Người Việt tốn gần 126 triệu đồng/người để đi xuất khẩu lao động

Mỗi người Việt Nam đi xuất khẩu lao động phải chi bình quân 125,7 triệu đồng để có được công việc đầu tiên ở nước ngoài. Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố kết quả này tại hội thảo quốc gia ở Hà Nội ngày 8-9, trong báo cáo phân tích chuyên sâu về chi phí do người lao động Việt Nam chi trả để làm việc ở nước ngoài.

So với năm 2021, khoản chi này đã giảm 23,8%. Cùng lúc, thu nhập trong tháng làm việc đầu tiên tăng từ 22,4 triệu đồng lên 28,1 triệu đồng. Chi phí giảm, còn thu nhập tăng khiến số tháng lương cần để bù lại số tiền đã bỏ ra (chỉ số RCI) giảm từ 7,4 xuống 4,5.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Lan, Ban Thống kê dân số và Lao động (Cục Thống kê), cho biết mức lương tháng đầu ở nước ngoài cao gấp 3,3 lần thu nhập bình quân của lao động làm việc trong nước (8,5 triệu đồng). 

Số người ra nước ngoài làm việc trong 3 năm gần nhất cũng tăng gần gấp đôi so với kỳ điều tra trước, từ 250.000 lên 412.000 người.

Ông Nguyễn Hải Lý, Phó trưởng Phòng Pháp chế Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ), giải thích mức giảm của chỉ số RCI bằng thay đổi trong khung pháp lý.

Theo ông Lý, luật năm 2006 vẫn cho phép doanh nghiệp thu của người lao động cả tiền môi giới lẫn tiền dịch vụ, nên rất khó kiểm soát những khoản phát sinh.

Đến Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020, quan điểm lập pháp chuyển sang lấy người lao động làm trung tâm. 

Đạo luật bãi bỏ toàn bộ tiền môi giới thu từ người lao động và chuyển khoản đó sang cho doanh nghiệp tự trả. Tiền dịch vụ cũng bị khống chế không quá một tháng lương cho mỗi năm hợp đồng, nghĩa là một hợp đồng 3 năm chỉ được thu tối đa 3 tháng lương.

Theo ông Lý, tiến bộ về thể chế này, cùng với việc Việt Nam triển khai Thỏa thuận toàn cầu về di cư hợp pháp, an toàn và trật tự, là một trong những nguyên nhân kéo chỉ số chi phí xuống trong thời gian qua.

Hơn một nửa số tiền chảy về khâu trung gian

Theo khảo sát chuyên sâu mà Cục Thống kê thực hiện tại 6 tỉnh, thành phố, khoản trả cho tổ chức tuyển dụng hoặc cá nhân môi giới chiếm 52,8% tổng chi phí, chiếm tỉ trọng lớn nhất trong các khoản người lao động phải gánh.

Báo cáo cho biết chi phí bình quân mà mỗi lao động trả cho tổ chức tuyển dụng hoặc cá nhân môi giới là 94,5 triệu đồng, chủ yếu được chi trả cho các công ty tuyển dụng tư nhân và cá nhân môi giới trong nước.         

Trong đó chi cho công ty tuyển dụng tư nhân chiếm 72,1% và cho cá nhân môi giới chiếm 17,0%, tương đương gần 90% (khoảng 84,3 triệu đồng). Trong khi đó các khoản chi cho cơ quan tuyển dụng của Nhà nước chiếm tỉ trọng nhỏ, khoảng 5,7% (tương đương gần 5,4 triệu đồng), còn chi cho công ty tuyển dụng của quốc gia tiếp nhận gần như không đáng kể (1,6%).

Ông Lý cho rằng phần chi phí đội lên chủ yếu đến từ các trung gian, môi giới không chính thức, phát sinh ở giai đoạn trước khi người lao động tiếp cận được doanh nghiệp có giấy phép.                                        

Báo cáo cho biết việc đưa người lao động ra nước ngoài phải thực hiện qua doanh nghiệp dịch vụ được cấp phép, nhưng trên thực tế nhiều người vẫn tìm đến người quen, lao động hồi hương hoặc cá nhân trung gian tại địa phương.

Kết quả điều tra trên phạm vi cả nước cho thấy khoảng cách rất rõ giữa các kênh tìm việc, đó là kênh người quen và tất cả các kênh còn lại. Người xin được việc qua họ hàng, bạn bè chi bình quân 57,8 triệu đồng.                                                     

Ba kênh còn lại đều đắt gấp gần ba lần, từ 151,9 triệu đồng khi đăng ký qua tổ chức nhà nước, 156,7 triệu đồng qua tổ chức tuyển dụng tư nhân, tới 161,1 triệu đồng nếu đi qua nhà tuyển dụng cá nhân hoặc môi giới.

Ở chiều ngược lại, có chương trình gần như không phát sinh khoản trung gian. Tại phiên thảo luận, đại diện một tổ chức nghiệp đoàn cho biết chương trình của họ thu 40 triệu đồng một người, đã gồm tiền ăn ở và đào tạo, còn vé máy bay do nghiệp đoàn phía Nhật đài thọ. Theo người này, chỉ số chi phí của chương trình chỉ là 1,9 tháng lương.

Con số RCI 4,5 nói trên là kết quả của chỉ tiêu 10.7.1 trong Hệ thống chỉ tiêu thống kê phát triển bền vững của Việt Nam, đo tỉ số giữa chi phí người lao động bỏ ra và thu nhập tháng đầu tiên của họ tại nước đến. Chỉ tiêu này nằm trong mục tiêu giảm bất bình đẳng của Liên hợp quốc.

Báo cáo do Cục Thống kê xây dựng với hỗ trợ kỹ thuật của Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), từ nguồn tài trợ của Liên minh châu Âu và Chính phủ Thụy Điển.

Bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, cho biết số liệu thống kê là cơ sở phản ánh đầy đủ hơn đặc điểm của người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài, quá trình di cư và những yếu tố tác động đến quyết định di cư.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề