Cha mẹ nên 'nắm' và 'buông' thế nào để con tự muốn cố gắng?

13/09/2026 16:24 GMT+7

Theo chuyên gia, cha mẹ vẫn cần đặt giới hạn và tạo mục tiêu cho con, nhưng động lực chỉ bền khi đứa trẻ hiểu mình muốn gì và tự thấy cần cố gắng vì điều đó.

Ngày 13-9, tại workshop "Nắm hay buông - Khơi dậy động lực nội tại cho con" do Trường Nam Úc Scotch AGS tổ chức tại TP.HCM, các diễn giả và phụ huynh chia sẻ nhiều tình huống thực tế về chuyện giữ kỷ luật, lắng nghe và trao dần quyền chủ động cho con.

TS Nông Vương Phi - chuyên gia nhân sự, nhà sáng lập kiêm CEO Phi&P - cho rằng cha mẹ vẫn phải "nắm và nắn" ở những nguyên tắc quan trọng. Chẳng hạn, bà không ép con chơi một môn thể thao cụ thể, nhưng yêu cầu con phải có ít nhất một môn để vận động. 

Có lần con bà học lớp 1 quên làm bài tập. Bà cho hai lựa chọn là làm ngay tối hôm đó hoặc sáng hôm sau dậy sớm hoàn thành. Con chọn làm ngay. Dù buồn ngủ đến mức vừa làm vừa "gục lên gục xuống", con vẫn phải làm cho xong. Nhưng nhờ vậy, con học được chọn cách xử lý, nhưng không thể bỏ trách nhiệm vì lựa chọn của mình.

Dùng hình ảnh "cây gậy và củ cà rốt", bà cho rằng cha mẹ không nên chỉ treo phần thưởng kiểu con làm được việc này thì ba mẹ cho việc kia. Trẻ cần hiểu vì sao một mục tiêu đáng để mình theo đuổi, mình sẽ nhận được gì và phải tự làm gì để đạt tới đó.

Đơn cử, bà không nói với con rằng "con học tốt thì ba mẹ cho đi du học". Ngược lại, bà cho con thấy môi trường du học có gì hay, con sẽ được trải nghiệm gì và phải chuẩn bị ra sao. Nếu sau đó đứa trẻ thật sự muốn đi, mong muốn ấy mới trở thành "củ cà rốt". Còn ngoại ngữ, IELTS, SAT hay khả năng tự lập là phần con hiểu mình phải chuẩn bị.

Nhưng làm sao biết cái cha mẹ thấy tốt cũng là cái con thật sự muốn? Bà Bùi Huỳnh Lam Chi - phụ huynh nhà trường - nêu ý kiến muốn hiểu con thì trước hết cần học cách lắng nghe.

Bà kể có giai đoạn mình thường hỏi con hôm nay thế nào, có vui không, nhưng câu trả lời chỉ quanh quẩn "con vui lắm", "con ổn lắm". Gặng hỏi thêm, bà mới biết trước đó có những lần con vừa kể chuyện thì mẹ đã vội nhận xét, phán xét hoặc góp ý.

Từ đó, bà tập nghe khác đi. Ghi nhận trước, chưa vội sửa, cũng chưa nhất thiết phải đưa lời khuyên. Có những buổi, con chỉ muốn mẹ ngồi nghe hết câu chuyện. 

Ông Lê Cao Trí - doanh nhân, podcaster, nhà sáng lập Vibeji - nhìn chuyện "nắm" và "buông" qua những trải nghiệm. Ông lấy ví dụ trẻ trèo cây, chạy nhảy hay chơi những trò có yếu tố mạo hiểm. Cha mẹ có thể tạo một khoảng an toàn để trẻ thử, té và tự nhận ra giới hạn của mình, thay vì ngăn ngay mọi điều khiến người lớn lo.

Ông cho rằng trẻ cũng cần một "biên độ" để thể hiện cảm xúc. Cha mẹ vẫn phải biết lúc nào cần can thiệp, nhưng cũng nên có lúc lùi lại để con tự trải nghiệm, tự lựa chọn và tự chịu trách nhiệm.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết

0

Chuyển sao tặng cho thành viên

• x1
• x5
• x10

Hoặc nhập số sao

Bạn đang có: 0 sao

Tuổi Trẻ Online Newsletters

Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất