Bài 2: Thần tốc xây trường nơi biên cương

Còn hơn một tháng nữa là bước vào năm học mới 2026-2027. Tại công trường thi công các trường nội trú liên cấp ở các xã vùng biên giới đất liền, hàng chục nghìn kỹ sư, công nhân cùng thiết bị, máy móc đang chạy đua với thời gian để đưa công trình về đích trước ngày khai giảng năm học mới. Dù thời tiết diễn biến phức tạp, nhiều nơi có mưa lũ kéo dài, địa hình hiểm trở, giá vật liệu xây dựng tăng cao…, nhưng các công trường vẫn thi công ngày đêm với quyết tâm đưa các ngôi trường mới vào sử dụng đúng kế hoạch đã đề ra.

Từ những dãy núi đá tai mèo ở cực Bắc Tổ quốc, những sườn núi Tây Bắc hiểm trở, dãy Trường Sơn hùng vĩ đến vùng biên Tây Nguyên và đồng bằng Tây Nam, chưa bao giờ không khí thi công trường học ở các xã biên giới lại khẩn trương như những ngày cuối tháng 7 này.

Trên mỗi công trường, hàng trăm kỹ sư, công nhân cùng máy móc, thiết bị làm việc liên tục theo phương châm "3 ca, 4 kíp", tranh thủ từng giờ nắng, từng ngày khô ráo để bù lại quãng thời gian bị gián đoạn bởi mưa lũ. Mỗi địa phương có những điều kiện khác nhau, nhưng đều chung một mục tiêu: hoàn thành các trường phổ thông nội trú liên cấp trước ngày 31/8, sẵn sàng đón học sinh bước vào năm học mới 2026-2027.

Tỉnh Sơn La đang triển khai đồng loạt 13 công trình trường học ở các xã biên giới. Giữa mùa mưa Tây Bắc, thời tiết thay đổi liên tục, khi nắng gắt, khi mưa lớn kéo dài, nhiều tuyến đường lên công trường bị sạt lở. Thế nhưng, tiếng máy xúc, máy cẩu, máy trộn bê-tông vẫn vang lên suốt ngày đêm. Trên các khối nhà học, khu nội trú, nhà đa năng, từng tốp công nhân miệt mài hoàn thiện những hạng mục cuối cùng.

Bình quân mỗi công trường duy trì từ 250 đến 300 lao động; thời điểm cao điểm có dự án huy động hơn 400 người để tăng tốc thi công. Sau khi đã cơ bản xây dựng xong phần thô, các chủ đầu tư tiến hành lắp đặt bàn ghế, thiết bị dạy học, trang thiết bị nội trú để khi công trình hoàn thành có thể đưa vào sử dụng ngay.

Những ngày này, vào 21 giờ tối, công trường Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp xã Chiềng Khoong (Sơn La) vẫn sáng đèn. Sau bữa cơm tối, các tổ thợ lại tỏa đi từng khối nhà để tiếp tục ca làm đêm. Anh Lò Văn Quê, công nhân đến từ xã Ngọc Chiến chia sẻ: "Ban ngày làm từ sáng đến chiều, tối ăn cơm xong, chúng tôi lại tiếp tục làm đến khuya. Làm ba ca vất vả, nhưng mọi người động viên nhau cố gắng vì mong học sinh vùng biên có trường mới đúng dịp khai giảng."

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La Nguyễn Văn Chiến, nhiều công trình đã bước vào giai đoạn nước rút với khối lượng hoàn thành đạt từ 75% đến gần 90%. Các chủ đầu tư đang huy động tối đa nhân lực, thiết bị, chủ động điều chỉnh kế hoạch thi công phù hợp điều kiện mùa mưa, vừa bảo đảm tiến độ, vừa kiểm soát chặt chất lượng công trình.

Tỉnh Tuyên Quang có sáu trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã Thanh Thủy, Minh Tân, Phố Bảng, Sơn Vĩ, Xín Mần và Pà Vầy Sủ được khởi công từ cuối năm 2025 với mục tiêu hoàn thành trước thềm năm học 2026-2027. Thời gian thi công ngắn trong khi khối lượng công việc rất lớn buộc các đơn vị thi công phải triển khai đồng thời nhiều giải pháp, từ giải phóng mặt bằng, rà phá bom mìn, chuẩn bị nguồn vật liệu, tổ chức thi công liên tục.

Trở ngại lớn nhất mà các đơn vị cần khắc phục là những khó khăn về mặt bằng thi công. Tại công trình Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp Phố Bảng, để tạo mặt bằng theo thiết kế, dự án cần hơn 80 nghìn m3 đất san lấp. Trong khi đó, khu vực chung quanh chủ yếu là núi đá, đất sản xuất của người dân hoặc rừng phòng hộ, khiến việc tìm nguồn đất hợp pháp trở thành bài toán nan giải.

Ông Đặng Xuân Châu, Tư vấn giám sát trưởng dự án cho biết, đơn vị thi công đã mất nhiều tháng khảo sát, vận động người dân và hoàn thiện các thủ tục để tìm được mỏ đất đủ điều kiện khai thác. Chỉ khi "nút thắt" về vật liệu được tháo gỡ, công trường mới có thể tăng tốc triển khai các hạng mục tiếp theo.

Các đơn vị thi công dự án Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp Minh Tân cũng gặp khó khăn tương tự. Công trình được xây dựng trên nền núi đá có độ cứng cao, địa hình phân tầng phức tạp. Không được phép sử dụng thuốc nổ, nhà thầu buộc phải huy động máy khoan, máy đục công suất lớn kết hợp thuốc nở để xử lý nền đá.

Công việc vốn chỉ mất vài tuần trong điều kiện bình thường đã kéo dài nhiều tháng.

"Muốn bảo đảm tiến độ thì không còn cách nào khác ngoài việc tăng thiết bị, tăng nhân lực và tổ chức thi công liên tục", ông Nguyễn Trung Kiên, Chỉ huy trưởng công trường thuộc Công ty TNHH Xây dựng Tự Lập chia sẻ.

Để có đủ nhân lực trong đợt thi công nước rút, anh Sùng Sào Chúng, đội trưởng đội thợ xây tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp Minh Tân (Tuyên Quang), cũng đã thuyết phục nhiều lao động người dân tộc ở vùng cao không trở về quê trong mùa gieo trồng để tiếp tục bám công trường.

"Hoàn thành công trình đúng tiến độ cũng là góp phần mang lại điều kiện học tập tốt hơn cho chính con em đồng bào vùng cao", anh Chúng nói.

Nếu như ở Tuyên Quang, khó khăn lớn nhất mà các nhà thầu gặp phải khi thi công các trường là nền đá và nguồn vật liệu, thì tại Sơn La, thách thức lại đến từ địa hình dốc và thời tiết thất thường.

Ông Trần Quốc Kiên, Chỉ huy trưởng công trường Trường nội trú liên cấp thuộc bản Phát, xã Lóng Sập cho biết, nhiều đoạn đường công vụ bị mưa lũ xói lở, xe tải chở vật liệu không thể tiếp cận công trường. Có thời điểm, toàn bộ xi-măng, sắt thép, cát đá phải trung chuyển bằng máy xúc hoặc các phương tiện cơ giới nhỏ.

Để không làm gián đoạn tiến độ, đơn vị tranh thủ những ngày nắng tập kết vật liệu lên công trường; khi mưa lớn, công nhân chuyển sang thi công các hạng mục bên trong nhà như trát tường, lắp đặt hệ thống điện, nước hoặc hoàn thiện nội thất.

Cách tổ chức thi công linh hoạt ấy đang được nhiều địa phương áp dụng.

