Fed tăng lãi suất lần đầu tiên sau hơn 3 năm, phát tín hiệu sẽ thắt chặt ít nhất 1 lần nữa trong năm nay

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất lần đầu tiên sau hơn 3 năm, đồng thời phát tín hiệu có thể tiếp tục nâng thêm một lần trong năm nay khi lạm phát dai dẳng và giá dầu tăng mạnh.

Kết thúc cuộc họp chính sách ngày 16/9, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nhất trí với tỷ lệ 12-0 nâng lãi suất tham chiếu thêm 25 điểm cơ bản, đưa biên độ lên 3,75-4%.

"Lạm phát vẫn ở mức cao", FOMC cho biết trong tuyên bố sau cuộc họp. Cơ quan này khẳng định động thái mới sẽ hỗ trợ đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% nhanh hơn và cam kết "mang lại sự ổn định giá cả".

Đây là lần đầu tiên Fed tăng lãi suất kể từ tháng 7/2023, đánh dấu sự đảo chiều đáng chú ý trong chính sách tiền tệ Mỹ. Ngân hàng trung ương đã giữ nguyên lãi suất trong toàn bộ các cuộc họp từ đầu năm, sau 3 lần giảm vào cuối năm 2025.

Quyết định lần này không gây bất ngờ. Trước cuộc họp, thị trường đánh giá xác suất Fed nâng lãi suất vượt 90%, sau hàng loạt số liệu cho thấy lạm phát vẫn cao hơn đáng kể mục tiêu.

Chủ tịch Fed Kevin Warsh cũng phát đi thông điệp cứng rắn hơn tại hội nghị Jackson Hole cuối tháng 8, cho rằng xu hướng lạm phát cơ bản chưa cải thiện đáng kể và chính sách hiện tại chưa tạo ra sức ép đủ lớn lên nền kinh tế.

Điều khiến thị trường chú ý hơn cả quyết định ngày 16/9 là Fed dường như chưa kết thúc chu kỳ tăng lãi suất. Dự báo mới công bố cho thấy 16 trong số 18 quan chức tham gia dự báo cho rằng Fed có thể tăng lãi suất thêm 1 lần trong những tháng còn lại của năm. 

Trong số này, 4 người thậm chí để ngỏ khả năng có thêm 2 đợt tăng. Chỉ 2 quan chức cho rằng đợt tăng tháng 9 là đủ.

Ông Warsh không đưa ra dự báo lãi suất cá nhân trong biểu đồ "dot plot" kể từ khi trở thành Chủ tịch Fed. Dù vậy, Fed hiện chưa dự kiến tiếp tục nâng lãi suất trong những năm sau. Dự báo cho thấy có thể xuất hiện một đợt giảm vào năm 2028 và ít nhất 1 lần nữa trong năm 2029.

Triển vọng lạm phát cũng có dấu hiệu xấu đi. Fed dự báo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần năm nay ở mức 3,7%, trong khi PCE lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, đạt 3,4%. Cả hai đều được nâng 0,1 điểm phần trăm so với dự báo tháng 6.

Đáng chú ý, Fed hiện không kỳ vọng lạm phát trở lại mục tiêu 2% cho đến năm 2029. Tuy nhiên, áp lực giá được dự báo giảm đáng kể trong năm 2027, với PCE toàn phần xuống 2,3% và PCE lõi còn 2,5%.

Lý do đằng sau quyết định lần này tương đối khác thường. Các ngân hàng trung ương thường không phản ứng quá mạnh trước những cú sốc nguồn cung được cho là tạm thời, chẳng hạn giá nhiên liệu tăng do xung đột hoặc tác động một lần từ thuế quan. Tuy nhiên, cuộc xung đột với Iran kéo dài đã khiến giá dầu duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến. Giới chức Fed ngày càng lo ngại giá năng lượng cao có thể làm thay đổi kỳ vọng của người dân và doanh nghiệp, sau đó lan sang giá hàng hóa, dịch vụ và tiền lương.

Sự bùng nổ đầu tư vào AI cũng được một số nhà kinh tế coi là nguồn gây áp lực giá, khi nhu cầu về điện, trung tâm dữ liệu, chip và nhiều thiết bị công nghệ tăng nhanh.

Trong khi đó, thị trường lao động vẫn tương đối ổn định, giúp Fed có thêm dư địa tập trung vào cuộc chiến chống lạm phát. Ngân hàng trung ương hiện dự báo tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,1%, thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 6.

Nhận định sai lầm khi đánh giá lạm phát là "tạm thời" sau đại dịch Covid-19 cũng khiến các nhà hoạch định chính sách thận trọng hơn. Khi đó, Fed từng cho rằng cú sốc cung cầu sẽ tự biến mất, nhưng lạm phát sau đó vọt lên mức cao nhất 40 năm trước khi ngân hàng trung ương mạnh tay tăng lãi suất.

Sự thay đổi quan điểm đã xuất hiện rõ từ tháng 7. Khi đó, 3 thành viên FOMC phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất và muốn nâng ngay 25 điểm cơ bản. Đến cuộc họp tháng 9, cả 12 thành viên có quyền biểu quyết đều đồng thuận tăng.

Sau quyết định của Fed, chi phí đi vay của các hộ gia đình cũng bị đẩy lên. Theo Mortgage News Daily, lãi suất vay mua nhà cố định 30 năm đã lên 7,19%, tăng khoảng 0,38 điểm phần trăm kể từ Jackson Hole và cao hơn một điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo CNBC