Ký sinh trùng gây thiếu máu, suy dinh dưỡng ở trẻ

Ký sinh trùng không chỉ gây đau bụng, tiêu chảy mà còn có thể dẫn đến thiếu máu, suy dinh dưỡng, tổn thương phổi, gan, mắt và hệ thần kinh.

Nhiều loại ký sinh trùng có thể gây bệnh cho trẻ

BS.CK2 Lê Thị Thanh Thùy, Trưởng khoa Vi Sinh, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới, có điều kiện khí hậu và môi trường thuận lợi cho sự phát triển, lây truyền của nhiều loại ký sinh trùng.

Trong đó, nhóm phổ biến ở trẻ là các bệnh do giun truyền qua đất, gồm giun đũa, giun tóc, giun móc/mỏ. Ngoài ra còn có giun kim, giun lươn; các bệnh do sán truyền qua thực phẩm như sán lá gan, sán lá phổi, sán lá ruột và một số bệnh do sán dây.

Trẻ cũng có thể mắc các bệnh ký sinh trùng lây truyền từ động vật sang người như bệnh do ấu trùng giun đũa chó, mèo; ấu trùng giun đầu gai; ấu trùng sán dây lợn; giun phổi chuột và giun xoắn.

Một nhóm khác là các bệnh do đơn bào ký sinh, điển hình như lỵ amíp, nhiễm Giardia duodenalis và một số đơn bào đường ruột khác. Những bệnh này có thể gây tiêu chảy, rối loạn hấp thu, từ đó ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng của trẻ.

Không chỉ đau bụng, tiêu chảy

BS.CK2 Lê Thị Thanh Thùy cho biết, mức độ ảnh hưởng của nhiễm ký sinh trùng phụ thuộc vào loài ký sinh trùng, số lượng ký sinh và tình trạng miễn dịch của trẻ.

Nhiễm kéo dài có thể làm giảm hấp thu chất dinh dưỡng, khiến trẻ chán ăn, suy dinh dưỡng, thiếu vi chất, chậm tăng cân, thấp còi và thiếu máu. Ở trẻ nhỏ, tình trạng này còn có thể ảnh hưởng đến phát triển thể chất, nhận thức và khả năng học tập.

Ký sinh trùng đường ruột cũng có thể gây đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài. Đặc biệt, nếu nhiễm giun đũa với số lượng lớn, trẻ có thể gặp biến chứng như tắc ruột, tắc đường mật do giun chui vào ống mật hoặc viêm ruột thừa do giun xâm nhập lòng ruột thừa.

Nhiễm giun tóc nặng có thể gây viêm đại tràng, hội chứng lỵ, thiếu máu và sa trực tràng.

Đáng lưu ý, giun móc có thể bám vào niêm mạc ruột để hút máu. Vị trí bám tiếp tục chảy máu do ký sinh trùng tiết các chất chống đông, dẫn đến mất máu mạn tính. Nếu không được phát hiện và điều trị, trẻ có thể thiếu máu thiếu sắt kéo dài, ảnh hưởng đến tăng trưởng và phát triển.

Một số loại giun còn có giai đoạn di chuyển qua phổi. Ấu trùng giun đũa, giun móc hoặc giun lươn có thể gây phản ứng viêm tại nhu mô phổi, khiến trẻ ho, sốt nhẹ, khò khè, khó thở và tăng bạch cầu ái toan. Các biểu hiện này đôi khi dễ nhầm với hen phế quản hoặc viêm phổi.

Đặc biệt, ấu trùng giun đũa chó, mèo có thể di chuyển đến gan, phổi hoặc hệ thần kinh trung ương, gây hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng. Khi đến mắt, ấu trùng có thể gây viêm nội nhãn, tổn thương võng mạc, giảm thị lực, thậm chí mất thị lực nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nhiễm ký sinh trùng từ đất, thực phẩm và vật nuôi

BS.CK2 Lê Thị Thanh Thùy cho biết, đường tiêu hóa là một trong những con đường lây truyền phổ biến. Trẻ có thể nuốt phải trứng hoặc ấu trùng ký sinh trùng từ đất, nước ô nhiễm, rau sống, trái cây chưa được rửa sạch hoặc thực phẩm chưa nấu chín kỹ.

Thói quen mút tay, ngậm đồ chơi, không rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh cũng làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Với giun đũa chó, mèo, trẻ có thể nhiễm khi nuốt phải trứng giun trong môi trường bị nhiễm phân chó, mèo.

Một số ký sinh trùng như giun móc, giun mỏ và giun lươn có ấu trùng có khả năng xuyên qua da. Trẻ đi chân đất hoặc tiếp xúc trực tiếp với đất nhiễm phân có thể bị ấu trùng xâm nhập qua da, thường ở bàn chân hoặc cẳng chân.

Giun kim có thể gây tái nhiễm khi trẻ gãi vùng hậu môn ngứa rồi đưa tay lên miệng. Giun lươn cũng có khả năng tự nhiễm, khiến tình trạng nhiễm có thể kéo dài nhiều năm nếu không được phát hiện và điều trị đầy đủ.

"Phụ huynh cũng cần thực hiện tẩy giun định kỳ cho trẻ theo khuyến cáo của cơ quan y tế và nhà trường, đồng thời đưa trẻ đi khám khi có các biểu hiện bất thường hoặc nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng. Chủ động phòng ngừa giúp hạn chế nguy cơ bệnh kéo dài và những biến chứng ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ", BS.CK2 Lê Thị Thanh Thùy khuyên.

5 cách giảm nguy cơ nhiễm ký sinh trùng ở trẻ

Hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chơi với đất.

Cắt móng tay thường xuyên, không để trẻ có thói quen mút tay.

Cho trẻ mang giày, dép khi ra ngoài, tránh đi chân đất trên nền đất, cát bẩn.

Thực hiện ăn chín, uống sôi; rửa sạch rau quả và không cho trẻ ăn thực phẩm sống, tái.

Nếu nuôi chó, mèo, cần quản lý phân vật nuôi, vệ sinh môi trường và tẩy giun cho vật nuôi theo hướng dẫn.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Hưng Yên phát hiện cơ sở kinh doanh thịt heo nhiễm virus dịch tả châu Phi cực nguy hiểm chuẩn bị tung ra thị trường tiêu thụ