Ở Đắk Lắk, mùa mưa Tây Nguyên khiến nhiều khu vực công trường xây dựng trường nội trú liên cấp thường xuyên đọng nước. Các nhà thầu phải bố trí máy bơm hoạt động liên tục để tạo mặt bằng thi công. Khi thời tiết bất lợi, lực lượng thi công chuyển sang lắp đặt bàn ghế, giường tủ, hệ thống điện và các thiết bị trong nhà, tận dụng tối đa quỹ thời gian.

Tại Quảng Trị, mưa rừng bất chợt cũng khiến nhiều hạng mục ngoài trời phải tạm dừng. Trên công trường Trường nội trú liên cấp Thượng Trạch, gần 280 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng lực lượng quân đội tranh thủ từng khoảng thời tiết thuận lợi để thi công phần thân các khối nhà. Trong những ngày mưa kéo dài, các tổ thợ chuyển sang tô trát, lát nền, ốp tường và lắp đặt hệ thống kỹ thuật bên trong công trình.

Giữa những khó khăn chồng chất của địa hình, thời tiết và áp lực tiến độ, hàng chục nghìn kỹ sư, công nhân ngày đêm bám công trường đã tạo nên sức mạnh để các dự án tiếp tục tiến về phía trước. Song để biến quyết tâm ấy thành hiện thực, chỉ nỗ lực của các nhà thầu là chưa đủ.

 Đằng sau những công trường sáng đèn còn là sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành Trung ương, lực lượng vũ trang và chính quyền địa phương với những cơ chế đặc biệt chưa từng có, tạo nên sức mạnh tổng hợp đưa các công trình vượt qua từng "điểm nghẽn" trên hành trình về đích trước ngày khai giảng.

Đây cũng là điểm khác biệt của chương trình xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới lần này.

Khác với nhiều dự án đầu tư công thông thường, tiến độ của các công trình không chỉ phụ thuộc vào năng lực của chủ đầu tư hay nhà thầu mà còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Xây dựng, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an cùng chính quyền các địa phương. Mỗi lực lượng đảm nhận một phần việc nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là đưa các công trình hoàn thành trước ngày khai giảng năm học mới.

Trong đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo giữ vai trò đầu mối, chịu trách nhiệm về quy mô đầu tư, tiêu chuẩn cơ sở vật chất, chất lượng giáo dục cũng như phương án tổ chức hoạt động của các trường sau khi hoàn thành.

 Bộ Xây dựng hướng dẫn áp dụng nhiều cơ chế đặc thù, cho phép tổ chức thực hiện theo phương châm "vừa thiết kế, vừa thi công", rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị nhưng vẫn kiểm soát chặt chẽ chất lượng công trình.

Bộ Quốc phòng và Bộ Công an huy động lực lượng phối hợp với các địa phương giải phóng mặt bằng, bảo đảm an ninh công trường, hỗ trợ lực lượng thi công tại những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa.

Ở các địa phương, tinh thần "chỉ bàn làm, không bàn lùi" được cụ thể hóa bằng nhiều cách làm linh hoạt, quyết liệt.

Trường Phổ thông dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Đức Thắng

Trường Phổ thông dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Thanh Thủy có tổng mức đầu tư hơn 211 tỷ đồng. Ảnh: Đức Thắng

Tại công trường xây trường xã Na Ngoi, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Trung Hiếu

Tại xã Na Ngoi, hơn 300 kỹ sư, công nhân làm việc liên tục để đẩy nhanh tiến độ. Ảnh: Trung Hiếu

Cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Thị Hoa tham gia hỗ trợ xây dựng Trường nội trú liên cấp xã Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng. Ảnh: Đặng Anh Tuấn

Cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Thị Hoa tham gia hỗ trợ xây dựng Trường nội trú liên cấp xã Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng. Ảnh: Đặng Anh Tuấn

Trên công trường thi công xây dựng trường xã Ia R'vê. Ảnh: Công Lý

Trên công trường thi công xây dựng trường xã Ia R'vê. Ảnh: Công Lý

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Nguyễn Thị Minh Thúy (thứ ha, từ phải qua) kiểm tra tiến độ xây Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Giang Thành. Ảnh: Quốc Trinh

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Nguyễn Thị Minh Thúy (đi đầu) kiểm tra tiến độ các trường trên địa bàn tỉnh. Ảnh: Quốc Trinh

Tại Tuyên Quang, ngay sau khi khởi công sáu trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới, Ủy ban nhân dân tỉnh đã thành lập ba tổ công tác chuyên trách theo dõi tiến độ từng dự án. Mỗi tổ được phân công rõ trách nhiệm từ chỉ đạo thi công, giải ngân vốn đến tháo gỡ khó khăn về vật liệu, nhân lực và chuẩn bị điều kiện vận hành nhà trường.

Đầu tháng 7, địa phương tiếp tục phát động "Chiến dịch 60 ngày đêm cao điểm" với phương châm "Chỉ bàn làm, không bàn lùi", thực hiện "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả. Mọi khó khăn phát sinh trên công trường đều phải được xử lý ngay tại hiện trường hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền trong thời gian không quá 24 giờ, không để bất cứ vướng mắc nào kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Ông Lương Văn Đoàn, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình tỉnh Tuyên Quang cho biết, các nhà thầu được yêu cầu bám sát "đường găng" tiến độ của từng hạng mục; biểu đồ thi công được cập nhật hằng ngày để kịp thời điều chỉnh nhân lực, thiết bị khi cần thiết.

Tại mỗi công trường, có từ 300 đến 500 công nhân thi công liên tục không nghỉ. Riêng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Thanh Thủy đã triển khai đồng loạt toàn bộ các khối nhà với hàng trăm công nhân thường xuyên làm việc trên công trường.

Tỉnh Nghệ An cũng triển khai "Chiến dịch 90 ngày đêm thi công" với mục tiêu hoàn thành 10 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới trước ngày 26/8/2026. Kế hoạch được chia thành từng giai đoạn cụ thể: Hoàn thành toàn bộ phần thô trong 50 ngày đầu, thời gian còn lại tập trung hoàn thiện, lắp đặt trang thiết bị để sẵn sàng đón học sinh ngay đầu năm học mới.

Trên các công trường, tinh thần "vượt nắng, thắng mưa" được thể hiện rõ. Tại xã Na Ngoi, cách trung tâm tỉnh khoảng 250km, hơn 300 kỹ sư, công nhân làm việc liên tục để đẩy nhanh tiến độ. Những khối nhà học đã hoàn thành phần kết cấu mái, khu nội trú và hệ thống hạ tầng kỹ thuật được triển khai đồng thời. Theo đại diện đơn vị thi công, điều đáng lo nhất là mưa lớn khiến xe chở vật liệu, nhất là bê-tông tươi, nhiều thời điểm không thể tiếp cận công trường.

Ở xã Hạnh Lâm, có thời điểm công trường huy động tới gần 600 lao động, triển khai đồng loạt nhiều hạng mục. Trong khi đó, tại xã Anh Sơn, khó khăn lớn nhất lại là thiếu lao động có tay nghề. Trước tình hình này, tỉnh đã huy động lực lượng Bộ đội Biên phòng tham gia hỗ trợ thi công ở giai đoạn nước rút, bổ sung nhân lực cho các công trường.

Nhiều địa phương chủ động chuẩn bị các điều kiện để trường học có thể vận hành ngay sau khi bàn giao. Tại xã Môn Sơn, chính quyền đã hoàn thành khảo sát nhu cầu học sinh nội trú, xây dựng phương án bố trí giáo viên và tổ chức lại mạng lưới trường lớp.

Theo Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Nghệ An Vương Đình Nhuận, dù giao thông đến các xã biên giới xa, hiểm trở, thời tiết thất thường, giá vật liệu và nhân công tăng cao, các nhà thầu vẫn tập trung tối đa nguồn lực để bám tiến độ. Đến cuối tháng 7, khối lượng thi công các dự án đạt khoảng 55-65%, nhiều công trình phấn đấu hoàn thành trong tháng 8. Tỉnh yêu cầu các đơn vị hoàn thành những hạng mục ưu tiên trước ngày 26/8 để kịp đón học sinh, đồng thời chuẩn bị đầy đủ điện, nước, trang thiết bị và đội ngũ giáo viên, bảo đảm trường học có thể đi vào hoạt động ngay sau khi bàn giao.

Tỉnh Cao Bằng phát động "Chiến dịch 100 ngày đêm" nhằm huy động toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục, vật liệu và nhân lực. Sau mỗi đợt kiểm tra thực địa, những khó khăn đều được rà soát, phân loại và giao trách nhiệm xử lý ngay cho từng cơ quan, đơn vị. Cùng với các quyết định hành chính, lãnh đạo tỉnh còn lựa chọn cách truyền đi thông điệp bằng một bức thư xúc động gửi tới các đơn vị thi công.

Với trách nhiệm, tình cảm và sự quyết liệt đôn đốc tiến độ thi công 11 trường nội trú liên cấp, trong bức thư, đồng chí Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng nêu rõ: “Nhiệm vụ xây dựng, hoàn thành các trường nội trú liên cấp vùng biên đang bước vào giai đoạn thi công “nước rút”. Chúng ta phải nhìn thẳng vào thực tế, tiến độ thi công các công trình đã bị chậm. Nhưng điều quan trọng lúc này, không phải là “tìm lý do để giải thích”, mà là “tìm phương án để về đích” đúng hẹn. Hiện, điều cấp ủy, chính quyền và người dân quan tâm là các ngôi trường có kịp hoàn thành hay không; học sinh có kịp vào học trong năm học 2026-2027 hay không; những cam kết của từng nhà thầu có được hoàn thành đúng hẹn hay không. Bởi vì, đây là những ngôi trường dành cho con em các dân tộc nơi biên giới; những công trình thể hiện sự ưu tiên và quan tâm sâu sắc của đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước với sự nghiệp giáo dục, vì sự nghiệp chăm lo cho các thế hệ tương lai nơi biên cương Tổ quốc. Do đó, từ nay đến ngày 30/8, mục tiêu hoàn thành 11 trường nội trú liên cấp, kịp thời đón học sinh và thầy cô giáo dự khai giảng năm học mới phải bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng và an toàn”.

Thông điệp ấy đã trở thành nguồn động viên lớn đối với những người đang ngày đêm bám công trường. Tại các dự án, lực lượng quân đội, công an tăng cường và nhân lực của từng nhà thầu đang nỗ lực triển khai thi công “3 ca, 4 kíp” đẩy nhanh tiến độ từng ngày, trong mọi điều kiện diễn biến thời tiết để kịp đáp ứng các điều kiện căn bản về phòng học, nhà hiệu bộ, ký túc xá... bảo đảm các trường kịp đón học sinh trong năm học mới 2026-2027.

Nếu như ở các tỉnh miền núi phía bắc, bài toán lớn nhất là địa hình và vật liệu, thì tại Tây Nguyên, việc huy động thêm nguồn nhân lực trở thành yếu tố quyết định.

Tỉnh Đắk Lắk hiện triển khai ba trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới Buôn Đôn, Ia Rvê và Ia Lốp. Do khoảng cách xa trung tâm, chi phí vận chuyển vật liệu tăng cao, nguồn nhân công khan hiếm, trong khi thời tiết mùa mưa diễn biến thất thường, địa phương đã chủ động tham mưu Quân khu 5 và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh điều động 100 cán bộ, chiến sĩ trực tiếp hỗ trợ thi công từ đầu tháng 6.

