Phối hợp chặt chẽ 3 bên NXB, công ty phát hành và quản lý thị trường để ngăn SGK giả

Để ngăn chặn tình trạng sách giáo khoa giả lưu thông trên thị trường, việc tăng cường hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng là vô cùng quan trọng. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng đã phối hợp với Cục Quản lý thị trường một số tỉnh (nay là Chi cục Quản lý thị trường) để thực hiện các hội nghị, chương trình trưng bày, nhận diện sách giáo khoa thật - giả.

Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà xuất bản, công ty phát hành và lực lượng quản lý thị trường

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Đình Khoa - Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Tĩnh chia sẻ, thời gian qua trên địa bàn tỉnh chưa phát hiện tình trạng buôn bán sách giáo khoa giả. Chi cục Quản lý thị trường đã phối hợp với chính quyền địa phương triển khai các chương trình tuyên truyền, nâng cao nhận thức về phòng, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có mặt hàng sách giáo khoa.

Đơn vị cũng đã làm việc với các công ty phát hành sách giáo khoa tại địa phương để tăng cường phối hợp trong công tác kiểm tra, giám sát. Việc phát hiện sách giáo khoa giả cần có sự hợp tác chặt chẽ của nhà xuất bản, công ty phát hành sách. Bởi đây là 2 đơn vị nắm rõ các dấu hiệu nhận biết hàng thật, hàng giả, từ đó hỗ trợ lực lượng chức năng trong quá trình kiểm tra, xác minh và xử lý vi phạm.

Trước đó, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hà Tĩnh từng tham gia Hội nghị hướng dẫn phân biệt sách thật - sách giả phối hợp cùng Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Hội nghị không chỉ giúp cán bộ nâng cao nghiệp vụ nhận diện sách giáo khoa giả mà còn tạo cơ sở để đơn vị tiếp tục triển khai các biện pháp quản lý hiệu quả hơn.

Theo ông Nguyễn Đình Khoa, để đẩy lùi tình trạng sách giáo khoa giả, cần đẩy mạnh tuyên truyền và xây dựng các kênh tiếp nhận phản ánh kịp thời từ người dân. Nhà xuất bản tích cực hợp tác với cơ quan chức năng để phổ biến rộng rãi công nghệ in và giải pháp chống làm giả.

Cũng từng tham dự Hội nghị hướng dẫn phân biệt sách thật – sách giả, ông Đậu Quang Hồng - Trưởng phòng, Phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hà Tĩnh cho biết: "Hội nghị đã giúp cập nhật “chuẩn nghiệp vụ” nhận diện sách giáo khoa giả một cách bài bản. Qua đây, chúng tôi hiểu rõ hơn về các thủ đoạn phổ biến như giảm giá sâu, bán kèm, lợi dụng thương mại điện tử và trộn lẫn với sách thật; đồng thời tiếp tục quán triệt các yêu cầu tuân thủ Luật Xuất bản và chế tài theo đối với hành vi phát hành xuất bản phẩm không có nguồn gốc hợp pháp. Từ góc độ quản lý chuyên môn, việc chuẩn hóa hiểu biết và thao tác kiểm tra ngay từ đầu vào giúp nhà trường vừa bảo đảm chất lượng học liệu, vừa giảm rủi ro pháp lý cho đơn vị".

Ông Hồng đánh giá bộ mẫu sách giáo khoa thật - giả do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cung cấp sau hội nghị là tài liệu trực quan, đắc lực cho công tác tuyên truyền, phòng chống sách giáo khoa giả trong thực tiễn tại các cơ sở giáo dục. Việc cho học sinh và phụ huynh "nhìn - sờ - quét" trực tiếp tem, chất giấy, mã số giữa hai loại sách giúp kiến thức phân biệt trở nên dễ nhớ, dễ hình dung và dễ áp dụng ngay khi mua sắm.

Trưởng phòng, Phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hà Tĩnh cho biết thêm, sau hội nghị, Sở và Chi cục Quản lý thị trường đã thiết lập đầu mối liên lạc thường xuyên hơn để trao đổi thông tin về các điểm bán sách không rõ nguồn gốc, đặc biệt là những khu vực quanh trường học.

