"Hiếu thảo thuê" là gì mà đang gây tranh cãi?

Một cụm từ mới xuất hiện trên mạng xã hội Trung Quốc đang khiến rất nhiều người, đặc biệt là phụ nữ, gật gù đồng tình: "Hiếu thảo thuê". Khái niệm này dùng để chỉ những người đàn ông kết hôn rồi vô thức hoặc cố ý để vợ gánh luôn trách nhiệm chăm sóc, phụng dưỡng bố mẹ mình. Nghe có vẻ cực đoan, nhưng nhìn lại những câu chuyện đang diễn ra hằng ngày, nhiều người nhận ra đây không phải là điều quá xa lạ.

"Hiếu thảo thuê" - Cụm từ mới nhưng câu chuyện thì cũ

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội Trung Quốc xuất hiện cụm từ "孝心外包" (hiểu nôm na là hiếu thảo thuê). Dịch sát nghĩa, đây là việc "thuê ngoài lòng hiếu thảo", còn hiểu đơn giản hơn là một người con, thường được nhắc đến là người đàn ông sau khi kết hôn, vô tình hoặc cố ý chuyển phần trách nhiệm chăm sóc bố mẹ sang cho vợ.

Khái niệm này nhanh chóng lan rộng bởi nó chạm đúng vào một thực tế mà rất nhiều gia đình Á Đông từng trải qua. Đó là việc người con trai vẫn được xem là người có trách nhiệm chính với cha mẹ, nhưng khi lập gia đình, phần lớn những việc cụ thể như nấu cơm, chăm sóc lúc ốm đau, đưa đi khám bệnh, chuẩn bị quà cáp, gọi điện hỏi han hay lo giỗ chạp... lại dần trở thành công việc của người vợ.

Người ta vẫn gọi đó là "làm dâu", nhưng nếu nhìn kỹ, không ít trường hợp lại giống một kiểu chuyển giao trách nhiệm hơn là chia sẻ trách nhiệm.

Nếu lướt Threads hay Facebook thời gian gần đây, không khó để bắt gặp những cuộc tranh luận về chuyện sống chung với bố mẹ chồng, chuyện chăm sóc hai bên nội ngoại hay câu hỏi: "Lấy chồng rồi thì con dâu có mặc định phải báo hiếu bố mẹ chồng hay không?".

Những cuộc tranh luận ấy xuất hiện nhiều đến mức cụm từ "hiếu thảo thuê" bỗng nhiên trở thành từ khóa được nhắc đến liên tục.

Một câu chuyện nhỏ nhưng khiến nhiều người phải suy nghĩ

Có một câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội nhận được hàng chục nghìn lượt đồng tình.

Một chàng trai nói với bạn gái rằng sau khi cưới sẽ mua nhà rồi đón mẹ lên sống cùng vì không muốn bà tiếp tục vất vả ở quê. Nghe qua thì đây là một suy nghĩ rất đáng trân trọng.

Thế nhưng khi cô gái nói rằng mình mong muốn sau kết hôn hai vợ chồng có không gian riêng, chàng trai lập tức giải thích rằng sau này có con thì bà nội sẽ tiện chăm cháu.

Đến đây, cô gái chỉ hỏi đúng một câu: "Nếu anh thương mẹ như vậy thì sao không đón mẹ lên ở ngay từ bây giờ? Sao phải chờ đến khi cưới?".

Câu hỏi ấy khiến rất nhiều người phải dừng lại.

Bởi nếu mục đích thực sự là để mẹ đỡ vất vả thì việc đón bà lên hoàn toàn có thể thực hiện trước khi kết hôn. Nhưng nếu chỉ đón sau khi cưới, đúng lúc gia đình bắt đầu có con nhỏ, thì rất khó để phủ nhận rằng việc chăm cháu cũng đã trở thành một phần trong kế hoạch ấy.

Nói cách khác, người con trai nói rằng mình muốn báo hiếu mẹ, nhưng đồng thời cũng đang kỳ vọng mẹ sẽ giúp mình giảm bớt gánh nặng chăm con.

Ở đây không ai nói việc ông bà chăm cháu là sai. Nhiều ông bà rất thích được ở gần con cháu và chủ động hỗ trợ. Điều đáng bàn nằm ở chỗ việc ấy có thực sự là mong muốn của ông bà hay chỉ là kỳ vọng mặc định của con cái?

