Đề xuất hòa bình 2 đặc phái viên Mỹ mang đến Nga - Ukraine có gì?

Các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner vừa có chuyến công du liên tiếp từ ngày 5 đến 6-9 tới Matxcơva và Kiev nhằm thúc đẩy nỗ lực chấm dứt xung đột Nga - Ukraine, nhưng chưa tạo ra bước đột phá quyết định.

Kết thúc chuyến đi, các bên vẫn khá kín tiếng về nội dung đề xuất hòa bình mà hai đặc phái viên Mỹ mang tới. Vậy đề xuất này có gì và đâu là những điểm đáng chú ý?

Chuyện Donbass

Các nguồn tin am hiểu các cuộc hội đàm tiết lộ với tờ Financial Times rằng phía Mỹ đã mang đến bản cập nhật của các tài liệu hòa bình trước đây, vốn được sửa đổi để phản ánh tình hình thực tế sau khi các nỗ lực thương lượng bị đình trệ từ tháng 2.

Dẫu vậy, các nguồn tin này nhận định phái đoàn Mỹ thực chất đưa ra rất ít sáng kiến mới; mục tiêu chính vẫn là khôi phục các đề xuất cũ và thu hẹp bất đồng giữa Kiev và Matxcơva.

Trọng tâm then chốt của cuộc đối thoại là phần lãnh thổ do Ukraine kiểm soát còn lại ở vùng Donbass - khu vực Nga tuyên bố chủ quyền nhưng chưa thể kiểm soát hoàn toàn sau nhiều năm giao tranh.

Vùng lãnh thổ miền Đông này, nơi Nga hiện nắm giữ khoảng 75% diện tích, là “lằn ranh đỏ” đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Nhà lãnh đạo Ukraine kiên quyết khẳng định nước này sẽ không bao giờ nhượng bộ khu vực Donbass hay bất kỳ vùng lãnh thổ nào đang bị Nga kiểm soát.

Tại cuộc họp báo sau cuộc gặp hôm 6-9, ông Zelensky thừa nhận đã thảo luận với các đặc phái viên Mỹ về các vấn đề lãnh thổ, song nhấn mạnh nội dung này cần được xem xét “ở cấp độ các nhà lãnh đạo”.

“Vấn đề Donbass không chỉ đơn thuần là chuyện của Donbass. Đó là vấn đề của toàn bộ cuộc chiến này” - ông Zelensky nhấn mạnh.

Trước chuyến đi của hai đặc phái viên, báo New York Times từng đưa tin rằng không rõ phía Mỹ sẽ mang đến những đề xuất mới cho hai nhà lãnh đạo Nga và Ukraine, hay chỉ thúc đẩy họ thu hẹp bất đồng về các vấn đề còn tồn đọng, trong đó bao gồm câu hỏi ai sẽ nắm quyền kiểm soát cuối cùng đối với Donbass.

Khi một phóng viên hỏi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 4-9 rằng liệu các đặc phái viên của ông có mang theo đề xuất mới hay không, vị tổng thống đã ngắt lời và đáp nhanh là “không”. Ông cũng ngầm chỉ ra trở ngại chính cho hòa bình là "vấn đề tính cách" giữa ông Putin và ông Zelensky.

“Họ thực sự căm ghét nhau. Giữa họ có một sự thù hằn sâu sắc, và điều đó đang cản trở họ” - ông Trump nói.

Vấn đề an ninh

Theo Hãng tin Reuters, ông Zelensky cho hay giới chức các bên đã bàn thảo về khả năng cung cấp các bảo đảm an ninh và kinh tế cho Kiev, cũng như một “kế hoạch thịnh vượng” thời hậu chiến.

“Trong 10 đến 12 tháng qua, tôi tin rằng chúng ta đã trở nên mạnh mẽ hơn” - ông Zelensky khẳng định, và nói thêm rằng cả Mỹ lẫn châu Âu đều ghi nhận điều này.

Đối với Ukraine, cam kết bảo đảm an ninh vững chắc từ các đồng minh châu Âu và Mỹ là yếu tố mang tính sống còn nhằm ngăn chặn Nga khơi lại xung đột. Mặc dù xác nhận vấn đề này đã được đưa ra thảo luận, nhà lãnh đạo Ukraine không nêu chi tiết liệu có đạt được bước tiến nào hay không.

Các nguồn thạo tin của Financial Times cho hay cuộc thảo luận vừa qua ghi nhận sự đồng thuận chung rằng cuộc chiến khó có thể kết thúc trước mùa đông.

Các đặc phái viên Mỹ đã bàn về các biện pháp hỗ trợ Ukraine vượt qua giai đoạn dự báo sẽ tiếp tục khắc nghiệt khi Nga gia tăng không kích vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu; dù vậy, họ vẫn bày tỏ với ông Zelensky và đội ngũ rằng tiến triển ngoại giao vẫn có thể đạt được trước khi mùa đông bắt đầu.

Sau các phiên thảo luận, ông Kushner bày tỏ hy vọng Washington có thể tái khởi động tiến trình đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ.

Nhìn vào cách diễn giải của phía Nga sau hội đàm, báo Le Monde cho rằng Matxcơva dường như vẫn kiên định với lập trường cũ.

Sau hội đàm ngày 5-9, Trợ lý Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết ông Putin đã điểm lại với hai đặc phái viên Mỹ về những thành quả của lực lượng Nga trên thực địa, đồng thời bày tỏ sự tự tin vào việc hoàn thành các mục tiêu quân sự.

Nhà lãnh đạo Nga cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải loại bỏ toàn bộ “nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột” - cụm từ quen thuộc nhằm tái khẳng định các yêu sách tối đa của ông kể từ khi phát động chiến dịch quân sự đặc biệt hồi tháng 2-2022.

Các yêu sách này bao gồm việc Ukraine công nhận chủ quyền của Nga đối với các vùng lãnh thổ Matxcơva đã sáp nhập, “phi quân sự hóa” và “phi phát xít hóa” Ukraine, đồng thời Kiev phải cam kết không gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề