Bộ Công an điều tra sai phạm của nhiều nhà thầu dự án sân bay Long Thành
Nhiều sai phạm tại dự án sân bay hơn 109.000 tỷ đồng
Thanh tra Chính phủ vừa có kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật tại Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1.
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 109.000 tỷ đồng, thời gian thực hiện giai đoạn 2020-2026, mục tiêu đầu tư với 2 đường cất hạ cánh, 1 nhà ga hành khách cùng các hạng mục phụ trợ đồng bộ, đáp ứng 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.
Theo kết luận thanh tra, việc thực hiện trình tự, thủ tục chủ đầu tư phê duyệt dự án, điều kiện năng lực của Ban Quản lý dự án, nguồn vốn thực hiện Dự án thành phần 2, Dự án thành phần 3; việc thực hiện Gói thầu XD01, Gói thầu XD02 thuộc Dự án thành phần 2 và Gói thầu 5.6, Gói thầu 5.10 thuộc Dự án thành phần 3 còn có nhiều thiếu sót, vi phạm.
Đối với Dự án thành phần 2, Thanh tra Chính phủ xác định Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) phê duyệt dự án khi chưa hoàn thiện thiết kế cơ sở hạng mục văn phòng; chưa làm rõ, hoàn thiện các nội dung khuyến nghị của Hội đồng thẩm định Nhà nước và tư vấn thẩm tra đối với Báo cáo nghiên cứu khả thi. Trưởng Ban Quản lý dự án đảm nhận nhiệm vụ, quyền hạn của Giám đốc Quản lý dự án nhưng chưa có chứng chỉ hành nghề, chưa đáp ứng điều kiện, năng lực theo quy định.
Đối với Dự án thành phần 3, kết luận thanh tra xác định ACV phê duyệt danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho dự án trước khi quyết định phê duyệt dự án; phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi hai hạng mục chưa đúng trình tự, thủ tục; phê duyệt tổng mức đầu tư của dự án được tính trên cơ sở tổng giá trị tổng mức đầu tư theo các quyết định phê duyệt dự án, báo cáo nghiên cứu khả thi, là sai quy định.
Trong giai đoạn đầu thực hiện dự án, hình thức quản lý dự án "Chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án" chưa phù hợp với quy mô, tính chất của dự án; nhân sự Ban Quản lý dự án trong một số giai đoạn chưa được cấp đầy đủ chứng chỉ hành nghề theo quy định.
Loạt "ông lớn" xây dựng bị nêu tên vì chuyển nhượng thầu
Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai phạm trong quá trình triển khai hai gói thầu XD01 và XD02 thuộc Dự án thành phần 2.
Trong đó, hồ sơ mời thầu Gói thầu XD02 quy định tiêu chí kinh nghiệm chưa phù hợp; dự toán áp dụng sai định mức, sai khối lượng và đơn giá làm tăng chi phí dự toán của Gói thầu XD02 hơn 7 tỷ đồng.
Hồ sơ mời thầu gói thầu XD02 yêu cầu kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự không phù hợp; quy định chiều cao cấp công trình chưa đúng quy định.
Chủ đầu tư nâng tỷ lệ tạm ứng cho nhà thầu từ 15% lên 20%, vi phạm nguyên tắc thương thảo hợp đồng; một số thiết bị, vật tư không đúng hồ sơ dự thầu. Thanh tra cũng phát hiện hồ sơ nghiệm thu máy móc, thiết bị chưa đầy đủ; bảo hiểm công trình chưa đúng quy định; việc thu hồi tiền tạm ứng chưa đúng thỏa thuận hợp đồng; một số khoản thanh toán chưa đủ điều kiện; nhiều nhà thầu lập hóa đơn và kê khai thuế giá trị gia tăng không đúng thời điểm.
Thanh tra Chính phủ xác định Nhà thầu TCT 36 - CTCP chuyển nhượng cho nhà thầu khác (nhà thầu chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ) phần công việc thuộc gói thầu XD02 có tổng giá trị hơn 75 tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định. Đồng thời xem xét theo Nhà thầu liên danh (nhà thầu chính TCT 36 - CTCP và Newtatco là thành viên liên doanh) ký hợp đồng với một số nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của gói thầu XD02 có tổng giá trị hơn 99 tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định.
Đối với Dự án thành phần 3, Thanh tra Chính phủ kết luận tại gói thầu 5.6 và Gói thầu 5.10, hồ sơ mời thầu còn nhiều sai sót, tiêu chí đánh giá năng lực chưa phù hợp, quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu còn vi phạm.