Hôn nhân không phải là cách "khôn cả phần thiên hạ"

Một bình luận khác trên Threads cũng từng khiến nhiều người chia sẻ.

Có người đặt câu hỏi:

"Tại sao nhiều phụ nữ vừa đi làm, vừa làm việc nhà, vừa chăm con, trong khi không ít đàn ông chỉ cần đi làm rồi về nhà nghỉ ngơi?".

Một bình luận trả lời rất ngắn:

"Vì mấy bà chịu được khổ, nên mấy ông để cho họ chịu".

Nghe có vẻ chua chát nhưng cũng phản ánh một thực tế. Rất nhiều sự bất bình đẳng trong hôn nhân không bắt đầu từ việc ai ép buộc ai, mà bắt đầu từ việc một người cứ lặng lẽ làm nhiều hơn, lâu dần trở thành điều hiển nhiên.

Người vợ nấu cơm hôm nay. Ngày mai vẫn là người vợ. Rồi chăm con. Rồi chăm bố mẹ chồng. Rồi lo quà cáp họ hàng. Rồi nhớ ngày giỗ. Rồi đặt lịch khám bệnh.

Làm mãi đến mức mọi người mặc định đó là trách nhiệm của cô ấy. Trong khi người đáng lẽ phải chủ động hơn lại vô tình đứng ngoài cuộc. Đó cũng chính là điều mà cụm từ "hiếu thảo thuê" muốn nói tới.

Hiếu thảo vốn là trách nhiệm của người làm con. Nó có thể được người bạn đời hỗ trợ bằng tình cảm, sự sẻ chia và tự nguyện. Nhưng nó không thể trở thành một nghĩa vụ mặc định mà người này giao sang người kia chỉ vì... đã kết hôn.

Báo hiếu không thể dựa trên sự hy sinh của một người khác

Điều đáng nói là nhiều người đàn ông hoàn toàn không nhận ra mình đang "thuê" lòng hiếu thảo.

Họ nghĩ đơn giản rằng: "Mẹ mình cũng là mẹ em", "Con dâu cũng là con",...

Nghe thì rất đẹp nhưng nếu đã coi nhau như con, thì trách nhiệm cũng phải được chia đều. Nếu người vợ phải dành nhiều thời gian chăm sóc bố mẹ chồng thì người chồng cũng cần chủ động như vậy với bố mẹ vợ.

Nếu người vợ nhớ ngày sinh nhật mẹ chồng thì người chồng cũng nên nhớ ngày khám bệnh của mẹ vợ. Nếu người vợ cùng chồng lo cho gia đình nội thì người chồng cũng cần xuất hiện trong những trách nhiệm với gia đình ngoại.

Có qua có lại mới là sự công bằng. Còn nếu mọi nghĩa vụ đều nghiêng về một phía, thì đó không còn là yêu thương hay hiếu thảo nữa, mà chỉ là sự phân chia trách nhiệm thiếu cân bằng.

Hôn nhân vốn là sự đồng hành giữa hai người trưởng thành. Không ai cưới một người để có thêm người giúp việc miễn phí, càng không ai bước vào hôn nhân với nhiệm vụ mặc định phải thay bạn đời hoàn thành chữ hiếu.

Một người con hiếu thảo sẽ trực tiếp dành thời gian cho cha mẹ, chủ động chăm sóc, hỏi han và có mặt khi cần. Người bạn đời có thể đồng hành, hỗ trợ nếu muốn, nhưng đó phải xuất phát từ tình cảm chứ không phải vì áp lực của hai chữ "con dâu".

Có lẽ vì thế mà cụm từ "hiếu thảo thuê" nhận được nhiều sự đồng cảm. Nó không nhằm phủ nhận giá trị của việc hiếu kính cha mẹ, mà chỉ nhắc chúng ta một điều rất đơn giản: Hiếu thảo là trách nhiệm của người làm con, còn hôn nhân là mối quan hệ của hai người cùng chia sẻ cuộc sống. Khi một người dùng hôn nhân để chuyển giao trách nhiệm của mình sang bạn đời, đó không còn là báo hiếu, mà là đang trốn tránh trách nhiệm dưới vỏ bọc của đạo đức. Đây cũng là điều mà ngày càng nhiều người trẻ mong muốn thay đổi khi bước vào hôn nhân: Yêu thương cha mẹ của cả hai bên, nhưng không biến sự hy sinh của một người thành điều hiển nhiên để người còn lại được "khôn cả phần thiên hạ".