Gỡ khó cho dự án cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành

Nhiều vướng mắc trong bàn giao mặt bằng

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 tỉnh Lâm Đồng, trên địa bàn đang triển khai Dự án thành phần 2 đầu tư xây dựng đường gom, cầu vượt ngang và Dự án thành phần 4 bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thuộc đoạn tuyến qua khu vực tỉnh Lâm Đồng.

Đối với Dự án thành phần 4, tuyến cao tốc qua địa bàn các xã Quảng Tín và Kiến Đức dài hơn 23km, diện tích cần giải phóng mặt bằng hơn 199 ha, liên quan 507 hộ dân. Đến nay, cơ quan chức năng đã phê duyệt 10 phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, với tổng diện tích hơn 175 ha, liên quan 382 hộ, đạt gần 88% diện tích cần giải phóng mặt bằng.

Tại xã Quảng Tín, công tác giải phóng mặt bằng đạt tiến độ khá tích cực, với 163 hộ đã nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và bàn giao hơn 116ha. Tại xã Kiến Đức, 91 hộ đã nhận tiền và bàn giao gần 12 ha. Tính chung, chiều dài mặt bằng đã bàn giao phục vụ thi công đạt gần 7,4 km (trên tổng số 23 km, tương đương 32%); còn khoảng 15,65 km đang được các đơn vị phối hợp với chính quyền địa phương hoàn thiện hồ sơ, tuyên truyền, vận động người dân, phấn đấu cơ bản hoàn thành bàn giao trong tháng 9/2026.

Tuy nhiên, quá trình giải phóng mặt bằng vẫn còn nhiều trường hợp chưa đồng thuận. Tại hai xã Quảng Tín và Kiến Đức hiện còn 130 hộ chưa nhận tiền, bàn giao mặt bằng. Một số hộ cho rằng, mức bồi thường đối với đất đai, nhà cửa, công trình và cây trồng chưa tương xứng với giá trị thực tế; đồng thời, lo ngại việc thu hồi đất sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống, sinh kế về lâu dài.

Ông Nguyễn Văn Hợp (thôn 12, xã Quảng Tín) cho biết, gia đình có hơn 5.000 m2 đất nằm trong diện bị ảnh hưởng; trong đó, có nhà cửa, công trình và cây trồng. Gần 50 cây sầu riêng của gia đình bị thu hồi, có những cây đã được chăm sóc 5-6 năm và bắt đầu cho thu hoạch; trong đó, có cây sầu riêng năm vừa qua cho thu nhập khoảng 13-14 triệu đồng nhưng mức bồi thường được tính khoảng 8 triệu đồng/cây.

Với những cây hơn 10 năm tuổi, sản lượng mỗi vụ khoảng 3 tạ, mức bồi thường này chưa phản ánh đầy đủ giá trị sản xuất. Đối với cây cà phê, mức bồi thường chỉ vài trăm nghìn đồng/cây trong khi một cây có thể cho khoảng 3 kg cà phê, tương đương giá trị thu hoạch khoảng 300.000 đồng. Trong khi đó, người dân phải mất khoảng 3-5 năm chăm sóc mới đưa cây vào thời kỳ cho thu hoạch.

Ông Hợp nêu thực tế, hoạt động sản xuất của người dân chủ yếu theo mô hình xen canh, kết hợp sầu riêng, cà phê, hồ tiêu và các loại cây trồng khác. Việc xác định cây trồng chính, cây trồng phụ trong những trường hợp này khiến người dân cảm thấy quyền lợi chưa được bảo đảm đầy đủ. Đối với nhà cửa, công trình, ông Hợp cũng cho rằng, mức bồi thường chưa theo kịp chi phí xây dựng thực tế. Theo ông Hợp, mức hỗ trợ hơn 3 triệu đồng/m2 trong khi chi phí xây dựng hiện nay có thể lên tới 6-7 triệu đồng/m2 khiến việc xây dựng lại nhà ở tại nơi ở mới gặp nhiều khó khăn.

Tương tự, bà Đào Thị Xuyên (thôn 12, xã Quảng Tín) cho biết, gia đình có khoảng 1,8 ha đất nằm trong phạm vi thu hồi. Diện tích này đã được đo đạc, kiểm đếm và xác định ranh giới, nhưng trong quá trình kiểm đếm cây trồng, gia đình được thông báo những cách tính khác nhau giữa các lần kiểm đếm. Đối với những cây sầu riêng lớn được chăm sóc trong nhiều năm, bà Xuyên cho rằng, cách tính bồi thường theo một số năm tuổi nhất định chưa phản ánh đầy đủ giá trị thực tế của cây. Ngoài diện tích đất phục vụ dự án cao tốc, gia đình bà còn lo ngại việc di dời đường điện cao thế để phục vụ dự án đến gần căn nhà đang ở, ảnh hưởng đến an toàn và sinh hoạt của gia đình.