Sự có mặt của lực lượng quân đội đã bổ sung đáng kể nguồn nhân lực cho các công trường trong giai đoạn cao điểm.

Đại tá Nguyễn Văn Hòa, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk khẳng định, việc hỗ trợ xây dựng các trường học vùng biên không chỉ là nhiệm vụ giúp địa phương đẩy nhanh tiến độ, mà còn mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, góp phần nâng cao điều kiện học tập của con em đồng bào các dân tộc, đồng thời tiếp tục lan tỏa hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới.

Nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa chủ đầu tư, nhà thầu và lực lượng quân đội, đến nay các dự án ở Đắk Lắk cơ bản đạt từ 85% đến 90% khối lượng xây dựng, nhiều hạng mục đã bước vào giai đoạn hoàn thiện.

Không chỉ tăng cường nhân lực, các địa phương còn chủ động đổi mới phương thức tổ chức thi công.

Tại tỉnh An Giang, toàn bộ ba trường nội trú liên cấp đều được xây dựng trên quỹ đất công có sẵn, không phải thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng như nhiều địa phương khác. Sự đồng thuận của chính quyền và người dân giúp các dự án được triển khai ngay sau khi có chủ trương đầu tư. Tuy nhiên, thực hiện mô hình trường nội trú liên cấp đầu tiên được xây dựng tại vùng biên giới Tây Nam đòi hỏi phải bổ sung đồng bộ nhiều hạng mục như khu ký túc xá, nhà công vụ giáo viên, nhà ăn, hệ thống phòng cháy, chữa cháy, sân bãi thể thao và hạ tầng công nghệ thông tin. Vì vậy, tỉnh đã áp dụng cơ chế đầu tư công đặc biệt, đồng thời chỉ đạo giải ngân vốn nhanh, tạo điều kiện để các nhà thầu tổ chức thi công xuyên ngày, xuyên đêm.

Có mặt tại công trường Trường nội trú liên cấp Vĩnh Gia những ngày cuối tháng 7, chúng tôi chứng kiến không khí làm việc diễn ra khẩn trương. Tiếng máy móc hòa cùng tiếng búa, tiếng cắt thép vang lên liên tục.

Ông Lê Văn Hiệu, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn đầu tư xây dựng HAG, đơn vị thi công gói thầu, cho biết, toàn bộ kỹ sư, công nhân đều xác định đây là công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với học sinh vùng biên nên tổ chức thi công liên tục, quyết tâm hoàn thành trước thời hạn đã cam kết.

Đến nay, Trường Tiểu học và Trung học cơ sở nội trú Khánh An đã hoàn thành toàn bộ khối lượng xây dựng. Trường nội trú Giang Thành đạt khoảng 95%. Trường nội trú Vĩnh Gia đạt gần 90%.

Cùng với việc xây dựng, ngành giáo dục địa phương đã chuẩn bị phương án tuyển sinh, tổ chức bộ máy, lắp đặt trang thiết bị dạy học và hạ tầng số để khi công trình hoàn thành có thể đưa vào sử dụng ngay, không để xảy ra tình trạng "trường chờ thiết bị".

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thời gian qua, các địa phương, bộ, ngành đã khẩn trương vào cuộc, phối hợp triển khai với tinh thần chủ động, quyết liệt và sáng tạo. Chính phủ cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng trường học cho các xã biên giới do Phó Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng ban nhằm thống nhất chỉ đạo triển khai trên phạm vi cả nước.

Tại Hội nghị trực tuyến với 22 tỉnh, thành phố có biên giới đất liền về xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn khẳng định quyết tâm bảo đảm 100% dự án giai đoạn 1 hoàn thành để tuyển sinh trước ngày 30/8/2026, đồng thời chuẩn bị kỹ lưỡng, hiệu quả cho 121 trường trong giai đoạn tiếp theo.