Cụ thể, tại Gói thầu 5.10, hồ sơ dự thầu của nhà thầu liên danh Vietur dự thầu bằng đồng tiền nước ngoài đối với một phần giá trị dự thầu, nhưng bên mời thầu không phát hiện để làm rõ; hợp đồng được ký và sử dụng đồng tiền thanh toán bằng USD không đúng quy định. Kết luận thanh tra nêu, sai sót này có nguy cơ gây thất thoát cho ACV khi phải thanh toán bằng USD theo tỷ giá tại thời điểm thực hiện.
Bên cạnh đó, Thanh tra xác định ACV chưa thực hiện điều chỉnh giá hợp đồng theo quy định, chưa thương thảo điều chỉnh đơn giá đối với một số vật liệu thay đổi nguồn gốc, đồng thời chấp thuận một số nhà thầu phụ chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện năng lực.
Theo Thanh tra Chính phủ, tại Gói thầu XD02 thuộc Dự án thành phần 2, một số nhà thầu đã giao lại một phần công việc cho đơn vị khác khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu theo quy định của Luật Đấu thầu năm 2013.
Tại Gói thầu 5.6, một số thành viên liên danh cũng ký hợp đồng với nhà thầu khác để thực hiện một phần công việc có giá trị hơn 87 tỷ đồng, được Thanh tra xác định là hành vi chuyển nhượng thầu.
Đối với Gói thầu 5.10, Thanh tra Chính phủ xác định nhiều nhà thầu chính và liên danh Vietur ký hợp đồng giao một phần công việc cho các đơn vị khác với tổng giá trị hàng nghìn tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu theo quy định của Luật Đấu thầu.
Ngoài ra, Thanh tra cũng nêu việc ACV và tư vấn giám sát chấp thuận để nhà thầu IC ICTAS giao hạng mục hệ thống quản lý trung tâm (CMS) cho Ricons không thuộc phạm vi công việc được phép giao thầu phụ.
Hơn 936 tỷ đồng tiền tạm ứng được gửi tiết kiệm
Thanh tra còn phát hiện 8/10 nhà thầu trong liên danh Vietur sử dụng tiền tạm ứng gửi tiết kiệm có kỳ hạn với tổng số tiền hơn 936 tỷ đồng, phát sinh hơn 10,6 tỷ đồng tiền lãi, không đúng mục đích sử dụng tiền tạm ứng theo hợp đồng.
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm tình trạng chuyển nhượng thầu tại các dự án quan trọng quốc gia.
Theo kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ đã chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với một số nhà thầu có hành vi chuyển nhượng thầu và chủ đầu tư là Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) do có dấu hiệu vi phạm quy định tại khoản 8, Điều 89 Luật Đấu thầu năm 2013; vi phạm quy định về đồng tiền dự thầu, đồng tiền thanh toán và các quy định liên quan.
Với hành vi chuyển nhượng thầu, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ tại Gói thầu XD02 bao gồm các nhà thầu TCT 36 - CTCP và Newtatco. Gói thầu 5.6 gồm 3 nhà thầu chính trong liên danh là Hancorp, Vinaconex và CTCP Fecon; Gói thầu 5.10 có 9/10 nhà thầu chính trong liên danh gồm: HANCORP, Phục Hưng, CCI, VINACONEX, NEWTECONS, RICONS, ATAD, SOL E&C, HAWEE và 1 nhà thầu tư vấn giám sát (Liên danh Japan Airport Consultants, Inc. (JAC) và Công ty cổ phần Tư vấn công nghệ, thiết bị và kiểm định xây dựng - Coninco).
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng chuyển toàn bộ kết luận thanh tra đến Bộ Công an để xem xét, xử lý các vi phạm trong công tác lựa chọn nhà thầu cùng các sai phạm khác tại những gói thầu được nêu trong kết luận, có liên quan đến vụ án hình sự mà Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đang thụ lý, điều tra (nếu có).
Cơ quan thanh tra đồng thời đề nghị Bộ Công an xem xét các vấn đề liên quan đến công trình, dự án quan trọng quốc gia theo chức năng, nhiệm vụ được Thủ tướng giao.
Kết luận thanh tra cũng kiến nghị Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, UBND thành phố Đồng Nai cùng các chủ đầu tư là VATM và ACV, theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, tổ chức rà soát, chấn chỉnh, khắc phục các thiếu sót, vi phạm; xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân liên quan theo đúng quy định của pháp luật.