Đề xuất cấp sổ hồng điện tử: Ngân hàng giữ sổ hồng điện tử bằng cách nào?

19/08/2026 10:42 GMT+7

Mới đây, Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM đã có kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan liên quan về việc thực hiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất - sổ hồng điện tử lần đầu trên không gian số.

Đề xuất này không chỉ nhằm thúc đẩy chuyển đổi số mà còn giải quyết những bất cập thực tế trong quản lý đất đai hiện nay.

Cấp sổ hồng điện tử sẽ giải quyết điểm nghẽn hành chính

Theo đại diện Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, lý do đưa ra đề xuất này là bởi thực trạng cấp sổ hồng lần đầu trên cả nước đang giảm mạnh bởi nhiều lý do.

Để khắc phục, viện kiến nghị thực hiện quy trình cấp sổ hồng điện tử qua Cổng dịch vụ công quốc gia nhằm giảm tiếp xúc trực tiếp giữa người dân và cán bộ, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.

Quy trình 3 bước được đề xuất gồm: Nộp hồ sơ và cam kết điện tử; UBND xã xác minh, niêm yết thông tin trực tuyến trong 15 ngày và ký số xác nhận không tranh chấp; Phê duyệt, lưu trữ sổ hồng điện tử trên hệ thống dữ liệu quốc gia và đồng bộ về tài khoản số của công dân.

Bên cạnh đó, đại diện viện cho biết cơ chế này còn giúp phòng ngừa rủi ro pháp lý. Nếu có tranh chấp phát sinh, ngay khi nhận thông báo thụ lý từ tòa án, hệ thống sẽ tự động bật tính năng "khóa giao dịch biến động tạm thời" để ngăn chặn việc chuyển nhượng, thế chấp trái phép.

Trường hợp thế chấp, ngân hàng giữ gì khi là sổ hồng điện tử?

Nhiều người đồng tình trước đề xuất trên, tuy nhiên một vấn đề lớn nảy sinh từ đề xuất này là thói quen của các ngân hàng hiện nay thường giữ bản gốc sổ hồng để kiểm soát rủi ro khi thế chấp. Vậy khi sổ hồng chỉ còn là dữ liệu điện tử, ngân hàng sẽ "giữ" cái gì? Có phải sổ điện tử sẽ làm cho việc thế chấp trở nên rủi ro hơn không?

Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Hoàng Hà - Đoàn luật sư TP.HCM - nhận định rằng về mặt pháp lý, việc ngân hàng giữ sổ hồng không phải là bản chất của biện pháp thế chấp. 

Theo khoản 1 Điều 317 Bộ luật Dân sự 2015, thế chấp là việc dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên nhận thế chấp. 

Chuyện ngân hàng cầm sổ hồng chủ yếu là một phương thức kiểm soát rủi ro hiệu quả trong thế giới giấy tờ, đóng vai trò như một "chiếc chìa khóa vật lý" ngăn chủ nhà mang tài sản đi giao dịch nơi khác. Nhưng khi sổ hồng trở thành dữ liệu điện tử thì chiếc chìa khóa vật lý này biến mất.

Theo luật sư Hoàng Hà, khi chuyển sang môi trường số, tư duy quản lý cũng cần thay đổi theo. Trong đó, ông cho rằng điều ngân hàng thực sự cần giữ không phải là một tập dữ liệu hay mật khẩu, tài khoản định danh của chủ đất, mà là quyền ưu tiên và tình trạng thế chấp đã được Nhà nước ghi nhận trên hệ thống thông tin quốc gia về đất đai.

Cùng đó, phải kiểm soát theo thời gian thực. Khi hợp đồng thế chấp được đăng ký, hồ sơ điện tử của tài sản phải lập tức hiển thị rõ trạng thái đang thế chấp, thời điểm đăng ký và phạm vi bảo đảm. 

"Nếu chủ nhà mang căn nhà đó đến một ngân hàng khác hoặc văn phòng công chứng, các bên này có thể tra cứu và biết ngay tình trạng pháp lý để ngăn chặn giao dịch trái phép", luật sư Hà phân tích.

Luật sư Hoàng Hà nhận định sổ hồng điện tử loại bỏ rủi ro về giấy tờ giả hoặc việc chủ đất khai báo mất sổ giấy để gian lận làm lại sổ mới. Thứ bảo vệ ngân hàng lúc này không còn là chiếc két sắt cất sổ hồng, mà là một cơ sở dữ liệu thống nhất mà mọi giao dịch hợp pháp đều không thể đi vòng qua.

Cũng theo vị này, sổ hồng điện tử không xung đột với việc thế chấp bất động sản, nó chỉ xung đột với thói quen "giữ giấy" cũ kỹ. Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần sự đồng bộ về luật pháp, đặc biệt là Luật Công chứng để người dân có thể thực hiện các quyền của mình hoàn toàn trên không gian số.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết

0

Chuyển sao tặng cho thành viên

• x1
• x5
• x10

Hoặc nhập số sao

Bạn đang có: 0 sao

Tuổi Trẻ Online Newsletters

Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất