Điện mặt trời mái nhà mở hướng chủ động nguồn điện

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng, yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và khai thác nguồn điện tại chỗ ngày càng rõ nét, điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang trở thành một trong những giải pháp hữu hiệu để bổ sung nguồn điện, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Tiên phong từ những mái nhà ngành điện

Gia đình anh Phùng Quang Trung, cán bộ ngành điện (phường Hạc Thành, Thanh Hóa) là một trong những hộ gia đình sớm đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp bộ lưu trữ năng lượng. Những mùa hè trước, mỗi tháng gia đình anh Trung tiêu thụ khoảng 1.000-1.200kWh, tương đương 3,5-4 triệu đồng tiền điện. Trước áp lực chi phí và nhu cầu sử dụng ngày càng tăng, gia đình anh Trung quyết định đầu tư gần 150 triệu đồng để lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Từ khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà đã giúp gia đình anh tiết kiệm chi phí điện năng. Vào những ngày nắng tốt, nguồn điện tạo ra gần như đáp ứng toàn bộ nhu cầu sử dụng của gia đình. Bên cạnh đó, các tấm năng lượng mặt trời còn giúp cản nắng chiếu trực tiếp lên mái nhà, qua đó giảm nhiệt độ bề mặt mái từ 2-3 độ C, nên trong nhà không bị om nóng như giai đoạn trước.

Trong quý II/2026, Công ty Điện lực Thanh Hóa cũng đã hoàn thiện hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại 22 trụ sở đơn vị trực thuộc, với tổng công suất hơn 600 kW. Cùng với đó, chương trình vận động cán bộ công nhân viên tham gia lắp đặt được triển khai trên toàn công ty, hướng tới mục tiêu năm 2026 có từ 80% số hộ gia đình cán bộ, công nhân viên ngành điện tham gia trên tinh thần tự nguyện, gương mẫu. Đến nay, đã có 260 hộ cán bộ công nhân viên lắp đặt hệ thống với tổng công suất gần 2,1MW. Khi trực tiếp sử dụng và theo dõi hệ thống, cán bộ, công nhân viên ngành điện đã có thêm trải nghiệm thực tế về công suất, phụ tải, thời điểm phát điện, khả năng lưu trữ và mức độ tự dùng, đây cũng là cơ sở để công tác tuyên truyền, tư vấn khách hàng có thêm tính thực tiễn.

Không chỉ khuyến khích cán bộ, người lao động lắp đặt điện mặt trời tại gia đình, ngành điện Thanh Hóa còn chủ động hỗ trợ thủ tục, tạo điều kiện để các cơ quan, cơ sở sản xuất kinh doanh và hộ dân triển khai mô hình điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp. Đây là hướng đi có ý nghĩa chiến lược nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia vào giờ cao điểm ban ngày, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính.

Tại Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa, các doanh nghiệp được vận động chủ động xây dựng kế hoạch sử dụng điện tiết kiệm, tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải, đầu tư điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng. Doanh nghiệp cũng được yêu cầu chủ động dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm, hạn chế vận hành đồng thời các thiết bị công suất lớn trong các khung giờ từ 12 - 15 giờ và từ 20 giờ 30 đến 23 giờ 30 khi hệ thống điện có yêu cầu.

Từ những mái nhà ở khu dân cư đến các cơ sở kinh doanh, điện mặt trời mái nhà đang được lắp đặt với những quy mô đầu tư khác nhau tại Thanh Hóa. Chỉ tính riêng tháng 8/2026, Thanh Hóa đã có thêm 245 khách hàng tham gia lắp đặt điện mặt trời mái nhà, đạt 371,2% kế hoạch, tổng công suất đạt 27,02 MW, tương đương 126,6% kế hoạch được giao. Sự gia tăng nhanh về số lượng hệ thống và công suất lắp đặt cho thấy nhu cầu chủ động nguồn điện của người dân, doanh nghiệp ngày càng rõ nét.

