Khoảng trống kế thừa của bóng đá trẻ

U20 Việt Nam khép lại vòng loại U20 châu Á trên sân nhà với 3 trận toàn thua, chính thức nhận vé xuống nhóm Development Phase, hạng đấu thấp nhất trong hệ thống phân loại mới của AFC. Điều này có nghĩa đội bóng trẻ Việt Nam sẽ không được dự vòng loại U20 châu Á 2031.

"Thất thường"

Sau kỳ tích vào bán kết châu Á và giành vé dự World Cup 2017 của lứa U19 năm 2016, các đội U20 Việt Nam cũng chỉ 2 lần giành quyền dự giải châu Á vào các năm 2018 và 2023, nhưng cũng bị loại ở vòng bảng. Tại giải U19 Đông Nam Á, Việt Nam chỉ duy nhất 1 lần vô địch vào năm 2007.

Còn trong giai đoạn 2016 đến nay, bóng đá trẻ Việt Nam có đến 5 lần bị loại ở vòng bảng trong 7 kỳ giải tham gia. Dù vậy, trong khoảng thời gian này bóng đá trẻ vẫn để lại dấu ấn đáng kể. Ví dụ, tại giải U19 Đông Nam Á 2015, Việt Nam thua Thái Lan đến 0-6 nhưng lại giành vé dự World Cup. Hoặc như từ năm 2017-2019, bóng đá trẻ Việt Nam đều không vượt qua được vòng bảng U19 Đông Nam Á, nhưng sau đó U23 Việt Nam lại vô địch Đông Nam Á 3 kỳ liên tiếp gần đây.

Tại đội tuyển quốc gia hiện nay, ngoài các cầu thủ nhập tịch và Việt kiều, 80% các cầu thủ nội đều từng là tuyển thủ U19, U20 giai đoạn 2016-2023. Sự thất thường của bóng đá trẻ Việt Nam theo từng chu kỳ không đồng nghĩa với thất bại của U20 Việt Nam. Dĩ nhiên, 3 trận thua của U20 Việt Nam ngay trên sân nhà là điều đáng tiếc và cũng là lời cảnh báo cho giai đoạn kế tiếp của bóng đá trẻ quốc gia trước mối lo về khủng hoảng tuyến kế thừa vốn đã xuất hiện ở chính đội tuyển quốc gia hay đội Olympic chuẩn bị tham dự ASIAD 20 sắp đến.

Nguồn cung nhân lực hạn hẹp

Nhìn vào danh sách U20 Việt Nam mùa này, phần lớn lực lượng chủ lực đến từ một số ít trung tâm quen thuộc như PVF, Hà Nội FC, Thể Công Viettel. Đó cũng là các địa chỉ quen thuộc từng đóng góp phần lớn quân số cho chức vô địch U17 Đông Nam Á 2025. Điều này cho thấy một nghịch lý: thành công hay thất bại của bóng đá trẻ Việt Nam, ở bất kỳ cấp độ nào, đều đang phụ thuộc quá nhiều vào cùng một nhóm nguồn cung nhân lực hạn hẹp.

Vì thế, khi nhóm cầu thủ nòng cốt ấy gặp trục trặc, như việc U20 Việt Nam vừa qua không đủ lực lượng mạnh nhất trong toàn bộ thời gian tập trung, do vướng lịch thi đấu của các CLB chủ quản, khoảng trống lập tức lộ ra. Đây chính là điểm nghẽn đã được giới chuyên môn cảnh báo nhiều lần. Cựu Giám đốc kỹ thuật PVF Philippe Troussier từng cho rằng, cầu thủ trẻ đã xong khâu đào tạo, bước chân vào chuyên nghiệp, cần thi đấu 40-50 trận mỗi năm để nâng cao trình độ. Nhưng trên thực tế, nếu chỉ thi đấu ở các giải trẻ trong nước, con số ấy chỉ dừng ở hơn chục trận mỗi năm thông qua các giải U19 và U21 tổ chức trong vỏn vẹn 1 tháng.

Hơn nữa, hệ thống đào tạo trẻ Việt Nam cũng chỉ mạnh ở khu vực phía Bắc, còn những “lò” truyền thống của miền Trung (Đà Nẵng, Bình Định, Khánh Hòa) hay phía Nam (Đồng Tháp, TPHCM, An Giang…) thì nay không còn khả năng cung cấp lực lượng cho chính các CLB chuyên nghiệp địa phương, chưa nói đến các đội tuyển.

Một nền bóng đá muốn có chiều sâu đội hình thực sự cần một mạng lưới đào tạo vệ tinh trải rộng khắp các địa phương, thay vì chỉ trông chờ vào một vài "lò" mạnh vốn đã hoạt động gần hết công suất.

Đừng quá khắt khe với U20 Việt Nam!

Chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương phân tích: "Từ những thành công của đội tuyển quốc gia U23 Việt Nam trong thời gian qua, người hâm mộ đã dành sự quan tâm nhiều hơn với bóng đá và luôn kỳ vọng các đội tuyển khi ra trận sẽ giành chiến thắng. U20 Việt Nam tại vòng loại U20 châu Á 2027 cũng không ngoại lệ.

Nhưng với góc độ những người làm nghề, ở mỗi đội trẻ, tùy từng thời điểm sẽ có những đòi hỏi và đánh giá khác nhau. Do thay đổi lực lượng theo từng năm, nên yêu cầu sự đồng đều trên các tuyến kế thừa là rất khó. Thất bại của U20 Việt Nam vừa qua bao gồm: kinh nghiệm để những nhà quản lý nhìn lại công tác đào tạo, có sự chuẩn bị và định hướng tốt hơn cho tương lai cho bóng đá nước nhà.

Còn về khía cạnh chuyên môn, các cầu thủ U20 Việt Nam không may rơi vào bảng đấu rất gay go. Iran và CHDCND Triều Tiên là những đội mạnh, đến từ các quốc gia bóng đá hàng đầu trong khu vực châu Á. CHDCND Triều Tiên với đội hình tham dự U17 World Cup 2025 nên khó yêu cầu cao hơn dành cho các cầu thủ Việt Nam. Ngoài ra, đội chủ nhà cũng có sự chuẩn bị chưa tốt, bên cạnh sự thiếu vắng nhiều cầu thủ chủ lực".

QUỐC CƯỜNG ghi

YẾN PHƯƠNG