187 di tích đang xuống cấp, Quảng Ngãi tìm phương án bảo tồn ra sao?

Tỉnh Quảng Ngãi hiện có 434 di tích đã được xếp hạng hoặc đưa vào danh mục kiểm kê, trở thành địa phương đang sở hữu kho tàng di sản phong phú. Tuy nhiên, trong số này có nhiều di tích xuống cấp, chưa hoàn tất hồ sơ. Các ban, ngành, địa phương của Quảng Ngãi đang thúc đẩy nhiều biện pháp nhằm bảo vệ cấp thiết các di sản.

Tìm phương án bảo vệ 187 di tích đang xuống cấp

Theo kết quả giám sát chuyên đề của HĐND tỉnh Quảng Ngãi, sau khi hợp nhất tỉnh Quảng Ngãi và Kon Tum, toàn tỉnh có 5 di tích quốc gia đặc biệt, 38 di tích quốc gia, 193 di tích cấp tỉnh và 198 di tích trong danh mục kiểm kê.

Trong 236 di tích đã được xếp hạng, chỉ 35 di tích còn trong tình trạng tốt, 187 di tích xuống cấp, số còn lại đã hoặc đang được bảo quản, tu bổ, tôn tạo.

Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã triển khai 21 dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích với tổng kinh phí hơn 259,3 tỉ đồng. Dù vậy, nguồn lực vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.

Đơn cử, tại xã Sơn Tịnh, đình Thọ Lộc - nơi đặt Đài tiếng nói Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp - là một trong những di tích đang xuống cấp. Cuối năm 2025, mưa lớn khiến phần trước cổng đình đổ sập, những khối đá ong nằm ngổn ngang, nền sân và tường rào cũng hư hỏng.

Ông Đặng Xuân Trung - Chủ tịch UBND xã Sơn Tịnh - cho biết đây là di tích cấp quốc gia nên địa phương không thể tự ý sửa chữa mà phải tuân thủ quy trình, thủ tục và yêu cầu chuyên môn để bảo đảm các yếu tố gốc. Dù vậy, địa phương đã cố gắng bảo vệ di tích theo phương án dựng hàng rào xung quanh, đặt biển cảnh báo để bảo đảm an toàn trong thời gian chờ phương án tu bổ.

Không chỉ câu chuyện xuống cấp, công tác quản lý đất đai và xác lập ranh giới bảo vệ di tích cũng đang là vấn đề đáng lưu ý. Đến nay, mới 119/236 di tích được cắm mốc giới bảo vệ và chỉ 38 di tích được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

HĐND tỉnh đánh giá tiến độ khoanh vùng bảo vệ, hoàn thiện hồ sơ đất đai còn chậm, tiềm ẩn nguy cơ lấn chiếm, tranh chấp. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một số địa phương còn lúng túng trong quản lý di tích.

Từ bảo tồn đến phát huy giá trị di sản

Theo ông Đào Duy Khánh, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Quảng Ngãi, số lượng di tích lớn, địa bàn rộng trong khi mô hình quản lý có nhiều thay đổi đòi hỏi tỉnh phải đổi mới phương thức quản lý theo hướng đồng bộ, hiện đại và hiệu quả.

HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh rà soát toàn bộ hệ thống di tích, phân loại và xác định thứ tự ưu tiên đầu tư; đẩy nhanh khoanh vùng bảo vệ, cắm mốc giới, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đồng thời, xây dựng kế hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích giai đoạn 2026 - 2030, ưu tiên những di tích xuống cấp nghiêm trọng.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, năm 2026 ngành tiếp tục triển khai đồng bộ các hoạt động bảo tồn, phát huy di sản và văn hóa truyền thống, gắn với xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và phát triển du lịch.

Trong đó, trọng tâm là triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa; bảo vệ di sản vật thể, phi vật thể; khôi phục bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số và gắn bảo tồn với phát triển du lịch.

Ngành văn hóa cũng xác định việc bảo tồn không thể chỉ dừng ở trùng tu, sửa chữa mà phải tạo điều kiện để di tích được "sống" trong đời sống hiện nay. Những di tích có giá trị cần được kết nối thành các tuyến, điểm du lịch, xây dựng sản phẩm phù hợp để vừa quảng bá di sản, vừa tạo nguồn lực quay trở lại phục vụ công tác bảo tồn.

HĐND tỉnh đánh giá, đây là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh Quảng Ngãi mới có không gian phát triển rộng hơn. Việc rà soát, phân loại để đầu tư đúng trọng tâm, kết hợp nguồn lực nhà nước với xã hội hóa, ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực cán bộ cơ sở sẽ giúp công tác quản lý di sản chuyển từ giữ gìn sang bảo tồn và phát huy.

Đọc tiếp

Về trang Chủ đề