Đại Tây Dương yên ắng bất thường giữa cao điểm mùa bão

Tính đến ngày 14-9, Đại Tây Dương mới ghi nhận 5 cơn bão nhiệt đới được đặt tên trong mùa bão năm nay và tất cả đều tương đối yếu.

Mùa bão Đại Tây Dương bắt đầu từ ngày 1-6 và kéo dài đến 30-11. Sau khoảng 105 ngày, khu vực này vẫn chưa có bão cuồng phong - những xoáy thuận nhiệt đới có sức gió duy trì tối đa từ 119km/h trở lên.

Đây là khoảng thời gian dài nhất từ đầu mùa mà Đại Tây Dương chưa xuất hiện bão cuồng phong trong thời kỳ quan sát vệ tinh hiện đại.

Hai kỷ lục gần nhất thuộc về năm 2002 và 2013. Trong cả hai mùa, bão cuồng phong đầu tiên đều xuất hiện ngày 11-9, lần lượt là Gustav và Humberto. Năm nay đã qua mốc này nhưng Đại Tây Dương vẫn chưa có cơn nào đạt ngưỡng 119km/h.

5 cơn bão nhiệt đới đã được đặt tên gồm Arthur, Bertha, Cristobal, Dolly và Edouard.

El Niño đang khiến bão khó mạnh lên

Số liệu của Trung tâm Bão quốc gia Mỹ (NHC) đến ngày 12-9 cho thấy tổng năng lượng xoáy thuận tích lũy, chỉ số ACE, của cả mùa mới đạt 4,4 đơn vị, thấp hơn khoảng 93% so với mức bình thường giai đoạn 1991-2020 tại cùng thời điểm.

ACE là chỉ số tính cả số lượng, sức mạnh và thời gian tồn tại của bão. Chuyên gia bão Phil Klotzbach, Đại học Bang Colorado, tính toán hoạt động xoáy thuận ở Đại Tây Dương năm nay mới bằng khoảng 7% mức bình thường và thấp nhất vào cùng thời điểm kể từ năm 1950.

Một nguyên nhân lớn nằm ở phía bên kia châu Mỹ.

El Niño tại vùng xích đạo Thái Bình Dương đang mạnh lên nhanh. Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ ngày 10-9 cho biết khả năng El Niño đạt mức rất mạnh trong mùa thu và mùa đông 2026-2027 đã vượt 90%. 

Nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm phía đông xích đạo Thái Bình Dương trong tháng 8 cao hơn trung bình khoảng 1,8 độ C, một số khu vực phía đông xích đạo Thái Bình Dương cao hơn 3 độ C.

El Niño thường tạo ra điều kiện bất lợi cho bão ở Đại Tây Dương, đặc biệt là đứt gió theo chiều thẳng đứng. Khi hướng hoặc tốc độ gió thay đổi mạnh theo độ cao, phần trên của một hệ thống mây dông bị đẩy lệch khỏi vùng áp thấp bên dưới, khiến cấu trúc của xoáy thuận khó tổ chức và mạnh lên.

Kristen Corbosiero - giáo sư khoa học khí quyển tại Đại học Albany - cho rằng những hệ thống muốn phát triển ở Đại Tây Dương năm nay đang gặp cùng lúc ba trở ngại bao gồm đứt gió mạnh, không khí khô và dòng khí đi xuống.

Đứt gió đặc biệt mạnh tại vùng giữa bờ biển châu Phi và biển Caribê, nơi thường là "vùng ươm" của nhiều cơn bão mạnh Đại Tây Dương. Nhiễu động từ châu Phi đi ra biển vì vậy có thể xuất hiện mây dông nhưng nhanh chóng mất tổ chức trước khi xây dựng được một tâm bão ổn định.

Không khí khô và bụi từ Sahara cũng làm môi trường khó thuận lợi hơn cho mây dông phát triển. Áp cao ở một số khu vực khiến không khí chìm xuống, tiếp tục kìm hãm đối lưu.

Điều lạ là nước Đại Tây Dương hiện không lạnh. Nhiệt độ biển vẫn cao, vốn thường là nguồn năng lượng tốt cho bão.

Mùa bão vẫn còn hơn hai tháng

Ngày 13-9 mới đây, NHC bắt đầu theo dõi một rãnh áp thấp tại trung tâm vùng cận nhiệt đới Đại Tây Dương. Hệ thống đang tạo ra những vùng mưa dông rời rạc nhưng gió mạnh trên cao khiến điều kiện hiện tại chưa thuận lợi để phát triển.

NHC đánh giá khả năng hệ thống này trở thành xoáy thuận nhiệt đới trong 48 giờ gần như bằng 0, còn xác suất trong 7 ngày là 20%. Môi trường có thể thuận lợi hơn vào giữa hoặc cuối tuần khi vùng nhiễu động tiếp tục di chuyển về phía tây tây bắc.

Con số 20% còn thấp và hệ thống hiện chưa phải bão. Tuy nhiên, nó cho thấy không thể xem sự yên ắng của hơn ba tháng đầu mùa là dấu hiệu phần còn lại cũng sẽ như vậy.

Các nhà khí tượng thường nhắc lại mùa bão năm 1992. Mùa đó cũng khởi đầu rất chậm, nhưng cơn bão cuồng phong đầu tiên lại là Andrew. Cơn bão sau đó đạt cấp 5 và gây thiệt hại nặng tại Bahamas, Florida và Louisiana.

Mùa bão Đại Tây Dương năm nay còn kéo dài đến hết ngày 30-11. Một số khu vực, đặc biệt vùng Vịnh Mexico, cũng không chịu đứt gió mạnh như vùng nhiệt đới Đại Tây Dương và vẫn có thể xuất hiện điều kiện thuận lợi hơn vào cuối mùa.

Sự tương phản với Thái Bình Dương càng cho thấy dấu ấn của El Niño. Trong lúc Đại Tây Dương gần như im ắng, hoạt động xoáy thuận ở phía đông Thái Bình Dương cao hơn nhiều so với bình thường. 

Đây là kiểu phân bố thường gặp trong năm El Niño, trong khi môi trường tại Đại Tây Dương khó hình thành bão hơn, còn một số vùng Thái Bình Dương lại thuận lợi hơn.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề