Cắt giảm 58 ngành nghề kinh doanh có điều kiện: Không thể cắt cơ học cho đủ chỉ tiêu?

Chiều 5-8, Quốc hội thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai), Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cho rằng việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải có nguyên tắc, không thể cắt cơ học cho đủ chỉ tiêu. Theo ông, kinh nghiệm quốc tế, như bộ nguyên tắc của OECD về thực thi pháp luật, đều thống nhất: chỉ chuyển sang hậu kiểm khi đã đánh giá đúng rủi ro và có công cụ thay thế sẵn sàng.

Băn khoăn số lượng và danh mục cắt giảm

Vì vậy với dự thảo Phụ lục IV với 198 ngành, nghề, cắt giảm khoảng 29,3%, theo đại biểu, con số chưa phải điều đáng lo nhất, mà việc bỏ điều kiện trước, công cụ thay thế chưa có, sẽ tạo nên nguy cơ, trong khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu: không để cắt ở văn bản này nhưng phát sinh khoảng trống ở nơi khác.

Dẫn chứng, trong danh mục ngành nước sạch, liên quan sức khỏe hàng chục triệu người dân phải chờ Luật Cấp, Thoát nước dự kiến thông qua ở kỳ họp thứ 3 sau khi Phụ lục IV mới đã có hiệu lực. Hay ngành vận tải biển, khai thác cảng biển chờ sửa Bộ luật Hàng hải, nhưng hiện chưa có trong chương trình xây dựng pháp luật.

Cùng đó, đại biểu Hoàng Anh dẫn ra nội dung tờ trình còn khẳng định việc thi hành luật sẽ "không phát sinh nguồn lực mới", trong khi cam kết "tăng cường hậu kiểm", "xây dựng cơ sở dữ liệu" ở hầu hết ngành, nghề. 

Đại biểu Hoàng Anh cho rằng việc duy trì cùng lúc hai điều này là mâu thuẫn. Ông dẫn ví dụ Hàn Quốc: khi chuyển sang hậu kiểm dựa trên rủi ro, nước này đã tăng gấp đôi số thanh tra viên chỉ trong một năm. "Nguồn lực không tương xứng thì hậu kiểm sẽ chỉ là lời nói" - ông nói.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Tây Ninh) đề nghị tiếp tục rà soát tổng thể danh mục, dựa trên bộ tiêu chí thống nhất, khách quan, áp dụng chung cho tất cả ngành nghề. Theo bà, không nên chủ yếu dựa vào chỉ tiêu cắt giảm và đề xuất riêng của từng bộ, ngành quản lý chuyên ngành.

Bà Dung nói: "Quốc hội không chỉ sửa đổi một phụ lục của Luật Đầu tư mà đang quyết định một cơ chế thực hiện một cuộc rà soát mang tính tổng thể để loại bỏ các rào cản pháp lý cho việc gia nhập thị trường, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế gắn với cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và phát huy tối đa nguồn lực xã hội".

Việc giữ lại hay đưa một ngành nghề ra khỏi danh mục phải căn cứ các tiêu chí: mức độ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, sức khỏe cộng đồng, môi trường. 

Cần đánh giá kỹ mức độ cần thiết của việc áp dụng điều kiện kinh doanh: ngành đó có còn đáp ứng tiêu chí hạn chế quyền tự do kinh doanh theo Luật Đầu tư hay không, mục tiêu quản lý đã được bảo đảm bằng pháp luật chuyên ngành hay chưa, và có thể chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm hay không.

Công khai rõ danh mục cắt giảm, hiệu quả cho doanh nghiệp

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) đề nghị Chính phủ tiếp tục làm rõ căn cứ và phương pháp tính mức cắt giảm. 

Ông nhấn mạnh cần lượng hóa kết quả cải cách đối với doanh nghiệp: đã giảm được bao nhiêu giấy phép, bao nhiêu thủ tục, bao nhiêu ngày chờ đợi và bao nhiêu chi phí tuân thủ.

Ông nói: "Sau khi luật được ban hành, Chính phủ cần công khai một danh mục rõ ràng, dễ tiếp cận. Trong đó xác định cụ thể: thủ tục nào được bãi bỏ, giấy phép nào không còn phải xin, điều kiện nào không còn phải đáp ứng, thời điểm áp dụng và cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện. Doanh nghiệp cần nhìn thấy và sử dụng được kết quả cải cách trong thực tế".

Ông Thanh cũng đề nghị xác định rõ thời hạn hoàn thành phương án quản lý thay thế cho từng ngành, nghề; công khai tiêu chí hậu kiểm, kiểm tra dựa trên phân loại rủi ro và chia sẻ dữ liệu. Không nên để doanh nghiệp bỏ được một giấy phép nhưng lại phải tiếp nhiều đoàn kiểm tra, cung cấp lặp lại cùng một loại hồ sơ.

Cùng quan điểm, đại biểu Hoàng Anh cho rằng cần bổ sung ngay nguyên tắc chuyển đổi tiền kiểm sang hậu kiểm, làm căn cứ chung và ràng buộc, thay vì để mỗi bộ làm theo cách riêng. 

Với ngành, nghề chưa có văn bản thay thế khi Phụ lục IV mới có hiệu lực, phải áp dụng ngay biện pháp quản lý rủi ro tạm thời, không được để trống. Ông đề nghị giao Chính phủ xây dựng đề án nguồn lực hậu kiểm, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tiếp tục rà soát danh mục

Tiếp thu ý kiến các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc cắt giảm dựa trên ba nguyên tắc: bỏ những ngành nghề không thực sự cần thiết; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng giấy phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, kỹ thuật, dữ liệu; và cắt giảm những ngành có tính chất tương tự nhau.

Ông nói: "Trên cơ sở các ý kiến của đại biểu, chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, đồng thời sớm ban hành nghị định, chuẩn bị kỹ cơ sở pháp lý, bộ máy, nguồn lực để chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chúng tôi sẽ nghiêm túc tiếp thu".

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề