Người đàn ông hơn 40 năm tìm công lý cho mẹ: Hành trình cần câu trả lời có căn cứ

Sau hơn 40 năm kể từ ngày mẹ qua đời, ông Đỗ Thanh An (trú tỉnh Lâm Đồng) vẫn kiên trì đi tìm sự thật. 

Hành trình tưởng như đã đi qua cả một đời người này tiếp tục có diễn biến mới khi Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng chuyển đơn của ông đến Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

Từ một cái chết cách đây hơn 4 thập kỷ

Như báo Tuổi Trẻ đã phản ánh, bà Phan Thị Khanh (mẹ ông Đỗ Thanh An) tử vong ngày 31-7-1980, tại xã Tân Minh, tỉnh Bình Thuận (cũ), nay thuộc tỉnh Lâm Đồng.

Hơn 40 năm đã qua, nhưng đối với ông An, câu chuyện về cái chết của mẹ vẫn chưa khép lại. Ông tiếp tục cung cấp thông tin, tài liệu và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét vụ việc, cho rằng đã xuất hiện những tình tiết mới liên quan đến hành vi phạm tội và cần được xem xét lại quá trình giải quyết.

Đây không chỉ là câu chuyện của một người con muốn biết sự thật về cái chết của mẹ mình. Ở góc độ pháp lý, vụ việc còn đặt ra vấn đề về trách nhiệm của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong việc tiếp nhận, xác minh và giải quyết những thông tin mà công dân cung cấp sau một thời gian rất dài.

Đơn được chuyển đến Viện Kiểm sát nhân dân tối cao

Diễn biến mới nhất được thể hiện tại Văn bản số 435/ĐĐBQH-DNTT ngày 22-8-2026 của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng.

Theo văn bản này, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đã chuyển đơn của ông Đỗ Thanh An cùng tài liệu kèm theo đến Viện Kiểm sát nhân dân tối cao (Vụ 2) để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.

Nội dung đơn của ông An đề nghị cơ quan có thẩm quyền quan tâm, xem xét và xử lý vụ án giết bà Phan Thị Khanh, mẹ ông, xảy ra ngày 31-7-1980 tại xã Tân Minh, tỉnh Bình Thuận (cũ), nay là xã Tân Minh, tỉnh Lâm Đồng. 

Ông cho rằng vụ việc có tình tiết mới liên quan đến hành vi phạm tội và đề nghị được xem xét.

Đáng chú ý, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho rằng theo báo cáo của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng, ngày 12-6-2026, trên cơ sở kết quả phối hợp xác minh của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng đã có báo cáo số 37 gửi Viện Kiểm sát nhân dân tối cao (Vụ 2) về kết quả xác minh đơn của ông Đỗ Thanh An và đồng thời xin ý kiến chỉ đạo.

Tuy nhiên, tại thời điểm ban hành Văn bản số 435, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng cho biết chưa nhận được kết quả trả lời của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao về việc xử lý, giải quyết đơn của ông An.

Trên cơ sở các quy định hiện hành, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đã chuyển đơn và tài liệu kèm theo đến Viện Kiểm sát nhân dân tối cao để xem xét, giải quyết. Đồng thời đề nghị thông tin kết quả giải quyết đến Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh theo quy định.

Một diễn biến đáng chú ý khác là Ban Pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh Lâm Đồng cũng có văn bản thông tin đến ông Đỗ Thanh An.

Theo giấy báo tin số 877 ngày 25-8-2026, Ban Pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh Lâm Đồng cho biết đã nhận được đơn của ông An và thông báo việc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đã chuyển đơn của ông đến Viện Kiểm sát nhân dân tối cao (Vụ 2) để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.

Ban Pháp chế Hội đồng nhân dân tỉnh đề nghị ông An theo dõi kết quả giải quyết của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

Như vậy, từ việc tiếp nhận, xác minh ở địa phương đến việc chuyển hồ sơ, tài liệu lên cơ quan kiểm sát ở Trung ương, vụ việc đang tiếp tục được xem xét trên cơ sở những nội dung mà công dân kiến nghị.

