trưởng.

Tuy nhiên, trong bối cảnh du lịch toàn cầu có nhiều biến động, du lịch Việt Nam buộc phải ứng phó linh hoạt và tiếp cận với chiến lược toàn diện, bền vững hơn, nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị từ số lượng sang chất lượng. Nghị quyết 26 đưa ra năm quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá và tám nhiệm vụ, giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP; đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch đạt 80-90 tỷ USD và đến năm 2045, Việt Nam thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Theo Tiến sĩ Trịnh Lê Anh, Trưởng Bộ môn Quản trị sự kiện, Khoa Du lịch học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, Nghị quyết 26 là “cú huých” chiến lược góp phần định vị lại vị thế du lịch trong giai đoạn mới. Nếu Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị đóng vai trò khai mở, xác lập định hướng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, thì Nghị quyết 26 chuyển trọng tâm sang tái cấu trúc chiều sâu và tối ưu hóa giá trị của ngành trong nền kinh tế quốc gia. Trong đó, sự thay đổi về tư duy thể hiện rõ nhất ở ba điểm: Chuyển từ đếm đầu khách sang đo lường giá trị gia tăng và chi tiêu thực tế; từ khai thác tài nguyên thô sang kinh tế sáng tạo và kinh tế trải nghiệm; từ liên kết hành chính sang chuỗi giá trị tích hợp. Đây cũng chính là cách biến du lịch trở thành “động lực tăng trưởng mới”.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Phạm Hà, Chủ tịch sáng lập kiêm CEO LuxGroup đánh giá, một trong những giá trị lớn của Nghị quyết 26 là định nghĩa lại bản chất của kinh tế du lịch. Du lịch không còn được nhìn đơn thuần là hoạt động tham quan, lưu trú hay nghỉ dưỡng, mà được đặt trong hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, có khả năng tạo động lực cho giao thông vận tải, thương mại, công nghiệp văn hóa, kinh tế số, kinh tế đêm... Đáng chú ý, các giải pháp về bảo hiểm rủi ro ngành du lịch có hỗ trợ của Nhà nước và cơ chế thí điểm với những vấn đề cấp bách cho thấy tư duy chính sách chủ động, linh hoạt hơn, tạo dư địa cho đổi mới và tháo gỡ những điểm nghẽn từ thực tiễn.

Khơi thông các nguồn lực phát triển

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9 vừa qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã có báo cáo chuyên đề về những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết 26. Đồng chí khẳng định, Việt Nam có đủ tài nguyên thiên nhiên, di sản văn hóa và nguồn lực để làm nên một ngành du lịch tầm cỡ khu vực và thế giới. Điều còn lại là ý chí, quyết tâm và hành động của chính chúng ta.

Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ, Nghị quyết 26 đã mở ra một giai đoạn phát triển mới rất đáng kỳ vọng cho du lịch Việt Nam. Để Nghị quyết đi vào cuộc sống, theo ông Kỳ, ngành du lịch Việt Nam cần chuyển từ tư duy tăng số lượng khách sang tối ưu giá trị trên mỗi du khách. Một khách du lịch đến Việt Nam không nên chỉ mua một tour hay một phòng khách sạn. Họ cần có cơ hội chi tiêu cho ẩm thực, giải trí, mua sắm, nghệ thuật, chăm sóc sức khỏe và nhiều trải nghiệm khác.

Bên cạnh đó, cần chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng trải nghiệm và bản sắc; đồng thời xây dựng một hệ sinh thái kinh tế du lịch trên mô hình liên kết Nhà nước-địa phương-hàng không-lữ hành-điểm đến-doanh nghiệp dịch vụ-công nghệ-cộng đồng địa phương. Khi các mắt xích cùng hướng tới một mục tiêu chung, du lịch không chỉ thu hút được du khách đến Việt Nam mà còn gia tăng khả năng giữ chân, nâng mức chi tiêu và thúc đẩy họ quay trở lại.

Nhà nước cần giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn lực; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, đầu tư sản phẩm chất lượng cao, xanh, bền vững và đẩy mạnh chuyển đổi số, liên kết hình thành hệ sinh thái du lịch.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Nguyễn Hồng Hải

Bàn kỹ hơn về vai trò và cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Nguyễn Hồng Hải cho rằng, Nhà nước cần giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn lực; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, đầu tư sản phẩm chất lượng cao, xanh, bền vững và đẩy mạnh chuyển đổi số, liên kết hình thành hệ sinh thái du lịch; người dân là chủ thể tham gia cung cấp dịch vụ, bảo tồn văn hóa, giữ gìn môi trường và trực tiếp thụ hưởng lợi ích từ du lịch. Doanh nghiệp cần kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, thuận lợi; tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các chính sách ưu đãi, đẩy mạnh đặt hàng và hợp tác công-tư trong xúc tiến, đào tạo nhân lực và phát triển sản phẩm.

Từ thực tiễn nghề nghiệp, Tiến sĩ Phạm Hà cho biết, một trong những điểm nghẽn lớn nhất của du lịch hiện nay là chất lượng chuyến đi phụ thuộc nhiều vào các lĩnh vực ngoài phạm vi quản lý trực tiếp của ngành, từ thị thực, giao thông, đất đai, thuế, môi trường đến y tế, đào tạo. Trong khi đó, du khách chỉ có nhu cầu trải nghiệm một hành trình thống nhất.

Vì thế, Chương trình hành động của Chính phủ cần có sự điều phối liên ngành ở cấp quốc gia. Bên cạnh bảo đảm giao rõ việc, rõ người, rõ thời hạn... mỗi mục tiêu đặt ra phải đi cùng ngân sách, cơ chế hợp tác hoặc công cụ tài chính phù hợp. Việc lượng hóa kết quả đạt được cần công khai theo tiến độ, không nên chỉ dừng ở lượng khách, tổng thu, mà còn phải thể hiện ở mức chi tiêu, thời gian lưu trú, tỷ lệ quay lại, chất lượng việc làm, mức độ hài lòng và sức chịu tải môi trường…

Để xây dựng đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, ngoại ngữ, công nghệ và hội nhập quốc tế như nhiệm vụ Nghị quyết 26 đặt ra, Tiến sĩ Trịnh Lê Anh cho rằng, điều quan trọng là phải thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và thị trường. Khi người làm du lịch được trang bị nền tảng văn hóa vững vàng, có tư duy sáng tạo và kỹ năng đạt chuẩn quốc tế, du lịch Việt Nam hoàn toàn có đủ tự tin để biến những mục tiêu mà Nghị quyết 26 đề ra trở thành giá trị kinh tế thực chất, đóng góp cho sự phát triển bền vững đất nước.

TRANG ANH