Mở cống xả nước lũ vào đồng ruộng để lấy phù sa
Việc này vừa đón phù sa, tháo chua rửa phèn, tăng độ phì nhiêu cho đồng ruộng, vừa mang theo nguồn lợi thủy sản giúp người dân có thêm sinh kế trong mùa lũ.
Đa số diện tích sản xuất lúa ở tỉnh Đồng Tháp có đê bao bảo vệ, chủ động được nguồn nước tưới tiêu. Được sự thống nhất của chính quyền địa phương, một số thành viên của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Giồng Bàng và người dân địa phương mở nắp cống Bảy Ngõi cho dòng nước mang phù sa chảy vào cánh đồng thuộc ô bao khu 2, xã Thường Phước. Vì mực nước chênh lệch giữa bên trong ô bao và ngoài kênh hơn 1m nên khi nắp cống kéo lên, dòng nước nhanh chóng chảy vào cánh đồng rộng mênh mông.
Ông Nguyễn Văn Thi ở ấp 2, xã Thường Phước đang tham gia mở nắp cống Bảy Ngõi chia sẻ, mực nước ngoài kênh và trong đồng chênh lệch khá cao, xả nước vào đồng thời điểm này là rất hợp lý vì nước còn đục, nghĩa là nước mang nhiều phù sa. Ông và nhiều người dân địa phương rất mong xả lũ vào đồng để lấy phù sa, sản xuất vụ lúa tiếp theo sẽ nhẹ chi phí phân bón. Cùng với đó, nước vào đồng cũng là lúc người dân làm kinh tế phụ với nghề đánh bắt thủy sản.
Cống Bảy Ngõi cùng với cống Bảy Đen đồng loạt mở nên dòng nước mang phù sa nhanh chóng vào ngập ô bao khu 2 với tổng diện tích 750 ha. Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Giồng Bàng cho biết, sau khi thu hoạch hết lúa trong ô bao, hợp tác xã đã xin ý kiến UBND xã về việc xả lũ lấy phù sa để sản xuất vụ lúa Đông Xuân 2026 - 2027. Trước khi tiến hành xả lũ, hợp tác xã thông báo rộng rãi cho nhân dân nắm thời gian để chủ động chuẩn bị cày xới đất, xử lý lúa cỏ…
Hiện nay, ô bao khu 2 đã được đầu tư hệ thống đê bao, cống phục vụ tưới tiêu vận hành bằng điện… Ô bao này thuộc vùng trũng thấp, hợp tác xã mở nắp cống, xả nước lũ vào tự nhiên, cân bằng giữa mực nước dưới kênh và trong đồng ruộng. Việc xả lũ, lấy phù sa vào đồng ruộng diễn ra từ nay cho đến khi mực nước lũ đạt đỉnh. Khoảng cuối tháng 10, hợp tác xã sẽ đóng cống, bơm rút nước cho nông dân vệ sinh đồng ruộng, làm đất, gieo sạ sớm vụ lúa Đông Xuân 2026 - 2027.
Ông Phạm Hồng Cường, Trưởng phòng Khoa học, Công nghệ, Nông nghiệp và Môi trường xã Thường Phước cho biết, mùa lũ năm nay, toàn xã có 4 ô bao với tổng diện tích 5.200 ha không sản xuất lúa vụ Thu Đông mà cho đất nghỉ ngơi. Sau khi thu hoạch xong vụ lúa Hè Thu, 4 ô bao này được mở cống, xả nước lũ vào đồng. Ô bao khu 2 tại ấp Giồng Bàng có diện tích 750 ha là ô bao đầu tiên của xã tiến hành mở cống đón nước và xả lũ tự nhiên theo mực nước lũ.
Tại một số ô bao sản xuất lúa ở các địa phương đầu nguồn của Đồng Tháp như phường Thường Lạc, Hồng Ngự…, sau khi thu hoạch xong vụ lúa Hè Thu, bà con nông dân tiến hành cày xới đất, vệ sinh đồng ruộng để đón dòng nước mang phù sa và nguồn lợi thủy sản. Đồng ruộng sẽ ngập sâu trong nước hơn 3 tháng mùa lũ. Trong khoảng thời gian này, đất sẽ được rửa trôi mầm bệnh, cỏ dại, bồi lắng phù sa và tạo sinh kế cho người dân trong khu vực từ những nghề “ăn theo” con nước như đặt dớn, đặt lợp, giăng lưới, cắm câu…
Theo bà con nông dân, nước lũ năm nay về trễ hơn cùng kỳ năm trước. Bà con kỳ vọng vào một “mùa lũ đẹp”, với nhiều sản vật mùa nước nổi. Ông Lương Văn Hải ở khu phố Tân Hòa Trung, phường Hồng Ngự cho biết, mấy ngày trước khi xả nước, ông đã soạn lại ngư cụ; nước vào đồng, ông đặt dớn để bắt cá, vừa có thức ăn hàng ngày, đỡ tốn chi phí sinh hoạt, vừa có thêm một khoản thu nhập từ bán cá.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, kế hoạch sản xuất lúa vụ Thu Đông năm 2026 với diện tích khoảng 149.500 ha. Việc xả nước lũ vào đồng ruộng áp dụng theo tình hình thực tế từng địa phương cũng như tùy thuộc vào kế hoạch sản xuất cụ thể của từng khu ô bao, vùng sản xuất 2 vụ hay 3 vụ. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp khuyến cáo sau khi kết thúc vụ lúa Hè Thu, vùng sản xuất lúa 2 vụ nên xả nước lũ vào đồng để lấy phù sa.
Giám đốc Đài khí tượng thủy văn tỉnh Đồng Tháp Khương Lê Bình cho biết, từ giữa tháng 7/2026 mực nước tại các nơi trong tỉnh đã lên khá nhanh do ảnh hưởng kết hợp của lũ thượng nguồn và triều cường biển Đông. Trong tuần 3 của tháng 8/2026, mực nước tại các nơi trong tỉnh ở mức xấp xỉ và thấp hơn cùng kỳ năm 2025 và trung bình nhiều năm khoảng từ 0,1 đến 0,2 m. Dự báo trong tuần cuối của tháng 8/2026, mực nước cao nhất ngày tại các nơi trong tỉnh tiếp tục xuống trong vài ba ngày đầu tuần, sau đó sẽ lên nhanh trở lại theo triều và lũ thượng nguồn đến cuối tuần.
Đài khí tượng thủy văn tỉnh Đồng Tháp dự báo, năm nay, mực nước các nơi sẽ lên dần và đạt đỉnh cao nhất trong tháng 10/2026. Đỉnh lũ khu vực đầu nguồn có khả năng xuất hiện vào khoảng nửa đầu tháng 10 và ở mức báo động cấp I; đỉnh lũ khu vực nội đồng Tháp Mười xuất hiện vào khoảng cuối tháng 10 và ở mức báo động cấp II-III; đỉnh triều cường cao nhất năm tại khu vực phía Tây nam và cuối nguồn xuất hiện vào khoảng cuối tháng 10 và ở mức cao hơn báo động cấp III khoảng từ 0,1 - 0,3 m. Nhìn chung, đỉnh lũ năm 2026 tại các nơi trong tỉnh đạt mức xấp xỉ và thấp hơn năm 2025 khoảng từ 0,1 - 0,3m.