Theo Bộ trưởng, qua ý kiến của các địa phương, những khó khăn chủ yếu hiện nay tập trung ở nguồn vốn, cơ chế thực hiện, điều kiện thi công và công tác vận hành nhà trường sau đầu tư.

Để bảo đảm các dự án được triển khai đúng mục tiêu, Bộ trưởng nhấn mạnh bốn yêu cầu trọng tâm, gồm: bảo đảm tiến độ; bảo đảm chất lượng; bảo đảm hiệu quả, chống lãng phí; thực hiện đúng đối tượng, đúng quy định, không để xảy ra tiêu cực.

Bộ trưởng cũng yêu cầu các địa phương, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ thi công, cần chủ động chuẩn bị các điều kiện để vận hành nhà trường ngay sau khi công trình hoàn thành, từ việc sắp xếp trường, lớp; chuẩn bị đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý; xây dựng cơ chế tổ chức nội trú; tổ chức tuyển sinh; chuẩn bị cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, nước sạch và hạ tầng số. Mục tiêu là bảo đảm công trình hoàn thành đến đâu đưa vào sử dụng ngay đến đó, phát huy hiệu quả lâu dài, đồng thời thực hiện tuyển sinh và các chế độ, chính sách đúng đối tượng, đúng quy định.

Khi thời điểm khai giảng năm học mới chỉ còn được tính bằng từng tuần, trên khắp các công trường xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp ở khu vực biên giới, cuộc chạy đua với thời gian đang bước vào giai đoạn quyết định.

Ở giai đoạn nước rút, áp lực lại dồn vào việc hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật, lắp đặt trang thiết bị, nghiệm thu công trình và chuẩn bị các điều kiện để nhà trường có thể đi vào hoạt động ngay sau khi bàn giao. Vì vậy, ở tất cả các địa phương, mục tiêu hoàn thành công trình trước ngày 31/8 được xác định là mệnh lệnh hành động.

Trong bức tranh chung ấy, Quảng Trị là một trong những địa phương đang nỗ lực vượt qua nhiều áp lực nhất. Tỉnh triển khai xây mới, nâng cấp, cải tạo 15 trường phổ thông liên cấp tại các xã biên giới, trong đó có 4 trường phổ thông nội trú liên cấp ở Đakrông, Hướng Phùng, Dân Hóa và Thượng Trạch được đầu tư với quy mô lớn. Đây đều là những địa bàn vùng sâu, vùng xa, giao thông khó khăn, thường xuyên chịu tác động của mưa lũ và địa hình đồi núi hiểm trở.

Đến cuối tháng 7, nhiều công trình đã chuyển sang giai đoạn hoàn thiện, song tiến độ chung vẫn chịu áp lực lớn do ảnh hưởng của thời tiết, biến động giá vật liệu xây dựng và tình trạng thiếu lao động có tay nghề. Kiểm tra thực tế tại các công trường, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương yêu cầu các chủ đầu tư, đơn vị thi công và các sở, ngành liên quan phải thường xuyên bám sát hiện trường, chủ động tháo gỡ ngay những khó khăn phát sinh; đồng thời huy động thêm mọi nguồn lực để bảo đảm hoàn thành công trình đúng kế hoạch.

Tại công trường Trường Phổ thông nội trú liên cấp Thượng Trạch, những ngày cuối tháng 7, thời tiết vùng biên giới vẫn diễn biến thất thường. Những cơn mưa rừng đến bất chợt khiến nhiều hạng mục ngoài trời phải tạm dừng. Tranh thủ khi trời tạnh, hàng trăm cán bộ, kỹ sư, công nhân lại khẩn trương triển khai đồng loạt các phần việc. Khi mưa lớn, các tổ thợ chuyển sang tô trát, lát nền, lắp đặt hệ thống điện, nước và hoàn thiện nội thất bên trong các khối nhà.

