PGS.TS Trần Đình Thiên: Luật Phát triển đô thị đủ lực để TP.HCM 'biến' Hồ Tràm thành khu đô thị du lịch

Ý kiến được PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đưa ra tại hội nghị tham vấn ý kiến các hiệp hội nghề nghiệp, nhà đầu tư chiến lược và chuyên gia trong quá trình lập Quy hoạch tổng thể TP.HCM. 

Theo ông Thiên, một nguyên tắc quy hoạch tổng thể TP.HCM càng dài hạn càng phải "động" và "mở", để không tự trói mình trước những biến động khó lường của tương lai. 

Ông dẫn ngay ví dụ về định hướng quy hoạch phát triển du lịch khu vực Hồ Tràm (TP.HCM) với nhận định không thể quy hoạch du lịch đơn sắc. Ngược lại khu vực cần được định hướng phát triển thành đô thị, hoặc ít nhất là các cụm, khu vực đô thị đa chức năng, hỗn hợp có mục đích ở.

Không thể làm du lịch mà thiếu đô thị phục vụ con người

* Thưa ông, yếu tố "động" và "mở" trong quy hoạch tổng thể TP.HCM với tầm nhìn 100 năm nên được hiểu như thế nào? Hai yếu tố này áp dụng ra sao trong định hướng, chiến lược để khơi thông, phát triển bền vững du lịch trong tầm nhìn quy hoạch TP.HCM 100 năm?

- Quy hoạch TP.HCM là dự thảo tốt, giúp định hình chân dung thành phố tương lai. Tuy nhiên, với hơn 1.300 trang, quy hoạch càng chi tiết càng phải tránh trở thành khung cứng nhắc. 

Tầm nhìn 100 năm là một câu chuyện rất lớn. Chúng ta khó hình dung 100 năm sau thành phố sẽ như thế nào, thậm chí 20 năm sau cũng khó hình dung, nhất là khi AI và công nghệ thay đổi nhanh cách sống, làm việc, tạo giá trị. 

Với đô thị mở cửa, hội nhập sâu, quy hoạch phải xác định đường nét chiến lược, đồng thời tạo không gian thích ứng, đón bắt cơ hội. Du lịch cũng phải nhìn theo tinh thần đó.

Hồ Tràm hay những khu vực TP.HCM dự định phát triển du lịch không thể chỉ xây những nơi để người ta đến nghỉ vài ngày mà thiếu những nơi để người ta sống, làm việc và tạo dựng một cộng đồng. Phát triển đô thị bổ trợ cho du lịch không phải là làm loãng bản sắc du lịch, ngược lại, nếu làm đúng sẽ là nền tảng để du lịch phát triển.

PGS.TS TRẦN ĐÌNH THIÊN

* Ông có lấy ví dụ về quy hoạch phát triển du lịch khu vực Hồ Tràm và nhận định với Luật Phát triển đô thị, TP.HCM đủ lực, đủ quyền, đủ tự tin để xây dựng các khu đô thị du lịch, trong đó có Hồ Tràm?

- Muốn có năng lực thực thi quy hoạch phải mở thể chế; và với Luật Phát triển đô thị, TP.HCM đã có đủ lực, đủ quyền, đủ tự tin để xác lập chân dung phát triển của mình. 

Nói riêng Hồ Tràm, không thể cứ phát triển du lịch khu vực này thuần túy, đơn sắc được. Một khu vực du lịch muốn phát triển bền vững không thể chỉ có resort, khách sạn và các không gian phục vụ du khách. Phải có đô thị xen kẽ để phục vụ, bổ trợ cho du lịch, dịch vụ. 

Đây không chỉ là câu chuyện xây thêm nhà hay mở rộng đô thị. Cái cốt lõi là phải trả lời câu hỏi: con người ở đâu, sống thế nào, dịch vụ cho họ ở đâu và bằng cách nào để hình thành một cộng đồng có thể vận hành khu du lịch trong thời gian dài?

Hiện ở Hồ Tràm có một nghịch lý khi những khu nghỉ dưỡng được thiết kế rất cao cấp, nhưng không gian đô thị - dịch vụ để phục vụ một lượng lớn người lao động lại thiếu. Người làm việc phải di chuyển hàng chục kilômet mỗi ngày. Khi đó, hạ tầng bị kéo căng, chi phí xã hội tăng lên và chính chất lượng phát triển du lịch cũng bị ảnh hưởng.

Cho nên phải lấy con người, lấy việc tìm chốn an cư cho con người làm hạt nhân để phục vụ du lịch. Nếu chỉ nhìn Hồ Tràm như một địa điểm để đón khách du lịch thì chúng ta mới nhìn được một phần của bài toán. Phải nhìn nó như một hệ sinh thái kinh tế - đô thị - dịch vụ, trong đó du lịch là một chức năng quan trọng nhưng không phải chức năng duy nhất.

Phía tây đường ven biển cần một cấu trúc đô thị mới

* Vậy theo ông, yêu cầu "đô thị để phục vụ du lịch" nên được thể hiện thế nào trong quy hoạch Hồ Tràm?

- Định hướng quy hoạch cần phát triển khu vực phía tây đường ven biển thành đô thị, hoặc chí ít là các cụm, khu vực phát triển đô thị, khu đa chức năng, hỗn hợp có mục đích ở. Điều này cần được đặt trong một tư duy rộng hơn về tổ chức không gian của TP.HCM mới.

Hiện nay chúng ta có những cấu phần rất khác nhau như công nghiệp công nghệ cao hướng về Bình Dương; đô thị cảng biển - du lịch như khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu; trung tâm dịch vụ, thương mại, tài chính quốc tế ở khu vực TP.HCM trung tâm. Nếu tách riêng từng khu vực thì sức mạnh không lớn bằng việc tổ hợp các chức năng để tạo ra lợi thế cộng hưởng.

Hồ Tràm vì vậy không nên được quy hoạch như một "đảo du lịch" tách khỏi đời sống đô thị. Nó phải được đặt trong một chuỗi liên kết rộng hơn, nơi đô thị cung cấp nguồn nhân lực, dịch vụ, thương mại; du lịch tạo thị trường; hạ tầng kết nối các chức năng với nhau.

* Nhưng phát triển đô thị quanh các vùng du lịch cũng đặt ra nguy cơ phát triển nóng. Làm sao để vừa tạo không gian sống, vừa giữ được giá trị du lịch của Hồ Tràm?

- Đó chính là lý do tôi nhấn mạnh hai chữ "động" và "mở" trong quy hoạch. Không phải cứ thấy thiếu đô thị thì xây đô thị bằng mọi giá. Quy hoạch phải xác định được cấu trúc không gian, chức năng và mức độ phát triển phù hợp. Đô thị phải phục vụ con người và hỗ trợ cho hệ sinh thái du lịch, chứ không phải đô thị hóa để rồi phá vỡ chính lợi thế mà du lịch đang dựa vào.

Điều quan trọng là phải hình thành các khu đô thị đa chức năng, để người lao động, chuyên gia và người cung cấp dịch vụ có thể sống, làm việc và tiếp cận dịch vụ trong khoảng cách hợp lý. 

Không thể có những nơi du lịch sang trọng nhưng người phục vụ phải sống quá xa. Bài học này cũng đúng với việc chuyển đổi các khu công nghiệp cũ: phải quy hoạch đồng bộ đô thị công nghiệp, dịch vụ và nhà ở, thay vì chỉ đặt một khu chức năng rồi để người dân tự xoay xở.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề