Tân sinh viên ơi, hãy nghe lời Bộ GD&ĐT nhắn nhủ: "Trúng tuyển là một thành quả, nhưng chưa phải đích đến"

Kỳ tuyển sinh đại học năm 2026 đã cơ bản hoàn tất, nhưng với các tân sinh viên, cánh cửa đại học mới chỉ thực sự mở ra.

Kỳ tuyển sinh đại học đợt 1 năm 2026 đã cơ bản hoàn thành với số lượng thí sinh xác nhận nhập học tăng hơn 4% so với cùng kỳ năm 2025. Cùng với đó, số thí sinh lựa chọn các ngành STEM, nhóm ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược cũng ghi nhận nhiều tín hiệu đáng chú ý, cho thấy xu hướng lựa chọn ngành học đang có sự dịch chuyển rõ hơn về khoa học, công nghệ và những lĩnh vực được xác định là có nhu cầu nhân lực lớn.

Tuy nhiên, khi câu chuyện tuyển sinh khép lại cũng là lúc một hành trình khác bắt đầu với hàng trăm nghìn tân sinh viên. Từ thời điểm xác nhận nhập học, câu hỏi không còn chỉ là “đỗ trường nào, ngành nào” mà là làm thế nào để tận dụng những năm tháng đại học để thực sự trưởng thành về kiến thức, kỹ năng và năng lực nghề nghiệp.

Chia sẻ về vấn đề này trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Giáo dục và Đào tạo, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, cho rằng “hành trang vào đại học” không chỉ nằm ở chiếc máy tính, bộ hồ sơ nhập học hay những vật dụng mà sinh viên chuẩn bị trước ngày đến trường. Quan trọng hơn, sinh viên cần bước vào đại học với khả năng tự học, ngoại ngữ, sự hiểu biết về năng lực của bản thân, tính kỷ luật và ý thức về liêm chính học thuật.

Thông điệp đáng chú ý được ông Thảo đưa ra là: “Trúng tuyển là một thành quả, nhưng chưa phải đích đến”.

Điều này cũng đặt ra một vấn đề mà không ít tân sinh viên có thể cần nhìn nhận lại. Sau nhiều năm học tập, ôn thi và chờ đợi kết quả tuyển sinh, việc nhận được giấy báo trúng tuyển dễ trở thành một cột mốc rất lớn. Nhưng nếu coi đó là đích đến cuối cùng, sinh viên có thể bước vào giảng đường với tâm thế đã “hoàn thành nhiệm vụ”, trong khi thực tế bốn năm đại học mới là khoảng thời gian quyết định rất nhiều đến năng lực và cơ hội nghề nghiệp sau này.

Từ môi trường phổ thông sang đại học, cách học cũng thay đổi đáng kể. Nếu ở trường phổ thông, học sinh thường được giáo viên hướng dẫn tương đối cụ thể về nội dung cần học, tiến độ và yêu cầu kiểm tra, thì ở đại học, khả năng tự chủ trở nên quan trọng hơn. Sinh viên phải tự tìm tài liệu, tự sắp xếp thời gian, chủ động đặt câu hỏi và chịu trách nhiệm với kết quả học tập của mình.

Đặc biệt, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng hiện diện sâu trong giáo dục và công việc, việc ghi nhớ một lượng lớn kiến thức không còn là lợi thế duy nhất. Một sinh viên có thể dễ dàng sử dụng các công cụ AI để tìm kiếm thông tin, giải thích một khái niệm hay hỗ trợ xử lý một bài toán. Nhưng điều quyết định năng lực thực sự lại nằm ở việc người đó có biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, tư duy độc lập và vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề hay không.

Ông Nguyễn Tiến Thảo cho rằng lợi thế lâu dài của người học trong thời đại AI không nằm ở việc hôm nay có thể nhớ được bao nhiêu kiến thức, mà ở khả năng tiếp tục học, thích ứng và giải quyết những vấn đề thực của xã hội và đất nước.

Nhìn từ góc độ đó, đại học không nên chỉ được xem là nơi để sinh viên hoàn thành một chương trình đào tạo và nhận tấm bằng. Đây còn là giai đoạn người trẻ xây dựng năng lực tự học, hình thành phương pháp tư duy, thử nghiệm những hướng đi khác nhau và chuẩn bị cho thị trường lao động liên tục thay đổi.

Cùng với năng lực chuyên môn, ngoại ngữ cũng là một phần quan trọng trong hành trang mà sinh viên cần chuẩn bị. Khi kiến thức, công nghệ và cơ hội nghề nghiệp ngày càng mang tính quốc tế, khả năng tiếp cận tài liệu, trao đổi với chuyên gia và làm việc trong môi trường đa văn hóa có thể tạo ra những lợi thế đáng kể cho người trẻ.

Bên cạnh đó, tính kỷ luật và liêm chính học thuật cũng không phải những khái niệm chỉ xuất hiện trong các quy định của nhà trường. Đây là những phẩm chất hình thành từ chính cách sinh viên học tập và làm việc mỗi ngày như trung thực trong kiểm tra, tôn trọng bản quyền, không sao chép, biết chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình và không biến công nghệ thành công cụ để thay thế hoàn toàn quá trình tư duy.

Có thể thấy, thông điệp từ Bộ GD&ĐT cũng phần nào gợi mở một cách nhìn khác về giá trị của việc vào đại học khi đỗ đại học không phải là điểm kết thúc của một hành trình mà là điểm bắt đầu của quá trình tự chịu trách nhiệm với con đường phía trước. Sau niềm vui trúng tuyển, mỗi sinh viên sẽ phải tự trả lời những câu hỏi lớn hơn: mình muốn trở thành người như thế nào, cần phát triển năng lực gì, sẽ tận dụng những năm đại học ra sao và làm thế nào để kiến thức được học có thể tạo ra giá trị thực tế.

Trong bối cảnh tuyển sinh năm 2026 ghi nhận sự quan tâm ngày càng rõ đối với STEM, kỹ thuật và công nghệ chiến lược, việc lựa chọn đúng ngành học mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng tiếp theo là người học có thực sự xây dựng được năng lực phù hợp với ngành nghề và nhu cầu của xã hội hay không. Bởi một suất trúng tuyển có thể mở cánh cửa đại học, nhưng chính năng lực tự học, khả năng thích ứng và tinh thần học thật mới quyết định sinh viên sẽ đi được bao xa sau cánh cửa ấy.

Theo Bộ GD&ĐT