Ngành học có mức lương khởi điểm cao nhất Trung Quốc năm 2026, ở Việt Nam cũng đang khát nhân lực dữ lắm!

Một báo cáo thống kê vừa công bố tại Trung Quốc cho thấy bảng lương sinh viên mới ra trường đã đổi ngôi sau nhiều năm.

Theo tờ QQ (Trung Quốc), Viện nghiên cứu giáo dục MyCOS vừa công bố báo cáo việc làm sinh viên đại học Trung Quốc năm 2026, trong đó bảng xếp hạng thu nhập gây chú ý khi ngôi vị số một đổi chủ sau nhiều năm bị một ngành khác thống trị. Theo báo cáo, ngành Khoa học kỹ thuật vi điện tử đạt mức lương trung bình 7.814 NDT (khoảng 30 triệu đồng) mỗi tháng, chỉ sau nửa năm ra trường, chính thức vượt qua ngành An ninh thông tin, cái tên từng đứng đầu bảng lương suốt nhiều năm liền. Xếp ngay sau là Khoa học kỹ thuật điện tử và Tự động hóa, nhóm ngành Chế tạo tiên tiến cũng đồng loạt tăng hạng, trong khi Khoa học máy tính và Kỹ thuật phần mềm, những cái tên từng làm mưa làm gió, năm nay rớt hẳn khỏi top 10.

Lý do sâu xa đằng sau cuộc đổi ngôi này là tình trạng thiếu hụt nhân lực trầm trọng trong chuỗi cung ứng chip. Trí tuệ nhân tạo, xe năng lượng mới và thiết bị công nghệ cao... hiện đều phụ thuộc vào chip tự nghiên cứu, còn các doanh nghiệp bán dẫn liên tục mở rộng sản xuất, dẫn đến nhu cầu lớn về nhân sự hiểu công nghệ bán dẫn và thiết kế mạch.

Ngành này cũng có ngưỡng đào tạo rất cao. Sinh viên theo học phải nắm vững vật lý bán dẫn, công nghệ nano và nhiều môn học nặng tính lý thuyết, khiến số lượng người tốt nghiệp đạt chuẩn mỗi năm khá hạn chế, cung không đủ cầu nên lương mới ra trường bị đẩy lên cao.

Ở Việt Nam, ngành tương ứng gọi là gì và học những gì?

Câu chuyện đổi ngôi ở Trung Quốc không phải hiện tượng đơn lẻ. Tại Việt Nam, ngành tương ứng thường được gọi là Vi mạch bán dẫn hoặc Thiết kế vi mạch, cũng đang trải qua giai đoạn tăng tốc tương tự về nhu cầu nhân lực. Nếu hình dung các ngành phần mềm là bên tạo ra ứng dụng và hệ điều hành thì ngành này chính là bên tạo ra bộ não phần cứng để những hệ thống đó có thể vận hành.

Sinh viên theo học sẽ phải nắm chắc các môn nền tảng như vật lý bán dẫn, lý thuyết mạch điện tử, thiết kế vi mạch tương tự và vi mạch số, quy trình công nghệ chế tạo bán dẫn, cùng kỹ năng sử dụng các phần mềm mô phỏng chuyên dụng. Đây là ngành đòi hỏi nền tảng toán và vật lý vững, khối lượng kiến thức nặng và mang tính lý thuyết cao ngay từ những năm đầu.

Các trường đào tạo ngành này ở Việt Nam và điểm chuẩn 2025

Trước làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, nhiều trường đại học lớn ở Việt Nam đã mở mới hoặc nâng cấp chương trình đào tạo. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành Kỹ thuật vi điện tử và Công nghệ nano có điểm chuẩn năm 2025 là 28,25 điểm, còn Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông lấy 28,07 điểm. Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) có chương trình Kỹ thuật vật liệu và Vi điện tử lấy 25,60 điểm, trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) có ngành Công nghệ bán dẫn lấy 25,55 điểm, còn Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông có ngành Công nghệ vi mạch bán dẫn lấy 25,50 điểm.

Ở khu vực phía Nam, Đại học Bách khoa TP.HCM đào tạo kỹ sư thiết kế vi mạch qua khoa Điện Điện tử, bên cạnh đó còn có Đại học Quốc tế và Đại học Công nghệ Thông tin thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM. Đại học FPT cũng đã mở khoa Vi mạch bán dẫn riêng, tuyển sinh tại cả bốn phân hiệu Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ. Riêng khu vực miền Trung có Đại học Bách khoa thuộc Đại học Đà Nẵng cũng đang đào tạo ngành này.

Cơ hội việc làm và mức thu nhập

Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực ngành vi mạch bán dẫn đến năm 2030, trong khi thị trường hiện tại mới chỉ đáp ứng được chưa đầy 20% lượng kỹ sư chất lượng cao cần thiết. Khoảng cách cung cầu lớn khiến các doanh nghiệp phải liên tục nâng mức lương để thu hút và giữ chân người làm nghề.

Về thu nhập thực tế, sinh viên mới ra trường thường nhận mức lương từ 10 - 20 triệu đồng mỗi tháng, cao hơn mặt bằng chung các ngành kỹ thuật khác. Mức này có thể tăng lên 25 - 45 triệu đồng mỗi tháng sau 3 đến 5 năm kinh nghiệm nếu làm việc tại doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Một khảo sát khác từ cộng đồng trong ngành ghi nhận con số cao hơn, cho thấy thu nhập sau thuế năm đầu đi làm của kỹ sư thiết kế chip trung bình gần 220 triệu đồng một năm, tăng lên hơn 330 triệu đồng sau 5 năm kinh nghiệm và có thể vượt mốc 1,3 tỷ đồng mỗi năm với 15 đến 20 năm kinh nghiệm.

Tuy vậy, mức lương hấp dẫn này không dành cho tất cả mọi người theo học. Ngành đòi hỏi sự kiên trì và tính tỉ mỉ cao, hầu hết các vị trí thiết kế chuyên sâu còn đòi hỏi nhân sự phải học lên thạc sĩ, tiến sĩ hoặc thành thạo ngoại ngữ để làm việc trong môi trường quốc tế. Với những ai đủ kiên trì theo đuổi đến cùng, đây vẫn đang là một trong những lựa chọn ngành nghề có triển vọng dài hạn rõ ràng nhất hiện nay.

Tổng hợp