Tập trung tháo gỡ các “nút thắt”

Trước những ý kiến của người dân, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 cho biết, UBND các xã và cơ quan thực hiện công tác bồi thường đang rà soát, đề nghị UBND tỉnh Lâm Đồng có hướng dẫn thống nhất về phương pháp xác định giá trị cây trồng, nhất là đối với trường hợp cây trồng chính vượt mật độ hoặc cây trồng xen trên cùng diện tích đất thu hồi. Việc thống nhất phương pháp tính được xem là cơ sở để các địa phương lập phương án bồi thường đúng quy định, hạn chế phát sinh khiếu nại; đồng thời, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và bảo đảm quyền lợi của người dân.

Trong quá trình triển khai dự án, việc xác định giá đất cụ thể; cập nhật đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi, hệ số điều chỉnh giá đất và chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo các quy định mới của UBND tỉnh Lâm Đồng đã xây dựng phương án chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng cao so với tổng mức đầu tư được phê duyệt ban đầu (Dự án thành phần 4 được UBND tỉnh Đăk Nông phê duyệt tại Quyết định số 1546/QĐ-UBND ngày 3/10/2025).

Sau khi rà soát, cập nhật toàn bộ khối lượng và cân đối các khoản mục chi phí, tổng mức đầu tư dự án dự kiến tăng từ 662 tỷ đồng lên khoảng 838,338 tỷ đồng, tương ứng tăng khoảng 176,338 tỷ đồng. Để bảo đảm nguồn lực triển khai dự án, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 đã đề nghị các cơ quan chức năng tham mưu UBND tỉnh trình cấp có thẩm quyền chấp thuận chủ trương điều chỉnh, bổ sung nguồn vốn từ ngân sách địa phương, đáp ứng nhu cầu thực hiện dự án.

Đối với Dự án thành phần 2 đầu tư xây dựng đường gom, cầu vượt ngang, tổng mức đầu tư 338 tỷ đồng, tiến độ triển khai cũng đang gặp khó khăn. Dự án được thực hiện trong giai đoạn 2024-2027 trên địa bàn các xã Quảng Tín và Kiến Đức, gồm 3 gói thầu xây lắp; một số hạng mục đường gom đã được khởi công.

Tuy nhiên, việc triển khai dự án đang phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện hồ sơ thiết kế của Dự án thành phần 1. Do hồ sơ thiết kế cơ sở của Dự án thành phần 1 chưa hoàn thành thủ tục điều chỉnh, thẩm định, phê duyệt nên chưa có đủ cơ sở để hoàn thiện hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công, dự toán Dự án thành phần 2. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai và giải ngân; đến nay, tỷ lệ giải ngân vốn năm 2026 của Dự án thành phần 2 mới đạt khoảng 0,6%.

Để tháo gỡ khó khăn, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 đề nghị Sở Xây dựng báo cáo, tham mưu UBND tỉnh Lâm Đồng có văn bản gửi UBND thành phố Đồng Nai, chỉ đạo nhà đầu tư Dự án thành phần 1 đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở, trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt. Đây là cơ sở để Ban Quản lý dự án triển khai đồng bộ các Dự án thành phần 2 và 4.

Để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 đề nghị UBND các xã và Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất số 2 tăng cường nhân sự, phối hợp khẩn trương xác nhận nguồn gốc sử dụng đất, nhân khẩu của các hộ dân; tổ chức thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp còn lại và thực hiện các nội dung liên quan. Mục tiêu đặt ra là cơ bản hoàn thành công tác bàn giao mặt bằng trong tháng 9/2026, qua đó tháo gỡ một trong những điểm nghẽn quan trọng, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án đường cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành trong thời gian tới.

Dự án đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây, đoạn Gia Nghĩa - Chơn Thành dài trên 124 km đi qua tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Đồng Nai; trong đó, đoạn qua tỉnh Lâm Đồng dài hơn 23 km, đoạn qua tỉnh Đồng Nai dài hơn 101 km. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 25.893 tỷ đồng, là công trình giao thông trọng điểm quốc gia, sau khi hoàn thành tuyến cao tốc sẽ góp phần kết nối thuận lợi khu vực Tây Nguyên với vùng Đông Nam Bộ và Thành phố Hồ Chí Minh.