5 điều ĐỪNG BAO GIỜ làm trước mặt con nếu không muốn gia đình rạn nứt, nhiều người vẫn vô tình mắc phải

Có những câu nói và hành động người lớn chỉ xem là chuyện nhất thời nhưng với trẻ, chúng có thể trở thành ký ức khó quên.

Trong cuộc sống gia đình, cha mẹ khó tránh khỏi những lúc mệt mỏi, tức giận hoặc bất đồng quan điểm. Một câu than thở sau ngày làm việc dài, một lần lớn tiếng vì con làm sai bài hay vài phút tranh cãi giữa hai vợ chồng có thể chẳng đáng kể với người lớn.

Nhưng trẻ lại không phải lúc nào cũng nhìn những chuyện ấy giống cha mẹ. Khi chưa có đủ khả năng để phân tích hoàn cảnh hay tách cảm xúc của người lớn khỏi bản thân, các em dễ ghi nhớ giọng nói, nét mặt và những câu nói mình nghe được. Đặc biệt, những điều lặp lại nhiều lần có thể dần trở thành cách trẻ nhìn nhận chính mình và những người xung quanh.

Vì thế, có 5 hành vi cha mẹ nên hạn chế thực hiện trước mặt con, nhất là khi đang mất bình tĩnh.

1. Cãi nhau và bắt con đứng về một phía

Cha mẹ bất đồng quan điểm là chuyện khó tránh khỏi, nhưng việc tranh cãi gay gắt trước mặt trẻ lại là một câu chuyện khác. Khi chứng kiến bố mẹ lớn tiếng, đổ lỗi hoặc nhắc lại những chuyện cũ, trẻ có thể cảm thấy không khí gia đình trở nên thiếu an toàn mà không biết phải làm gì để thay đổi tình hình.

Đáng chú ý hơn là khi một trong hai người kéo con vào cuộc bằng những câu như "Con xem bố con có đúng không?" hay "Mẹ đối xử với bố như thế mà con cũng bênh mẹ à?". Trẻ bị đặt vào vị trí phải lựa chọn giữa hai người mình yêu thương, trong khi đây vốn không phải là trách nhiệm của chúng.

Nếu xảy ra bất đồng, cha mẹ hoàn toàn có thể giải quyết trước mặt con theo cách bình tĩnh và tôn trọng. Điều trẻ cần nhìn thấy không phải một gia đình chưa bao giờ có mâu thuẫn, mà là những người lớn biết cách xử lý mâu thuẫn mà không biến con thành người đứng giữa.

2. Liên tục than thở, kể chuyện tiêu cực cho con

Sau một ngày đi làm mệt mỏi, việc bố mẹ than "Hôm nay mẹ mệt quá", "Công việc của bố chán thật"... là điều rất bình thường. Vấn đề chỉ xuất hiện khi trẻ thường xuyên trở thành nơi người lớn trút hết những bực bội về công việc, tiền bạc, hôn nhân hay các mối quan hệ.

Trẻ càng nhỏ càng khó phân biệt đâu là cảm xúc nhất thời của cha mẹ và đâu là vấn đề mà mình cần phải lo lắng. Nếu ngày nào cũng nghe người lớn nói về tiền bạc, áp lực hoặc những điều tồi tệ, trẻ có thể dần hình thành cảm giác gia đình luôn trong trạng thái căng thẳng.

Cha mẹ không cần phải che giấu mọi cảm xúc trước con. Thay vì nói "Nhà mình khổ quá", có thể nói đơn giản rằng "Hôm nay bố hơi mệt vì công việc, nghỉ ngơi một chút là bố sẽ ổn". Cách diễn đạt này giúp trẻ hiểu rằng người lớn cũng có cảm xúc tiêu cực nhưng biết cách xử lý chúng.

3. Chê bai, so sánh con ngay trước mặt người khác

"Con nhà cô ấy bằng tuổi mà đã học được thế này rồi", "Sao em con làm được mà con lại không làm được?", "Con nhìn bạn kia mà học hỏi"...

Đây là những câu rất nhiều phụ huynh từng nói, đôi khi chỉ vì muốn con có thêm động lực. Nhưng khi những lời so sánh xuất hiện liên tục, trẻ có thể bắt đầu tin rằng giá trị của mình luôn phụ thuộc vào việc có giỏi hơn người khác hay không.

