Mỹ xác nhận linh kiện F-35 “đi lạc” sang Hong Kong, dấy lên lo ngại rò rỉ công nghệ tàng hình
Một lô linh kiện quan trọng, thuộc diện nhạy cảm của tiêm kích tàng hình F-35, được cho là đang trên đường đưa từ Australia về Mỹ để sửa chữa thì bất ngờ bị đổi hướng và cuối cùng xuất hiện tại Hong Kong.
Lầu Năm Góc xác nhận đã xảy ra sự cố trong quá trình vận chuyển và một số linh kiện hiện vẫn chưa được tìm thấy, làm dấy lên lo ngại Trung Quốc có thể tiếp cận công nghệ liên quan đến hệ thống vũ khí tối tân này.
Lô linh kiện F-35 bất ngờ đổi hướng sang Hong Kong
Theo một cuộc điều tra độc quyền của trang tin chính trị Mỹ Politico được đăng tải ngày 18/9, ba nguồn tin am hiểu vụ việc cho biết lô linh kiện ban đầu được vận chuyển từ Australia, qua Thái Bình Dương để đưa về Mỹ bảo dưỡng. Tuy nhiên, trong quá trình vận chuyển, tuyến đường của lô hàng đã bị thay đổi và cuối cùng hàng hóa lại “đi lạc” tới Hong Kong.
Lô hàng này được một đơn vị trung gian thay mặt Lockheed Martin - nhà thầu chính của chương trình F-35 - vận chuyển. Hiện chưa rõ vì sao tuyến vận chuyển lại bị thay đổi và ai đang nắm giữ số linh kiện này.
Sau khi vụ việc được phát hiện, các cơ quan liên quan của Mỹ đã bắt đầu báo cáo với nhân viên của một số ủy ban chủ chốt về an ninh quốc gia tại Quốc hội.
Theo các nguồn tin, quan chức Bộ Ngoại giao và Lầu Năm Góc đã có cuộc họp báo cáo đầu tiên vào tháng 6. Dự kiến sẽ có thêm các cuộc họp trong những tuần tới.
Công nghệ tàng hình trên kính buồng lái
Một trong những chi tiết khiến vụ việc đặc biệt nhạy cảm là lô hàng được cho là có cả kính che buồng lái của F-35. Đây không đơn thuần là một tấm kính bảo vệ phi công. Phần chụp trong suốt phía trên buồng lái được phủ một lớp vật liệu hấp thụ sóng radar, góp phần vào khả năng giảm tiết diện phản xạ radar và duy trì tính năng tàng hình của F-35.
Theo các nguồn tin được Politico dẫn lại, loại công nghệ này hiện chỉ được Mỹ và các quốc gia đồng minh sử dụng. Nếu một đối thủ của Mỹ có được linh kiện thực tế, họ có thể tìm cách phân tích vật liệu và thiết kế, từ đó phục vụ hoạt động nghiên cứu ngược.
Lầu Năm Góc cho biết Văn phòng Chương trình F-35 Lightning II đã biết về sự cố liên quan đến một số linh kiện F-35 “không còn sử dụng được” trong quá trình vận chuyển.
Cơ quan này đang phối hợp với các cơ quan chính phủ và đối tác công nghiệp để tìm lại số linh kiện, điều tra vụ việc và xây dựng biện pháp bảo vệ nhằm ngăn sự cố tương tự tái diễn.
Dấy lên lo ngại về khả năng Trung Quốc tiếp cận
Việc lô hàng cuối cùng xuất hiện tại Hong Kong đặc biệt nhạy cảm vì Hong Kong nằm trong phạm vi kiểm soát của Trung Quốc.
Politico dẫn lời ông J.J. Gertler, cựu nhân viên Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ và là chuyên gia phân tích hàng không quân sự thuộc Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội, cho rằng Trung Quốc từ lâu đã tìm cách thu thập thông tin về F-35 bằng nhiều phương thức, trong đó có hoạt động tình báo điện tử.
Theo ông, ngay cả khi Trung Quốc đã có thông tin về thiết kế hoặc thông số của một linh kiện, sở hữu một bộ phận thực tế vẫn có giá trị riêng, bởi nó cho phép đối chiếu thông tin đã thu thập, tìm thêm manh mối và kiểm chứng hoặc cải tiến những gì đã biết.
Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối bình luận về vụ việc. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cũng cho biết không nắm được thông tin về sự việc này.
Chuỗi cung ứng F-35 khổng lồ, hàng triệu linh kiện từng thất lạc
Vụ việc còn cho thấy một vấn đề lớn hơn của chương trình F-35: chuỗi cung ứng toàn cầu cực kỳ phức tạp.
Các quốc gia tham gia chương trình F-35 gồm Mỹ, Anh, Australia, Đan Mạch, Na Uy và Ba Lan. Australia có cơ sở bảo dưỡng F-35, nhưng hiện chưa có khả năng sửa chữa loại kính che buồng lái nói trên, vì vậy một số linh kiện phải được đưa về Mỹ.
Lockheed Martin chịu trách nhiệm quản lý chuỗi cung ứng và thuê các công ty vận tải thương mại thực hiện việc vận chuyển. Lockheed Martin tuyên bố vì lý do an ninh, công ty không thể bình luận cụ thể về hoạt động vận chuyển, nhưng khẳng định mọi hoạt động đều tuân thủ quy định của Mỹ và được xử lý với các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt.
Tuy nhiên, đây không phải lần đầu chuỗi cung ứng F-35 bị đặt dấu hỏi. Theo một báo cáo của Cơ quan Kiểm toán chính phủ Mỹ (GAO) hồi năm 2023: trong vòng 5 năm trước đó, hơn 1 triệu linh kiện dự phòng F-35 đã bị thất lạc.
GAO cho rằng việc thông tin về linh kiện chủ yếu do Lockheed Martin quản lý khiến Bộ Quốc phòng Mỹ gặp khó khăn trong việc kiểm tra số linh kiện bị mất, với tổng giá trị lên tới hàng chục triệu USD.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng Văn phòng Chương trình F-35 chưa theo dõi đầy đủ số linh kiện này và không đưa chúng vào hệ thống quản lý tài sản có thể quy trách nhiệm.
Linh kiện thiếu hụt đang trở thành vấn đề của F-35
Một báo cáo khác của GAO trong năm nay tiếp tục cảnh báo tình trạng thiếu linh kiện dự phòng thường khiến các máy bay F-35 phải nằm đất chờ phụ tùng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Trong khi đó, chi phí bảo dưỡng F-35 tiếp tục tăng, nhưng chương trình vẫn chưa đạt được toàn bộ các mục tiêu về hiệu năng. GAO cho rằng một số chỉ số thậm chí đang có xu hướng suy giảm.
Với chi phí vòng đời được ước tính gần 2.000 tỷ USD, F-35 đã trở thành một trong những chương trình vũ khí tốn kém nhất trong lịch sử.
Trong bối cảnh đó, vụ một lô linh kiện nhạy cảm bị đổi hướng sang Hong Kong không chỉ đặt ra câu hỏi về an ninh công nghệ, mà còn phơi bày một điểm yếu khác của F-35: chuỗi cung ứng toàn cầu quá lớn và phức tạp để việc kiểm soát từng linh kiện trở thành một nhiệm vụ dễ dàng.
Theo Creaders, Politico