Sắp xếp lại cơ sở giáo dục: Cơ hội sàng lọc những cán bộ quản lý chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới

Việc sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mà các địa phương đang tiến hành là chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao chất lượng quản trị nhà trường và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn mới.

Bên cạnh những lợi ích về tổ chức, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, đây còn là dịp để các địa phương rà soát, đánh giá, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ quản lý ở các nhà trường một cách hiệu quả nhất.

Bởi, trong quá trình sắp xếp lại các cơ sở giáo dục của các địa phương sẽ góp phần sàng lọc những cán bộ quản lý không còn đáp ứng yêu cầu đổi mới, đồng thời tạo cơ hội cho những người có năng lực, có tư duy đổi mới được phát huy. Từ đó, góp phần đổi mới giáo dục và nâng cao chất lượng quản lý, giảng dạy ở các cơ sở giáo dục.

Vẫn còn một số hiệu trưởng chưa thực sự dám "đột phá"

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, phần lớn hiệu trưởng và phó hiệu trưởng ở các trường học đã có nhiều đóng góp quan trọng đối với sự phát triển của ngành giáo dục. Nhiều cán bộ quản lý luôn tâm huyết, trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, góp phần xây dựng môi trường giáo dục ngày càng chất lượng.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại một bộ phận cán bộ quản lý do yếu tố lịch sử để lại bộc lộ những hạn chế đáng quan tâm.

Có người đã quen với phương thức quản lý hành chính cũ, ngại đổi mới, thiếu quyết đoán trước những yêu cầu mới của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Có người còn nặng về mệnh lệnh hành chính, chưa phát huy dân chủ trong nhà trường, chưa tạo được động lực làm việc cho giáo viên.

Một số cán bộ quản lý, nhất là phó hiệu trưởng tại vị nhiều nhiệm kỳ liên tục tại một đơn vị đã tạo ra một sức ì lớn, ít có những thay đổi trong điều hành, triển khai các kế hoạch giáo dục. Không ít các kế hoạch của nhà trường hằng năm chỉ thay ngày, tháng, năm còn nội dung cơ bản giữ nguyên.

Một số cán bộ quản lý còn hạn chế về năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, năng lực quản trị tài chính, quản trị nhân sự, khả năng chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá.

Thậm chí, có nơi còn xuất hiện tình trạng né tránh trách nhiệm, thiếu kiểm tra, thiếu giám sát, để xảy ra nhiều tồn tại kéo dài nhưng không có giải pháp khắc phục. Trong bối cảnh ngành giáo dục đang chuyển mạnh sang quản trị hiện đại, lấy chất lượng giáo dục làm trung tâm thì những hạn chế này trở thành rào cản đối với sự phát triển của nhà trường.

Vì thế, việc sắp xếp lại các cơ sở giáo dục lần này sẽ tạo điều kiện đánh giá thực chất cán bộ quản lý. Theo dự kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo, dự kiến sẽ điều chuyển và sắp xếp lại trên 20.000 cán bộ quản lý, trong đó khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp.

Vì thế, theo người viết, đây chính là thời điểm các cơ quan quản lý cần tiến hành đánh giá toàn diện từng cán bộ quản lý dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ trong nhiều năm, chứ không chỉ căn cứ vào hồ sơ hay thành tích hình thức.

Thông qua quá trình sàng lọc này, những cán bộ quản lý có năng lực sẽ tiếp tục được tín nhiệm, giao nhiệm vụ ở những đơn vị có quy mô lớn hơn, góp phần nâng cao chất lượng quản trị.

Ngược lại, những trường hợp nhiều năm "tàng tàng", đơn vị quản lý có vấn đề, hoặc không đáp ứng yêu cầu đổi mới, không tạo được uy tín, niềm tin cho hội đồng sư phạm nhà trường, phụ huynh, học sinh sẽ được bố trí công việc phù hợp hơn.

Một số kiến nghị khi sắp xếp lại bộ máy quản lý ở các trường học khi sắp xếp

Việc sắp xếp lại các cơ sở giáo dục phải hoàn thành trước ngày 30/8. Hiện, các địa phương triển khai và tác động đến gần hết các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và một số trường trung học phổ thông công lập trên cả nước.

Về cơ bản, đội ngũ nhà giáo không kiêm nhiệm chức vụ và một số ít vị trí nhân viên trường học được đảm bảo. Còn lại, các cán bộ quản lý trường học, kế toán, văn thư, thủ quỹ sẽ có nhiều xáo trộn, thay đổi công việc.

Vì thế, những thay đổi này sẽ có tác động đến tâm tư một bộ phận cán bộ quản lý trường học nên việc sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý đạt hiệu quả cao, các cơ quan chức năng cần có nhiều giải pháp đồng bộ.

Thứ nhất: các địa phương cần thống nhất tiêu chí đánh giá cán bộ quản lý, bảo đảm minh bạch và dễ kiểm chứng. Tổ chức đánh giá cán bộ theo nhiều kênh, kết hợp giữa cấp trên trực tiếp và tập thể giáo viên đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị. Từ đó, có cái nhìn tổng quát để có quyết định ai ở lại vị trí quản lý, ai sẽ được chuyển sang vị trí công việc khác.

Thứ hai: các địa phương cần công khai quy trình lựa chọn, bổ nhiệm và bố trí sau sắp xếp nhằm tạo sự đồng thuận trong đội ngũ cán bộ quản lý hiện nay. Người ở lại vị trí cũ cảm thấy vinh dự, trách nhiệm, người dời vị trí cũng cảm thấy vui vẻ.

Thứ ba: quan tâm chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lý thôi giữ chức vụ; tạo điều kiện để họ được bồi dưỡng, chuyển đổi vị trí công tác phù hợp, tránh tâm lý mặc cảm hoặc lãng phí nguồn nhân lực.

Thứ tư: tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản trị hiện đại, chuyển đổi số, quản trị tài chính và quản trị nhân sự cho đội ngũ cán bộ quản lý tiếp tục được bổ nhiệm. Bởi tới đây, khi thực hiện sắp xếp lại các cơ sở giáo dục thì quy mô trường sẽ lớn hơn, công việc quản lý sẽ nặng nề hơn hiện nay rất nhiều.

Chủ trương sắp xếp lại cơ sở giáo dục không chỉ nhằm tinh gọn đầu mối tổ chức mà còn là cơ hội quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ lãnh đạo nhà trường, quá trình này sẽ góp phần lựa chọn được những cán bộ quản lý có tâm, có tầm, có khả năng dẫn dắt đổi mới giáo dục.

Đồng thời, việc bố trí lại những cán bộ không còn phù hợp với vị trí quản lý cũng cần được thực hiện trên tinh thần tôn trọng những đóng góp trước đây và tạo điều kiện để họ tiếp tục phát huy chuyên môn ở vị trí mới.

Một khi được thực hiện đồng bộ, chủ trương sắp xếp mới thực sự trở thành động lực đổi mới, góp phần xây dựng nền giáo dục tinh gọn, hiệu quả, hiện đại và phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới.

Thiết nghĩ, một người hiệu trưởng, cùng các phó hiệu trưởng giỏi sẽ làm nên một ngôi trường tốt. Việc sàng lọc, thay thế những cán bộ quản lý các trường học không đủ năng lực hôm nay chính là hành động có trách nhiệm nhất đối với tương lai của học sinh và sự phát triển bền vững của nền giáo dục nước nhà.

(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.

NGUYỄN NGUYÊN