Đặc biệt, việc chê con trước mặt họ hàng, bạn bè hoặc giáo viên dễ khiến trẻ cảm thấy xấu hổ và mất thể diện. Một lỗi sai trong bài kiểm tra có thể chỉ tồn tại vài ngày, nhưng cảm giác "mình kém cỏi" mà trẻ nhận được từ cách cha mẹ phản ứng đôi khi kéo dài lâu hơn rất nhiều.

Nếu muốn góp ý, cha mẹ nên tập trung vào hành vi cụ thể thay vì gắn nhãn cho con. "Bài này con làm sai, mình xem lại nhé" sẽ khác hoàn toàn với "Con lúc nào cũng cẩu thả". Một câu nói giúp trẻ nhìn thấy điều cần sửa, câu còn lại dễ khiến trẻ nghĩ rằng bản thân chính là vấn đề.

4. Nói một đằng nhưng làm một nẻo

Cha mẹ yêu cầu con không được vừa ăn vừa xem điện thoại nhưng bản thân lại liên tục cầm máy trong bữa cơm. Cha mẹ dạy con phải giữ lời hứa nhưng chính mình lại thường xuyên thất hứa. Cha mẹ yêu cầu con đọc sách mỗi ngày nhưng về nhà lại dành cả buổi tối để lướt mạng xã hội.

Trẻ quan sát nhiều hơn người lớn tưởng. Đặc biệt khi còn nhỏ, các em không chỉ học từ những điều cha mẹ nói mà còn hình thành thói quen thông qua việc nhìn người lớn xử lý những tình huống hàng ngày.

Điều này không có nghĩa cha mẹ phải trở thành hình mẫu hoàn hảo. Người lớn hoàn toàn có thể thừa nhận "Bố cũng đang tập bỏ thói quen dùng điện thoại trước khi ngủ" hoặc "Mẹ vừa nóng quá nên nói câu đó, mẹ xin lỗi con". Việc nhìn thấy cha mẹ sửa sai đôi khi còn có giá trị giáo dục hơn rất nhiều lời dạy về việc phải trở thành người hoàn hảo.

5. Trút giận lên con chỉ vì người lớn đang có chuyện

Một ngày làm việc không thuận lợi, cãi nhau với đồng nghiệp, gặp chuyện ngoài đường hoặc đơn giản là quá mệt mỏi có thể khiến người lớn dễ nổi nóng hơn bình thường. Nhưng nếu những cảm xúc đó liên tục được trút lên con, trẻ rất dễ trở thành người phải "hứng" những điều mình không gây ra.

Có những tình huống cha mẹ chỉ quát con vì một chuyện rất nhỏ, nhưng đằng sau đó lại là cả một ngày mệt mỏi. Với người lớn, cơn giận có thể qua rất nhanh. Với trẻ, chúng có thể chỉ nhớ rằng hôm ấy mình bị bố mẹ quát, bị đập bàn hoặc bị nói những lời rất nặng nề mà không hiểu vì sao.

Nếu đang quá tức giận, cha mẹ hoàn toàn có thể nói với con rằng "Bố đang rất mệt, cho bố vài phút bình tĩnh rồi mình nói chuyện". Việc tạm dừng không phải né tránh trách nhiệm, mà giúp người lớn có cơ hội xử lý cảm xúc trước khi biến nó thành một vết thương không đáng có cho con.

Không phải cha mẹ lúc nào cũng phải giữ hình ảnh hoàn hảo trước con

Không cãi nhau, không tức giận, không bao giờ nói sai hay không bao giờ mệt mỏi là những yêu cầu gần như không thể thực hiện. Một gia đình khỏe mạnh cũng không phải gia đình không có bất kỳ mâu thuẫn nào.

Điều quan trọng hơn là trẻ được nhìn thấy cách người lớn xử lý những khoảnh khắc không hoàn hảo ấy. Cha mẹ có thể xin lỗi sau khi nóng giận, giải thích khi hai vợ chồng bất đồng, sửa lại một lời nói khiến con tổn thương hoặc thừa nhận rằng mình cũng đang học cách kiểm soát cảm xúc.

Sau cùng, điều trẻ ghi nhớ không chỉ là bố mẹ đã từng làm gì, mà còn là sau những chuyện đó, bố mẹ đã đối xử với nhau và với mình như thế nào. Một lời xin lỗi đúng lúc, một cuộc trò chuyện bình tĩnh hay đơn giản là việc cha mẹ biết dừng lại trước khi nói những lời quá nặng cũng có thể trở thành bài học rất quan trọng về cách một người trưởng thành đối diện với cảm xúc của mình.