Đại diện lãnh đạo Công ty Điện lực Thanh Hóa cho biết, cùng với tuyên truyền về hiệu quả sử dụng năng lượng, ngành điện Thanh Hóa sẽ tiếp tục cung cấp thông tin kỹ thuật, hướng dẫn về quy mô công suất, phương thức đấu nối và những yêu cầu liên quan để các đơn vị có cơ sở lựa chọn phương án phù hợp. Hiện Công ty Điện lực Thanh Hóa đang phối hợp với Sở Công thương Thanh Hóa hoàn thiện Kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt.

Chủ động bảo đảm an ninh năng lượng từ điện mặt trời mái nhà

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh tại Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025, tổng công suất điện mặt trời mái nhà được phân bổ phát triển trên địa bàn Thanh Hóa đến năm 2030 là 373MW và đến năm 2035 là 441MW. Đây là dư địa đáng kể, nhất là khi Thanh Hóa là tỉnh có quy mô công nghiệp lớn, nhiều khu kinh tế, khu công nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và quỹ mái nhà rộng.

Cụ thể hóa định hướng của Đảng, Nhà nước, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Quyết định số 935/QĐ-UBND ngày 7/4/2026 về phê duyệt Kế hoạch thực hiện Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030; trong đó đặt ra yêu cầu đối với các doanh nghiệp, cơ quan đầu tư mới trong việc sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng và trang bị hệ thống sử dụng năng lượng mặt trời.

Theo đó, tỉnh Thanh Hóa hướng đến mục tiêu triển khai đồng bộ các giải pháp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, góp phần giảm áp lực cung ứng điện, bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, sạch, bền vững trên địa bàn tỉnh. Tỉnh phấn đấu năm 2026 tiết kiệm điện tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ, giảm tối thiểu 50 MW công suất phụ tải đỉnh và tăng thêm 32 MW điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Đến năm 2030, toàn tỉnh tiết kiệm tối thiểu 8-10% tổng mức tiêu thụ năng lượng, đồng thời đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời mái nhà; phấn đấu 50% tòa nhà công sở sử dụng điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ hoặc tổng công suất phát triển hằng năm đạt 20% công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà được phân bổ trong Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII đến năm 2030 của tỉnh.

Không chỉ giảm lượng điện sử dụng từ điện lưới, Thanh Hóa còn đặt mục tiêu đưa tổn thất điện năng toàn hệ thống xuống dưới 3,5%. Thông qua các chương trình quản lý nhu cầu điện (DSM) và điều chỉnh phụ tải (DR), tỉnh phấn đấu giảm ít nhất 50 MW công suất phụ tải đỉnh trong năm.

Đáng chú ý, không chỉ phát triển mạnh ở khu vực đô thị, điện mặt trời mái nhà đang lan tỏa nhanh về miền núi xứ Thanh, nơi từng được xem là “vùng trũng” trong tiếp cận các giải pháp năng lượng hiện đại. Ở những mái nhà vùng cao, tư duy sử dụng điện chủ động, tiết kiệm và bền vững đang dần hình thành. Từ chỗ phụ thuộc hoàn toàn vào điện lưới quốc gia, nhiều hộ dân đã bắt đầu tiếp cận mô hình “tự sản xuất - tự tiêu thụ”, gắn sử dụng năng lượng với trách nhiệm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Ông Mai Xuân Liêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá cho biết, việc thực hiện chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà không chỉ nhằm đảm bảo an ninh năng lượng mà còn góp phần thúc đẩy chuyển dịch sang mô hình phát triển bền vững, thân thiện môi trường. Đồng thời tạo bước chuyển biến đột phá trong việc phát triển điện mặt trời mái nhà theo quy định pháp luật và phù hợp với điều kiện hạ tầng lưới điện và nhu cầu sử dụng của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Hiện, tỉnh Thanh Hóa đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị xây dựng kế hoạch triển khai với mục tiêu rõ ràng, gắn trách nhiệm cụ thể, bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả.

Với sự vào cuộc đồng bộ từ trung ương, địa phương và sự hỗ trợ tích cực từ phía ngành điện, việc phát triển và khai thác hiệu quả hàng triệu mái nhà dân cư, công sở và nhà xưởng sẽ góp phần hình thành một nguồn điện xanh ngay tại nơi tiêu thụ, tăng cường khả năng dự phòng của hệ thống và đóng góp vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.