Các trường được yêu cầu cung cấp thông tin kịp thời để phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra định kỳ hoặc đột xuất của lực lượng quản lý thị trường. Ngành giáo dục sẵn sàng cử cán bộ chuyên môn tham gia các đoàn kiểm tra liên ngành và cung cấp mẫu sách giáo khoa thật - giả để quản lý thị trường đối chiếu, phân biệt.

Ngành giáo dục triển khai nhiều biện pháp phòng chống sách giáo khoa giả

Chia sẻ thêm về công tác ngăn ngừa sách giả tại trường học, ông Đậu Quang Hồng cho hay: "Đây là hoạt động được Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hà Tĩnh chú trọng triển khai thường xuyên, đặc biệt trước thềm năm học mới. Chúng tôi đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền sâu rộng trong toàn ngành, phối hợp với nhà xuất bản trong việc ngăn ngừa sách giả trên địa bàn toàn tỉnh.

Về công tác chỉ đạo, hằng năm chúng tôi ban hành văn bản hướng dẫn cho các địa phương, đơn vị tuyên truyền nhận diện sách giáo khoa giả; bên cạnh đó công khai danh mục đơn vị phát hành uy tín để phụ huynh dễ tra cứu và đặt mua. Các văn bản của Sở nhất quán dẫn chiếu khung pháp lý hiện hành, giúp nhà trường lồng ghép nội dung phòng - chống sách giả vào các kế hoạch năm học một cách thống nhất, tránh hình thức, bảo đảm tính khả thi khi thực hiện tại cơ sở".

Về hình thức triển khai tại các cơ sở giáo dục, Sở đã chỉ đạo nhà trường thực hiện dưới nhiều hình thức như lồng ghép hướng dẫn nhận diện sách giáo khoa thật - giả trong hoạt động sinh hoạt dưới cờ, tiết sinh hoạt chủ nhiệm và họp Hội đồng sư phạm; đăng tải trên website, fanpage và nhóm lớp hướng dẫn tra mã xác thực để phụ huynh thực hiện nhanh, kịp thời; tại các cuộc họp phụ huynh đầu năm, giới thiệu rõ các kênh mua sách giáo khoa chính thống; hướng dẫn phụ huynh tra mã trước khi mua sách giáo khoa.

Để ngăn chặn tình trạng sách giáo khoa giả len lỏi vào trường học, ông Đậu Quang Hồng thông tin, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh xác định cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp then chốt.

Đầu tiên, ngành giáo dục sẽ tuyên truyền để người dân thực hiện tốt việc tôn trọng bản quyền, cập nhật bộ nhận diện sách giả mới nhất và kiên trì tuyên truyền để việc quét mã xác thực trở thành thói quen khi mua sách đối với phụ huynh và học sinh. Bên cạnh đó, Sở tiếp tục giới thiệu các đối tác cung ứng chính thống, đảm bảo đủ số lượng, chất lượng, và đúng tiến độ, tránh nguy cơ phụ huynh mua phải sách in lậu, sách giả.

Ngoài ra, Sở chú trọng tăng cường kiểm tra và giám sát nội bộ, mỗi trường phải có trách nhiệm kiểm tra các bộ sách giáo khoa nhập thư viện, lưu lại kết quả quét mã xác thực. Trường hợp phát hiện vi phạm, nhà trường phải lập biên bản, niêm phong sách và báo cáo cơ quan quản lý trực tiếp và phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý. Cuối cùng, phối hợp liên ngành chặt chẽ, tiếp tục tham mưu, phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan, các đơn vị, địa phương tổ chức kiểm tra thường xuyên.

Ông Hồng nhấn mạnh: "Cùng với các biện pháp quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm từ cơ quan chức năng, ngành giáo dục và phụ huynh cần chung tay thực hiện các giải pháp hỗ trợ thiết thực để bảo vệ học sinh và nguồn học liệu chính thống. Đối với nhà trường và giáo viên, cần lồng ghép giáo dục tôn trọng bản quyền vào chương trình ngoại khóa, và tích cực hướng dẫn học sinh thực hành kiểm tra mã xác thực.

Về phía phụ huynh học sinh, giải pháp mấu chốt là chỉ mua sách giáo khoa tại các nhà sách, điểm bán uy tín và cập nhật kiến thức, kỹ năng để kiểm tra tem chống giả, kiểm tra chất lượng in, và cuối cùng là quét mã xác thực trước khi thanh toán".

Hồng Linh