Giám sát trưởng dự án Nguyễn Hữu Đẳng cho biết, gần 30 hạng mục của công trình đang được triển khai song song, trong đó ưu tiên cao nhất là các khối nhà học, khu nội trú, nhà đa năng và khu hiệu bộ. Để bù lại những ngày phải dừng thi công do mưa kéo dài, các đơn vị bố trí công nhân làm việc sớm hơn, nghỉ muộn hơn, tận dụng tối đa thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ.

Tỉnh còn đề nghị Bộ Tư lệnh Quân khu 4 tăng cường lực lượng quân đội tham gia hỗ trợ các công trường. Đến nay, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đã trực tiếp cùng các nhà thầu vận chuyển vật liệu, dọn dẹp mặt bằng và thực hiện nhiều phần việc phụ trợ, góp phần giảm áp lực về nhân lực trong giai đoạn cao điểm.

Theo Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị Nguyễn Thanh Bình, cùng với việc huy động lực lượng quân đội, địa phương tiếp tục phối hợp các đơn vị liên quan tìm giải pháp bổ sung nhân lực, đồng thời kiến nghị Trung ương xem xét bổ sung nguồn vốn để hoàn thiện đồng bộ cơ sở vật chất theo quy hoạch đã được phê duyệt.

Quảng Trị cũng là hình ảnh tiêu biểu cho quyết tâm chung của nhiều địa phương: không lùi bước trước khó khăn, không điều chỉnh mục tiêu, mà tập trung mọi nguồn lực để giữ đúng lời hứa với học sinh vùng biên.

Cuộc chạy đua với thời gian lần này không chỉ nhằm hoàn thành những công trình xây dựng, mà là việc hiện thực hóa khát vọng thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập giữa học sinh ở những vùng thuận lợi với học sinh vùng biên giới còn nhiều khó khăn. Những ngôi trường nội trú liên cấp sẽ tạo điều kiện để học sinh các dân tộc thiểu số được học tập, sinh hoạt trong môi trường tốt hơn, giảm quãng đường đến trường, hạn chế tình trạng bỏ học và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục ở khu vực biên giới. Đây là chủ trương có ý nghĩa chiến lược trong phát triển bền vững vùng biên giới đất liền, góp phần ổn định dân cư, nâng cao dân trí, tạo nền tảng phát triển kinh tế-xã hội nơi phên dậu của Tổ quốc.

Chỉ ít ngày nữa, tiếng trống khai giảng sẽ vang lên trên khắp mọi miền đất nước. Ở những xã biên giới còn nhiều gian khó, những ngôi trường mới cũng sẽ mở cửa đón những học sinh đầu tiên. Phía sau những lớp học khang trang, những khu nội trú sạch đẹp là biết bao ngày vượt núi, thắng mưa, chạy đua với thời gian của các kỹ sư, công nhân, cán bộ quản lý, chiến sĩ lực lượng vũ trang và chính quyền các địa phương. Những công trình ấy không chỉ được dựng xây bằng bê-tông, sắt thép, mà còn được vun đắp bằng trách nhiệm, sự sẻ chia và quyết tâm của cả hệ thống chính trị đối với sự nghiệp trồng người nơi biên cương Tổ quốc.

Mỗi mái trường hoàn thành sẽ mở ra cơ hội cho hàng nghìn học sinh vùng biên được học tập, trưởng thành và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến. Đó cũng là nền tảng để xây dựng vùng biên giới ngày càng phát triển, vững mạnh, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia từ gốc rễ của tri thức và lòng dân.

(còn nữa)

Ngày xuất bản: 30/ 7/2026

Thực hiện: Ngọc Thanh-Kiều Hương-Hồng Vân-Lê Hà-Luyện Ngọc Tuấn-Khánh Toàn-Đặng Tuấn-Hương Giang-Công Lý-Trung Hiếu-Quốc Trinh-Bảo Minh