Không nên chỉ nhìn vụ việc dưới góc độ thời hiệu

Điều đáng suy nghĩ là một vụ việc xảy ra hơn 40 năm trước đặt ra nhiều vấn đề pháp lý phức tạp, trong đó có vấn đề thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thời gian càng kéo dài thì việc thu thập chứng cứ, xác định sự thật khách quan càng khó khăn. Vì vậy, không thể chỉ từ việc một công dân kiến nghị mà mặc nhiên khẳng định có tội phạm hoặc có sai phạm của cơ quan tiến hành tố tụng.

Kết luận cuối cùng về vụ việc phải thuộc về cơ quan có thẩm quyền trên cơ sở chứng cứ và quy định pháp luật. 

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, khi công dân cung cấp những thông tin, tài liệu mà họ cho rằng là tình tiết mới, việc tiếp nhận, kiểm tra, xác minh và trả lời đầy đủ là yêu cầu không thể xem nhẹ. Bởi câu hỏi mà gia đình người bị hại đặt ra sau hơn 40 năm không chỉ đơn thuần là “vụ án còn thời hiệu hay đã hết thời hiệu?”.

Câu hỏi lớn hơn là: Những thông tin, tài liệu mới mà gia đình cung cấp có được xem xét đầy đủ hay không? Quá trình giải quyết vụ việc trước đây đã được thực hiện như thế nào? Và nếu không thể tiếp tục xử lý hình sự thì căn cứ pháp luật cụ thể là gì?

Đó là những vấn đề mà một nhà nước pháp quyền cần trả lời bằng pháp luật, bằng chứng cứ và bằng sự minh bạch.

Bảo vệ quyền con người không chỉ là xử lý tội phạm

Từ góc độ pháp lý, quyền con người không chỉ được bảo đảm bằng việc xử lý người phạm tội. Quyền con người còn được thể hiện qua trách nhiệm của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong việc bảo vệ người bị hại, bảo đảm quyền được trình bày, cung cấp chứng cứ, kiến nghị và được nhận một câu trả lời có căn cứ.

Đặc biệt đối với những vụ việc kéo dài nhiều thập kỷ, yêu cầu về tính khách quan, thận trọng và trách nhiệm càng phải được đặt lên hàng đầu.

Nếu cơ quan có thẩm quyền xác định có căn cứ pháp luật để tiếp tục xử lý vụ việc thì đó là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình nạn nhân.

Nếu không có căn cứ để tiếp tục xử lý thì việc giải thích đầy đủ, rõ ràng về căn cứ pháp luật cũng là một phần của trách nhiệm công vụ. Người dân có quyền được biết vì sao yêu cầu của mình được chấp nhận hoặc không được chấp nhận.

Một hành trình cần câu trả lời có căn cứ

Hơn 40 năm là một khoảng thời gian quá dài đối với một gia đình chờ đợi sự thật. Một người con đã dành phần lớn cuộc đời mình để đi tìm câu trả lời về cái chết của mẹ. Đó là một hoàn cảnh đặc biệt, không thể nhìn nhận đơn thuần như một hồ sơ hành chính thông thường.

Việc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng chuyển đơn đến Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Ban Pháp chế HĐND tỉnh thông báo cho ông An cho thấy kiến nghị của công dân đang tiếp tục được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Điều mà dư luận có quyền chờ đợi lúc này là một quá trình xem xét khách quan, thận trọng, đúng pháp luật, để từ đó có câu trả lời rõ ràng đối với những vấn đề mà gia đình ông An đã kiên trì đặt ra.

Bởi sau hơn 40 năm, điều gia đình nạn nhân cần không chỉ là một kết thúc về mặt thủ tục. Họ cần biết sự thật đã được làm rõ đến đâu; những gì pháp luật còn có thể thực hiện; và nếu công lý không thể được thực hiện theo con đường tố tụng hình sự nữa thì lý do pháp luật là gì.

Đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa của việc bảo vệ quyền con người trong hoạt động tố tụng hình sự: Khi một người dân dành cả đời đi tìm sự thật về cái chết của người thân, trách nhiệm của cơ quan bảo vệ pháp luật không chỉ là giải quyết một lá đơn, mà còn là trả lời để người dân biết công lý đã được thực hiện đến đâu và vì sao.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề