Đoàn viên đêm rằm

1. Gió mấy chướng gõ dồn dập vào rãnh dừa nước ven kênh, mang theo cái lạnh cắt thịt cùng mùi bùn non đặc quánh của mùa nước nổi. Trong căn nhà hai gian xiêu vẹo, ông Năm ngồi co gối trên chiếc chõng tre đã lên nước bóng lộn.

Dưới ánh đèn dầu tù mù nhấp nháy theo từng cơn gió lùa qua khe lá, tay ông đập nhịp nhàng chiếc búa nhỏ vào chiếc đục gỉ sét, tỉ mẩn đục từng lỗ trên vỏ lon sữa rỗng. Tiếng thiếc va chạm với kim loại vang lên cặp... cặp... khô khốc, trôi lọt ra ngoài đêm tĩnh mịch. Cái lon thiếc dầy cụi ấy là kỷ niệm còn sót lại từ những tháng ngày Út Bích - con gái ông Năm chắt chiu gửi về nuôi con.

Ông đục khéo lắm, canh từng khoảng cách đều chằn chặn để khi cắm cây nến vào trong, ánh sáng lọt qua mấy cái lỗ sẽ rọi thành hình bông hoa năm cánh lung linh trên nền đất nhão.

Đứa cháu ngoại ông Năm, thằng Cu Tèo, bảy tuổi, nằm chổng mông trên sàn gỗ, hai mắt tròn xoe như hai hạt nhãn nhìn theo từng cử động của tay ông. Nó ngáp ngắn ngáp dài, cái miệng chúm chím hở hai chiếc răng cửa bị sún, lúng búng hỏi:

- Ngoại ơi, sao lồng đèn ngoài chợ bán bằng giấy kiếng đỏ chót, có hình con cá chép, hình con rồng bự chảng, bấm nút một cái là phát nhạc tùng tùng, mà lồng đèn của con bằng cái lon sữa vậy ngoại?

Ông Năm dừng tay đục, đưa cái lưng áo bà ba thô ráp nhòe mồ hôi lên lau vệt mồ hôi trên trán, nhìn cháu rồi cười khà khà. Tiếng cười của ông nghe hồn hậu như tiếng sóng vỗ mạn xuồng:

- Mày hổng biết đâu Tèo ơi! Lồng đèn giấy kiếng ngoài chợ gặp mưa một cái là rách xơ rách xác, gặp gió một cái là cháy trụi lủi. Còn cái lồng đèn lon sữa này hả, trâu đạp hổng dẹp, mưa dầm hổng hư. Mẹ mày ngày xưa nhờ cái lồng đèn lon này mà giật giải nhất đêm phá cỗ dưới xã đó con!

Thằng Tèo nghe nhắc tới mẹ thì hai mắt sáng rỡ, nhưng rồi lại tiu nghỉu chớp chớp: - Nhưng mẹ đi làm tận thành phố, trung thu này mẹ có về hông ngoại? Mẹ hứa mua cho con cái lồng đèn con gà nhấp nháy bằng pin mà...

Lòng ông Năm thắt lại. Con Út Bích gãy gánh hôn nhân từ hồi thằng Tèo mới đỏ hỏn. Một mình nó lội ngược lên thành phố làm công nhân may xưởng gia công, chắt chiu từng đồng tiền còm gửi về nuôi con. Mấy tuần trước, nó điện về sụt sịt bảo trung thu này xưởng tăng ca dữ quá, nhưng nó hứa bằng mọi giá sẽ xin nghỉ ca đêm rằm, bắt chuyến xe đò muộn nhất về với con. Nó bảo đã mua được cái lồng đèn con gà phát nhạc đúng như ước nguyện của thằng nhỏ.

2. Mới tờ mờ sáng trung thu, ông Năm đã dắt thằng Tèo ra bến xe đò. Tèo mặc cái áo mới nhất, tay lăm lăm cái lồng đèn lon sữa ông ngoại làm hồi đêm. Lon sữa đã được ông sơn một lớp sơn đỏ quạch, cắm thêm cái cành trúc nhỏ làm tay cầm. Mỗi bước thằng Tèo chạy, cái lon lại đánh lách cách... lách cách... vào cành trúc, nghe vui tai đến lạ.

Chuyến xe đò tám giờ sáng dừng lại, người ta chen chúc xuống xuồng, chẳng thấy bóng dáng Út Bích đâu. Chuyến mười hai giờ trưa, nắng cháy da cháy thịt, hai ông cháu vẫn ngồi chực dưới gốc cây bàng đầu bến xe đò. Thằng Tèo bắt đầu mỏi mệt, nó nằm gục đầu lên đùi ông Năm, tay vẫn ôm khư khư cái lon sữa đỏ.

Đến tận chiều muộn, con đường đã vắng ngắt, hai ông cháu lủi thủi đi về. Mặt trăng tròn vạch bắt đầu nhô lên sau lũy tre làng, vàng rực như cái lòng đỏ trứng muối. Làng xóm bắt đầu rộn rã tiếng trống múa lân đùng đùng chát chát. Đám trẻ con kéo nhau thành hàng dài đi rước đèn rực rỡ.

Thằng Tèo đứng tựa cửa nhìn ra, môi nó mím chặt, hai giọt nước mắt bự chảng lăn dài trên gò má nhem nhuốc. Nó hổng đi rước đèn với bạn. Nó chờ mẹ.

3. Sáu giờ tối, tiếng điện thoại bàn nhà ông Năm reo lên tút tút. Ông Năm lật đật chạy vào nghe. Đầu dây bên kia là tiếng Út Bích khóc nấc lên từng hồi nghẹn ngào: - Cha ơi... Cha ơi cứu con... Con xin lỗi cha... Con xin lỗi thằng Tèo...

- Sao vậy Út Bích? Mày đang ở đâu? Sao giọng mày run dữ vậy con? - Giọng ông Năm rụng rời, bàn tay cầm ống nghe run lên cầm cập.

- Chiều nay con ra bến xe Miền Tây... Người ta chen nhau đông quá cha ơi... Có hai đứa thanh niên giật phăng cái giỏ xách của con... Con tiếc cái lồng đèn với tiền lương mới lãnh, con chạy theo kéo lại thì bị tụi nó tông té nhào xuống đường... Tụi nó cán qua cái lồng đèn con gà bể tan tành rồi cha ơi...

- Trời đất ơi! Rồi mày... mày có sao hông Út Bích? - Ông Năm gào lên vào điện thoại, tim như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực.

Con bị trầy xước khắp người... Giỏ xách mất sạch, hổng còn một đồng bạc dằn túi... Con đứng ở bến xe khóc từ chiều tới giờ, hổng có tiền mua vé xe... Giờ con mới mượn được điện thoại của cô bán nước... Con nhớ thằng Tèo quá cha ơi, mà con tệ quá...

Ông Năm nuốt ngụm nước bọt đắng ngắt, cố giữ giọng thật bình tĩnh: - Mày đứng yên đó! Đừng đi đâu hết! Mày hổng sao là tốt rồi con! Tiền mất thì làm lại, lồng đèn mất thì thôi! Mày bắt xe ôm ra đường lớn, gọi cho thằng Lâm con bà Sáu xóm trên đó, nó chạy xe gần đấy, bảo nó chở về, tối mịt rồi, về tao trả gấp đôi.

Tắt điện thoại, ông Năm loay hoay nhìn ra ngoài cổng, thấy lưng níu níu, quay ra nhìn. Thằng Tèo đã đứng sau lưng ông từ lúc nào, bờ vai nhỏ nhắn rung lên từng hồi: - Mẹ bị người ta đánh... Lồng đèn con gà bị cán bể rồi... Mẹ hổng về nữa hả ngoại?

- Hổng phải! Mẹ mày đang về! - Ông Năm tiến lại, quỳ cả hai gối xuống nền đất, ôm chặt lấy cháu.

Tám giờ rưỡi tối, mây đen phủ kín bầu trời đêm rằm. Mưa bắt đầu rơi sột soạt trên tàu lá dừa. Trên con đường đất hẹp xộc mùi cỏ dại và bùn trơn trượt, ông Năm một tay cầm dù, một tay dắt thằng Tèo đứng trông. Thằng nhỏ giơ cao cái đèn lồng lon sữa. Ánh sáng từ vỏ lon thiếc soi rõ từng vũng nước đọng.

Đến gần chín giờ đêm, ở khúc ngoặt ngã ba đường, một chiếc xe ôm cọc cạch khặc khừ nhả khói dừng lại. Người phụ nữ ngồi sau xe lật đật leo xuống. Quần áo cô rách nhiều chỗ, dính đầy vết máu khô và bùn đất. Đó là Út Bích.

- Út Bích ơi! - Ông Năm kêu lên qua tiếng mưa.

Giữa cơn mưa tầm tã và bóng tối mịt mùng, Út Bích nhìn thấy một ngọn lửa màu cam rực rỡ đang tỏa sáng rộn rã từ cái lon sữa mà chính tay cô đã chắt chiu gửi về cho con. Và dưới ánh sáng ấy là bóng dáng gầy guộc của người cha già cùng đứa con trai nhỏ đang giơ cao cái lồng đèn về phía cô.

Đứa trẻ lao thẳng vào lòng mẹ. Út Bích ôm chặt lấy thân thể bé nhỏ của con, rúc đầu vào cổ con khóc nấc lên: - Mẹ xin lỗi con Tèo ơi... Mẹ bị giật mất cái lồng đèn con gà rồi... Mẹ hổng có quà cho con... Mẹ tệ quá...

Thằng Tèo quẹt nước mắt trên mặt mẹ, nâng cái lồng đèn lon sữa lên ngang mặt hai mẹ con. Ngọn nến bên trong vỏ lon vẫn cháy sáng rực rỡ, chiếu tỏ từng vệt nước mắt trên mặt Út Bích. Thằng nhỏ nở một nụ cười sún răng rạng rỡ:

- Hổng sao đâu mẹ! Lồng đèn con gà ngoài chợ dễ bể lắm! Lồng đèn lon sữa của ngoại làm cho con đẹp gấp trăm lần! Ngoại nói trâu đạp hổng dẹp, mưa dầm hổng hư! Mẹ nhìn nè, mưa lớn vậy mà nó hổng có tắt! Nó đợi mẹ về đó!

Út Bích ngước mắt nhìn lên. Ngay trước mặt cô, ông Năm đứng đó dưới cơn mưa. Ông mỉm cười, đôi mắt nhăn nheo ánh lên một thứ tình thương bao la.

THANH TRÚC